archief                 Oerol: Nutteloze noodzaak en theater dat je bij de strot grijpt     De politiek is niet ver weg op het openingsweekend van Oerol, wat niet verwonderlijk is in het huidige tijdsgewricht waarin de dreiging van donkere bezuinigingswolken alleen maar toegenomen lijkt met de huidige verkiezingsuitslag. Op vrijdagavond presenteerde Oerol dan ook een manifest in de vorm van een gedicht van Ramsey Nasr. Hij rept daarin onder meer van de nutteloze noodzaakvan kunst. Nasr droeg het zelf voor onder begeleiding van Colin Benders alias Kyteman. In het manifest wordt het belang van kunst beschreven zonder te vervallen in een klaagzang over teruglopende budgetten. Diverse prominenten van Johan Simons, Cees Noteboom, Ben van Berkel tot Willeke van Ammelrooy tekenden reeds en iedereen kan dat alsnog doen op www.manifestvanterschelling.nl. Het manifest werd aangeboden aan de voorzitter van de Tweede Kamer, Gerdi Verbeet. Op vrijdagocjhtend was er al geen huurfiets meer te krijgen op Terschelling. De eerste festivaldag werd het bezoekers niet makkelijk gemaakt met striemende regen. Maar tegen vijven toen de eerste voorstelling begon, was de regen verdwenen. Het Oerolpubliek is wel wat gewend. Met dekens voor op de knieën en kussens voor onder de billen staan de mensen klaar bij de avond voorstellingen. Maar vooral bij die voorstellingen die tegen middernacht afgelopen zijn, is het toch flink koud. De eerste voorstelling op Oerol op vrijdag was van Compagnie Marius uit Antwerpen, Manon & Jean van Florette. De Vlamingen brengen een geweldig volkstoneel met veel grappen en grollen zonder dat het plat wordt. De twee aaneengeregen voorstellingen zijn bewerkingen van Marcel Pagnols boerendrama’s en ook bekend van fraaie Franse plattelandsfilms uit de jaren tachtig. Kris van Lier is zo’n acteur om verliefd op te worden. Niet alleen is zijn melodieuze Vlaams taal een lust voor het oor, ook zijn mimiek en tekstbehandeling zijn prachtig. Hij is onbetwist de ster van de bijna-marathonvoorstelling van vier uur met koniijn-met-pruimen-maaltijd in de pauze. Een beetje lang is dat wel, maar tegelijk zijn de Vlamingen hartverwarmend en bovendien werd de voorstelling op een prachtplek midden in het bos gespeeld wat veel vergoedde. Tegen half elf begon Eclipse, de voorstelling van Glasshouse, het gezelschap van Kees Roorda met opnieuw een belangrijke rol voor Titus Muizelaar als zogenaamde ‘cosmic warrior’. Hij verhaalt over zijn droom waarin de zon sterft. Eenmaal ontwaakt, raakt hij depressief en wil zelfmoord plegen. Een witte raaf verhindert dat en geeft de man de opdracht de wereld te redden waarmee Eclipse een omgekeerd scheppingsverhaal is. Bezoekers mogen dan hun wens noteren en op een paal vastprikken waarna diverse scènes volgen over frustratie, hoop en verlangen. De locatie was schitterend en vooral de drie saxofonisten maakten daar fraai gebruik van. Zij speelden composities van Micha Hamel. Aan het eind ontsteken alle bezoekers een romeinse kaars wat natuurlijk een fraai gezicht is, maar tegelijk een wat goedkoop effect. Eclipse lijkt vooral een pleidooi voor hoop en authenticiteit. Het is een sympathieke voorstelling die ook enigszins naïef is en daardoor soms charmant, maar als geheel toch moeilijk kan overtuigen. Van totaal andere orde is Kurt Demey die in een poëtische getinte setting zijn bezoekers verbaast met mentalisme, waarbij hij naar eigen zeggen de waarheid vertelt aan de hand van leugens. Demey deelt vier kastanjes uit aan bezoekers en weet vervolgens feilloos wie van de vier de enige witte kastanje in zijn hand houdt. Hij doet meer spelletjes met zijn publiek maar vervalt daarbij beslist niet in amusement. Zijn performance wordt smaakvol begeleid door contrabassist Joris Vanvincekenroye die zich zelf live samplet en zo af en toe en groot geluid kan voortbrengen. Door de muziek en door zijn charme weet Demey zijn show die toch iets weg heeft van een Uri Geller heel aangenaam te maken. Aan de uiterste oostkant van het eiland was Nacht van Thibaud Delpeut/Toneelschuurproducties te zien. Delpeut wil onderzoeken hoe mensen in oorlogstijden worstelen met dwang of keuzes. Hij doet dat aan de hand van een zelf geschreven verhaal gebaseerd op het Joegoslavië Tribunaal en een Bergmanfilm. De voorstelling wordt naarmate hij vordert steeds intenser om te eindigen in een fenomenale apotheose. Dankbaar gebruikmakend van de weidse verten van Terschelling, schiep Delpeut een apocalytisch landschap van grote schoonheid waarin hij niettemin kans ziet positief te eindigen als Heroes klinkt. Net als Blasted dat Delpeut eerder dit jaar maakte, grijpt Nacht je flink bij de strot. Zo moet theater zijn. Ramsey Nasr moet vooral naar Nacht gaan kijken. Misschien kan hij nog andere strofen verzinnen dan de nutteloze noodzaak van kunst.         13-6-2010 | 11:59           Gewone popmuziek uit Iran is ongewoon     Vrij snel na de Iraanse revolutie in 1979 was er een heuse revival in klassieke muziek uit Iran. Shajarian, Nazerie n Hossein Alizadeh zijn inmiddels gezien gasten op podia van prestigieuze concertzalen. Maar er bestaat natuurlijk ook popmuziek in Iran. Alleen weet niemand daar iest van. Maar dat gaat nu veranderen.“Hou je van indierock?”vraagt Naghar aan een jonge vrouw. “Ja, ik ben dol op 50 Cent en Madonna.” Deze dialoog uit de film No one know about Persian Cats van Bahman Ghobadi toont aan hoe anders er in Iran tegen popmuziek wordt aangekeken dan bij ons. Niet vreemd, want popmuziek is verboden in Iran. Maar in een land dat voor de helft bestaat uit mensen jonger dan dertig jaar, is zo’n verbod een hachelijke zaak.Bandjes oefenen in kelders, op daken van de hoogbouw in Teheran en zelfs in koeienstallen. Bij het woord underground denk je al snel aan heftige raps vol miltante teksten of snoeiharde metal. Die wordt in Iran ook gemaakt, maar er is meer. Het altijd alerte Britse magazine voor wereldmuziek Songlines bracht bij het aprilnummer een cd uit waarop veertien Iraanse popacts laten horen wat ze waard zijn. Naast raps en hardrock staan er verrassend veel melodieuze rock,, niets-aan-de hand-pop en ook luchtige, folkliedjes op de cd..De muziek is dus niet revolutionair en de meeste teksten zijn ook niet opruiend. Maar ook gewoon lekker klinkende gitaarlicks kunnen in de ogen van Amahdinejad en zijn trawanten geen genade vinden. Veel bands dromen natuurlijk van optreden in het buitenland. In No one knows about persian cats van Ghobadi zien we ook duistere mannen die astronomische bedragen vragen voor paspoorten. De film geeft een goede inkijk in de krochten van een ingewikkeld, maar fascinerend land dat zich moeilijk laat begrijpen. Omdat Ghobadi zeker wist dat hij werd afgeluisterd, wisselde hij tijdens de opnamen dagelijks van telefoon. Als hij zijn film promoot in het buitenland, reizen er popmuzikanten mee als het kan. De hoofdpersonen Negar Shaghadi en Ashkan Koshanejad van de band Take it easy Hospital hebben daar inmiddels van geprofiteerd en wonen nu in London. Anderen gaan stug door in hun kelders en plaatsen hun muziek online. No one knows about Persian cats won de special juryprijs 2009 in Cannes en draait in Nederlandse filmhuizen.         16-4-2010 | 09:29           Een hoogtepunt dit seizoen: De lange nasleep van een korte mededeling van Toneelschuur Producties/Via Rudolphi     Het is vreemd misschien om een theatervoorstelling perfect te noemen. Maar De lange nasleep van een korte mededeling is ijzersterk op alle fronten. De tekst is prachtig, het spel uitstekend, de regie trefzeker, decor en aankleding effectief en de voorstelling is goed op lengte. De lange nasleep van een korte mededeling wachtte twee jaar op een uitvoering. Magne van den Berg schreef de tekst onder meer voor René van ‘t Hoff en die was niet eerder beschikbaar. De toneeltekst werd onderscheiden met de HG van der Vies Prijs. Volgens de jury ‘een combinatie van uitmuntend vormbesef en een belangwekkende inhoud.’ Dat is helemaal waar. De tekst is met wiskundige precisie geschreven en kent vooral korte zinnetjes. Elke zin begint met het noemen van de naam van degene tot wie de zin gericht is. Dat is bijzonder komisch. Het verhaal gaat over drie mannen en een vrouw die elkaar heel goed kennen. Ze ontmoeten elkaar geregeld in de kroeg. Een van hen zegt dan ‘Het is maar een idee, ik dacht misschien is het goed om eens ergens anders te gaan kijken’. Wat dat betekent is dan nog niet helder, maar we zien wel dat daarmee de anderen in de war raken. Het abstracte decor en de strakke regie waarin telkens door de spelers langs rechte lijnen gelopen wordt, versterken de mathematsiche schrijfstijl op sterke wijze. Als een voorstelling zo vormvast is, kan die vorm ook gaan irriteren, maar De lange nasleep van een korte mededeling heeft precies op het juiste moment een wending waarmee dat voorkomen wordt. De cast bestaat naast van 't Hoff uit José Kuijpers, Willem de Wolf en Jaap ten Holt. De regie was in handen van de 29-jarige Joeri Vos, die debuteert bij Toneelschuur Producties. De kracht van de spelers uit zich vooral in kleine subtieliteiten. De mimische gaven van Van 't Hoff en De Wolf worden goed uitgebuit, maar gelukkig ook weer niet te veel. Vorm en inhoud vullen elkaar hier op ideale wijze aan waarmee De lange nasleep van een korte mededeling perfect in balans is, een hoogtepunt van dit theaterseizoen. Gezien op 19 april 2010 in De Toneelschuur.         16-4-2010 | 09:26           Muzikale broeikas in Texel Texas     - "Ik geloof dat we elkaar een tijdje niet moeten zien." - "Wat is een tijdje?" - "Een tijdje is een eufemisme." Jibbe Willems schreef een mooie tekst. Mooie titel ook. Zoals eigenlijk heel veel mooi is in deze productie. We zien een moeder en zoon die hun vader willen begraven, maar stuiten op een grensovergang midden in de woestijn en een douanier die om papieren vraagt. Daarmee zet hij de handeling stil. Moeder en zoon worstelen beiden met verleden en toekomst en ook de grensbeambte en zijn vrouw zijn op zoek naar geluk. De nadruk ligt op het moeder-zoon verhaal dat veel explicieter en ook beter geschreven is. De voorstelling overtuigt door heldere regiekeuzes van Michiel de Regt en goed spel. De muziek van Laurens Joensen is drager van het geheel. Joensen speelt gitaren, banjo, mandoline en zingt. Er wordt fraai gezongen. Sara Jonker en Nik van den Berg zijn erg sterk als podiumpersoonlijkheden. Van den Berg moet nog afstuderen, maar de enorme vanzelfsprekendheid en het gemak waamee hij speelt, zijn indrukwekkend. Jonker heeft fysiek veel in haar mars en kan ook nog eens prachtig viool spelen. Daarmee is deze productie een bijzondere bundeling van jong talent. Gezien op 16 april 2010 in Bellevue.         15-4-2010 | 09:27           Wendell Jaspers: ,,Norma Jean was erg moedig.”     ,,Eigenlijk is de voorstelling ook een onderzoek naar wat er gebeurt als je publiek bezit wordt. Marilyn Monroe worstelde daar enorm mee. We belichten de Norma Jean die Monroe ook was, haar verhouding met mannen, maar kijken ook naar haar wees zijn. Daar schreef Gerardjan Rijnders een prachtige monoloog over.” Wendell Jaspers is een van de drie actrices die Marilyn Monroe speelt in Marilyn Monroe, diamonds are a girl’s best friend. De voorstelling is vanaf deze week in de Nederlandse theaters te zien. Regisseur Madeleine Matzer is vooral bekend van de toneelbewerking van Knielen op een bed Violen, waar Jaspers ook in speelde. Het duo werkte eerder ook samen in Holwerda’s Kind, naar het boek van Oek de Jong. De toneelproductie over Monroe gaat natuurlijk over de ultieme femme fatale, maar belicht vooral de mens achter de superster. Jaspers: ,,We zien Marilyn als diva, als intellectueel, maar ook als het meisje in de trui die thuis bij de telefoon zit te wachten tot er iemand belt.” Er staan drie actrices en twee muzikanten op toneel. ,,De vijf spelers op toneel transformeren voortdurend. Soms is er een dialoog en dan speelt een van de muzikanten bijvoorbeeld John F. Kennedy, waarna de acteur weer muzikant wordt. De voorstelling is een collage van scènes, er is geen verhaal dat op lineaire wijze wordt verteld.“ De teksten zijn afkomstig van vier verschillende auteurs en Monroe wordt door drie verschillende spelers weergegeven om haar innerlijke verdeeldheid te benadrukken. Volgens Jaspers biedt dit regieconcept ook de mogelijkheid om het verhaal van Monroe universeler te maken. ,,Zo gaat het bijvoorbeeld ook over de druk die Norma Jean zich zelf oplegde. Dat is heel herkenbaar natuurlijk. Elke vrouw die in de schijnwerpers staat vanwege haar uiterlijk wil veelal ook bewijzen dat ze iets meer meebrengt dan alleen een mooi lichaam. Je ziet dat haar levensstijl best platvloers was, maar ook hoe zich probeerde daar aan te ontworstelen. Norma Jean wilde zich ook graag meten met schrijver en intellectueel Arthur Miller met wie ze een relatie had. We zien haar worstelen met de vraag hoe ze de leegte in moet vullen. Pillen, mannen, godsdienst, familie, ze probeerde van alles maar het werkte niet.” Zal het publiek niet vooral een levensverhaal van een ster verwachten? ,,Dat risico is er inderdaad. Ik hoop niettemin dat ook dat publiek blij verrast zal zijn, want het is toch geweldig boeiend om te zien hoe een gevierde ster onzeker kan zijn en zich bijvoorbeeld in kunst gaat verdiepen om zich als intellectueel te kunnen bewijzen. Ik vond dat in elk geval erg moedig van Norma Jean. De voorstelling gaat vooral over wat er met een vrouw gebeurt die een publiek figuur wordt en hoe zeer dat iemand kan veranderen.” Voor Jaspers, een blonde, succesvolle actrice, ligt de herkenning in deze voorstelling voor het oprapen. ,,Klopt en dat is leerzaam. Ik weet dus ook heel goed wat ik niet wil. Een paar jaar geleden toen mijn rol in Hokwerda’s Kind veel goede reacties kreeg, zeiden mensen tegen mij: ‘Je moet nu doorstoten en zorgen dat je in de bladen komt’. Maar ik had daar helemaal geen zin in. Ik kreeg veel aanbiedingen en heb een jaar bij het Nationale Toneel gezeten. Maar daarna ben ik weer gaan freelancen en dat bevalt me goed. Deze productie is gaaf om te doen maar straks speel ik in een productie met regisseur Thibaud Delpeut op Oerol. Dat is ook heerlijk.” Marilyn door MATZER Producties. Première 8 april in Den Bosch, tournee, zie www.bostheaterproducties.nl         6-4-2010 | 20:37           Geen subsidie meer voor Mundial, Theatre Embassy en Music May Day     In de nieuwe financieringsregeling van het Ministerie van Buitenlandse Zaken voor ontwikkelingssamenwerking is de subsidieaanvraag van de alliantie van Mundial Productions, Music May Day en Theatre Embassy afgewezen. Er wordt uiterlijk 1 november een definitief besluit genomen over de subsidieverdeling. Hiervoor 2,1 miljard is gereserveerd op de begroting van Ontwikkelingssamenwerking. De organisaties die nu zijn afgewezen voldoen niet aan de zogenaamde drempelcriteria die het Ministerie van Buitenlandse Zaken hanteert. Van de organisaties die actief zijn in cultuur en ontwikkeling is alleen Hivos niet afgewezen. In een reactie zegt Ruben Collin van Music May Day zeer verbaasd te zijn over de afwijzing. “In onze statutaire doelstellingen zou niet duidelijk genoeg geformuleerd zijn dat onze activiteiten armoedebestrijding betreffen. Dat verbaast ons enorm omdat Koenders zich duidelijk heeft uitgesproken voor cultuur en ook omdat we met dezelfde statutaire doelen eerder wel subsidie kregen.” Bij de alliantie rijst het vermoeden dat er strikte juridische normen zijn gehanteerd. Jan Drissen van Mundial: “Waarschijnlijk is dit besluit ten departemente juridisch goed dichtgetimmerd. Ik vermoed dat we weinig kans hebben in een eventuele bezwaarprocedure”. Voor Music May Day en Theatre Embassy dreigt beëindiging van activiteiten. Collin: “Zonder de MFS-gelden redden we het niet, maar we blijven overtuigd van onze goede plannen en beraden ons op andere financieringsmogelijkheden.” Voor Mundial is de afwijzing een zeer forse aderlating. Drissen: “We lopen hierdoor een derde van onze inkomsten mis. Dat zal gevolgen hebben voor ons netwerk United Cultures for Development waarin met partners uit het Zuiden veel expertise wordt uitgewisseld.” Paul van Paaschen van Hivos is niet erg verbaasd over de subsidiebesluiten. “Cultuur is nooit verankerd geweest in het beleid voor ontwikkelingssamenwerking. De filmfondsen hadden een aparte regeling, Prins Claus Fonds heeft andere financiering en voor Mundial is destijds een noodregeling gemaakt. De aanvraag van Theatre Embassy, Music May Day en Mundial was mede daarom in mijn ogen niet heel kansrijk. De afwijzing stemt niettemin treurig, juist omdat binnen de landen van de Europese Unie de belangstelling voor cultuur in ontwikkelingssamenwerking nog steeds toeneemt. ”         6-4-2010 | 20:36           Turks-Koerdische zangeres Rojin wil niet als crimineel behandeld worden.     De verhoudingen tussen Koerden en de Turkse autoriteiten blijft turbulent. Hoewel het democratiseringsplan van de Turkse overheid doorgaat en inhoudt dat Koerden meer rechten krijgen, blijven demonstraties van Koerden in Istanbul met regelmaat de orde verstoren. Ook de carrière van de Turks-Koerdische zangeres en actrice Rojin wordt gekenmerkt door veel incidenten. Rojin is zeer populair in Turkije en met regelmaat in het nieuws, vaak ongewild. “Ik vierde vorig jaar mijn verjaardag in een club en daar kwamen agenten binnen stormen, zogenaamd omdat het rookverbod werd overtreden.” De zangeres is niet militant, maar maakt wel duidelijke keuzes. Toen in 2009 de Turkse regering op TRT6 een Koerdische zender lanceerde, kreeg Rojin een talkshow. “Ik was blij met het initiatief, maar het werken werd me zo goed als onmogelijk gemaakt. Achter elke zin werden geheime boodschappen vermoed, waardoor ik het voortdurend aan de stok had met de autoriteiten. Uiteindelijk ben ik gecensureerd en toen ben ik mee gestopt. Ik werd gezien als een crimineel en zo wil ik niet behandeld worden.” Ook als actrice had Rojin het niet makkelijk. “Ik werkte bij een door de staat gesubsidieerd theatergezelschap en ben daar op een gegeven moment ontslagen omdat ik ook had meegewerkt aan Koerdische films.” Sinds haar platen uitkomen bij Sony scoort de zangeres veel hits, ook met Koerdische liedjes. “Ik ben geen purist en zing ook Turkse liedjes. Een absolute taalvoorkeur heb ik dan ook niet. Je vraagt kinderen immers ook niet of ze meer van hun vader of van hun moeder houden?” Rojin schrijft veel eigen nummers maar vertaalde ook werk van Loreena McKennit. De muziek van Rojin heeft een volks karakter maar op Deq Dövme, haar meest recente cd, klinken ook rockgitaren. Rojin geeft concerten in Amsterdam, 27 maart en Rotterdam, 28 maart.         9-3-2010 | 09:02           Holland Festival 2010 met Arabische tint     Nederlands meest prestigieuze kunstevenement, Holland Festival, kent in 2010 verschillende Arabische programmaonderdelen. De opening op 1 juni in Carré is gewijd aan de legendarische Oum Khaltoum, die ook wel gezien wordt als de Maria Callas van de Arabische wereld. De jonge zangeres Amal Maher, een snel rijzende ster in Egypte, zingt Khaltoums klassieke Arabische liederen uit de pre-islamitische tijd. Zij wordt begeleid door het orkest van Selim Sahab dat verbonden is aan het operatheater van Cairo. Het concert is ook gratis te zien op een videoscherm in het Oosterpark. In de voorstelling Radio Muezzin van het spraakmakende theatergezelschap Rimini Protokoll wordt de teloorgang geschetst van de gebedsvoorgangers in Caïro. In Radio Muezzin staan vier muezzins uit de Egyptische hoofdstad centraal: een boerenzoon, een voormalig elektriciën, een blinde Koranleraar en de vice-wereldkampioen Koranrecitatie. De documentair getinte theatervoorstelling zou een boeiende inkijk in de moderne Egyptische maatschappij kunnen opleveren. De ud-spelers van het Palestijnse Trio Joubran zijn te horen in een concert samen met het Nieuw Ensemble. Ook is de van origine uit Bagdad afkomstige architect Zaha Hadid te gast met een architectuurlezing.         8-3-2010 | 09:03           Aards theater van Boukje Schweigman     Het publiek wordt in twee richtingen gestuurd, het is donker. Na wat lopen door gangen en trappen staan we opeens met z’n allen op de speelvloer. Telkens klinkt een doffe dreun en richt een spot zich op een op de grond liggend lichaam. Heel langzaam dooft het licht om dan enkele meters verder na opnieuw een doffe dreun weer aan te gaan. Dit herhaalt zich enkele malen. Dan staan de spotjes even op het publiek en mogen we elkaar bekijken. Na weer enige momenten duisternis gaat het zaallicht zachtjes aan en zoekt iedereen zijn plek op de zittribune. Welkom in de wereld van het zijn en het niet zijn, het thema van Tussen, de nieuwste voorstelling van Boukje Schweigman. De verschillende beelden die we daarna zien van een kluwen mensen, een gedanst duet, een solo, zijn sterk associatief en roepen verschillende werelden op. De muziek, deels live gespeeld dor Oene van Geel op altviool, versterken dat. In Tussen werkt Schweigman opnieuw met Theun Mosk die andermaal bewijst een heuse tovenaar met licht te zijn met een zeer originele esthetiek De danssolo van Kenzo Kusuda zette hij in stroboscooplicht wat met de fascinerende expressie van Kusuda een magische ervaring oplevert. Gezien op 21 februari 2010 in Frascati         23-2-2010 | 08:58           Immenschau van Jakop Ahlbom: traag verhaal met mooi beeld en prachtmuziek mist samenhang     Met "Vielfalt" en "De Architect" maakte de van oorsprong uit Zweden afkomstige Ahlbom naam als interessant jong regietalent. Immenschau is zijn derde grote voorstelling en totaal anders dan het meer toneelmatige De Architect of het magische surrealistische getinte Vielfalt. Jeroen van den Berg schreef een kort script, er zijn acht acteurs en er is muziek van Alamo Race Track. We volgen een man die geconfronteerd wordt met zijn eigen angsten en verlangens. Maar dat verhaal is eigenlijk niet goed te volgen. Een heel groot bezwaar is dat niet, zij het dat de op zich mooie traagheid en het gebrek aan dramatische ontwikkeling na anderhalf uur wel zijn tol eist. Daar staan prachtige visuele vondsten en mooie bewegingsscènes tegenover en ook erg fraaie muziek van Alamo Race Track. Echt muziektheater wil de voorstelling niet worden, maar de losse elementen bieden voldoende voor een mooie avond. Als theatervoorstelling mist Immenschau samenhang. Gezien op 10 februari in de Toneelschuur         18-2-2010 | 08:48           Apocalyptische Blasted van Thibaud Delpeut     Letterlijk en figuurlijk adembenemend is Blasted van Sarah Kane in een regie van Thibaud Delpeut bij Toneelschuur Producties. Ian, een roddelbladjournalist en crimineel ontmoet een veel jongere meisje na lange tijd weer op een hotelkamer. Hij zoekt vergeeft troost en uiteindelijk verkracht hij haar 's nachts. Als later een soldaat de hotelkamer betreedt neemt die de burgeroorlog die buiten woedt mee naar binnen. Het verhaal is gruwelijk en zeer confronterend. De radeloosheid van Ian is door prachtspel van Peter Blok en een sterke, beeldende regie zeer indringend. Het sprankje hoop dat het slot van de voorstelling biedt, is veelzeggend en vormt in de visie van Delpeut het begin van een nieuw soort beschaving. Om dat te kunnen zien moet je als toeschouwer wel het nodige weerstaan tot en met het eten van een babylijkje aan toe. Dat die boodschap toch overkomt, is te danken aan de uitstekende spelregie en aan Blok en zijn tegenspeelster Eline ten Camp. De soldaat van Benja Bruijning overtuigt niet. De filmische en subtiele regie van Thibaud Delpeut is beeldschoon. Hij mag dan pas 30 jaar oud zijn, hij ls het stadium veelbelovend reeds gepasseerd, zo trefzeker is hij. Zijn apocalyptische Blasted is mijn meest indrukwekkende toneelervaring sinds jaren. Gezien op 18 februari in de Toneelschuur,         18-2-2010 | 08:47           Michaal Nyman reutelt door     MICHAEL NYMAN REUTELT DOOR OP THE GLARE Michael Nyman is een Britse componist die vooral faam verwierf met The draughtmans contract en The cook, the thief, his wife and her lover en andere soundtracks van films van Peter Greenaway. Met de score voor The Piano van Jane Campion brak hij door bij een groot publiek. Dat Nyman schaamteloos enkele jaren later diezelfde soundtrack oppimpt tot pianoconcert, tekent de werkwijze van Nyman. Hij is een handig, maar ook wat eenzijdige componist die muziek per strekkende meter levert en zichzelf wel heel erg vaak citeert. Nymans werk bevat veel herhaling wat in zijn geval het merkwaardig misverstand heeft opgeleverd dat hij wordt gezien als een componist van minimal music. Maar het daarvoor benodigde raffinement toont Nyman zelden. Op The Glare voorzag Nyman teksten van zanger David McAlmont van muziek. McAlmont zingt prachtig maar instrumentaal wil het nergens spannend wil worden. Opnieuw viert de herhaling in de muziek de boventoon. Het reutelt maar door.         4-2-2010 | 08:46           Stem Salif Keita verliest glans     Op La difference heeft Keita heeft enkele nummers uit zijn omvangrijke repertoire opnieuw opgenomen. Hij deed dat met Joe Henry wiens producers-status die van Rick Rubin begint te benaderen. De uitvoeringen van Folon en Papa zijn verrijkt met pianoklanken en klinken prachtig ingetogen. Ook Seydou is bekend van Les ambassadeurs du Motel, maar er zijn ook nieuwe nummers, geproduceerd door Patrice Renson. Opmerkelijk is de titelsong waarin Keita trots zijn albino-status bezingt: ‘Ik ben een zwarte man met een witte huid, het is wat mij onderscheidt. Ik ben een witte man met zwart bloed, daar houd ik van.’ Keita verklaarde eerder in een interview dat ik deed in mei voor Heaven genoeg te hebben van elektronica en kiest hier opnieuw voor een akoestisch album. Keita is inmiddels de zestig gepasseerd en zijn machtige stem verliest onmiskenbaar wat glans. Toch doet het goed om de man van prachtalbums als Soro, weer te horen, al zal hij dit album hem weinig nieuwe fans opleveren         4-2-2010 | 08:46           Gve snelle comedy van De Varkensfavriek     Twee vrienden worden boeven. De een is handig, de ander burgerlijk. Mimoun en Hasanova vullen elkaar perfect aan. In een razend tempo zien we de komische verwikkelingen van twee mannen van Marokkaanse afkomst die vanuit Eindhoven hun drugshandel bestieren. Karim el Guennouni en Mohammed Azaay zijn begaafde en vooral heel erg leuke acteurs naar wie ik altijd met heel veel plezier kijk. Ten opzichte van de vorige twee producties van het duo valt op dat er een meer doorlopende verhaallijn is gecomponeerd door Victor Meijer en dat het caberetkse element minder prominent aanwezig is. Wat bleef zijn de zeer fysieke speelstijl en de vlotte regie, dit keer van Patrick Stoof. De infiltrant is vooral geslaagd omdat de combinatie van de verschillende elementen zoals tekst, spel, regie en fysieke kwaliteiten, muziekkeuze en decor optimaal op elkaar zijn afgestemd. Niet alleen is dit een sympathieke voorstelling, het is ook erg knap dat De Varkensfabriek met zijn derde productie wederom hoog scoort. Gezien op 3-2 in Bellevue         4-2-2010 | 08:45           Bettie Serveert knalt met Pharmacy of love     Al bijna twintig jaar is Bettie actief. De band had het geluk met Palomine een klassiek debuutalbum maakten. Maar zo’n vliegende start is natuurlijk ook een eeuwig durende last. Des te mooier is het dat de band altijd actief en enthousiast zijn eigen weg heeft bewandeld. Met hun nieuwe cd Pharmacy of love blijkt dat weer overtuigend. Het spelplezier is hoorbaar van begin tot eind. De komst van de nieuwe drummer, Joppe Molenaar van Voicst, werkt kennelijk louterend op de band. De opener Deny is inmiddels een fijne hit. Maar het beste nieuws van deze Bettie is dat de andere vooral flink rockende nummers niet voor Deny onder doen. Heel fijn klinkt bijvoorbeeld Soul Travel dat zo op Palomine had kunnen staan. Lekker gierend is Calling dat ambient combineert met lekker gefreak dat net aan de goede kant van de streep blijft. Bettie verdient een dikke pluim!         27-1-2010 | 08:44           Subtiel theater in het donker biedt troost     Waar is het licht? Ben ik dood? Besta ik eigenlijk wel of ben ik verzonnen? Dit soort vragen werpt regisseur Gienke Deuten op in Nachtschade, haar debuut bij de Firma Rieks Swarte. Deuten regisseerde enkele jaren geleden mee aan Swartes voorstelling De groote storm en is thans in vaste dienst bij de Firma. Deuten viel de laatste jaren op met beeldrijke theatervoorstellingen waaronder Alles is goed dat uitkwam bij Toneelschuurproducties. Nachtschade begint met spaarzaam belichte acteurs van wie we bijna alleen het hoofd zien. Ze lijken weggelopen van een schilderij uit de Gouden Eeuw. Met simpele, doch zeer effectieve belichting uit een kistje dat de spelers zelf vasthouden en teksten vol droge humor, is de sfeer meteen gezet. In de zeventig minuten die volgen gaan de drie in het donker op zoek naar zingeving èn lichtheid. Ze doen dat op humoristische en licht filosofische wijze. Rogier in 't Hout, Ferdi Janssen en Martijn de Rijk laten zien dat gewichtige levensvragen allerminst tot een loodzware voorstelling hoeft te leiden. De tekst is gemaakt door Deuten op basis van improvisaties tijdens de repetities. Deze werkwijze leidt nogal eens tot vrijblijvendheid waarbij theatermakers zeggen dat iedere toeschouwer zijn eigen duiding kan geven omdat ze zelf ook niet precies weten wat hun schepping inhoudt. Maar Deuten kiest met haar spelers een heldere richting waarin hoop en relativering de boventoon voeren. Dat is hartverwarmend. De hand van de beeldenmaker par excellence, Swarte, is duidelijk herkenbaar in het toneelbeeld, vooral in de scene die leidt tot Vermeers melkmeisje, goed voor een open doekje. Toch weet Deuten een eigen stempel op Nacthschade te drukken. Prachtig zijn de bespiegelende teksten die niet heel diep gaan, maar wel degelijk uitnodigen tot associaties over de zin van het aardse bestaan. De speelstijl leunt heel lichtjes, gelukkig niet te veel, tegen het cabareteske aan wat met acteurs als In ‘t Hout en De Rijk, vaak geregisseerd door ‘cabatoneelspecialist’ Koos Terpstra, niet verwonderlijk is. Echter, Deuten bezondigt zich nauwelijks aan woordspelingen of gimmicks, maar kiest met tekst en spel op subtiele, trefzekere wijze voor relativering als troost. Nachtschade is een perfect gedoseerde productie, een heuse parel met een zeldzame glans die moeiteloos veel mensen moet kunnen bekoren. Gezien op 27 januari in de Toneelschuur         27-1-2010 | 08:43           Rick Engelkes speelt Pinter voor kijkers van Net 5     Het werk van de Britse toneelschrijver Harold Pinter is algemeen beschouwd als hogere toneelschrijfkunst. Rick Engelkes gaat nu in een van zijn bekendste toneelstukken, Bedrog, spelen. Maar Engelkes is toch vooral bekend van het amusement? ‘’Zo wordt er wel gedacht ja, ik heb er geen moeite mee. Ik stel mijn doelen en probeer die dan zo goed mogelijk te realiseren, dat lukt tot nu toe vrij aardig.” Rick Engelkes Producties is als producent snel gegroeid. Hij is het meest bekend van televisie en film, maar Engelkes wil veel toneel doen. Hij doet dat zowel als acteur en als producent en valt op door een goed gevoel voor marketing. Zo was Sexual perversity, n regie van Marcus Azzini een goed bezochte en gewaardeerde voorstelling. Engelkes produceerde dit samen met MTV. “Ik ben erg gewend om in merken en doelgroepen te denken. Met die voorstelling is het gelukt om veel jongneren naar het theater te halen. En omdat ik dus denk dat Bedrog van Pinter vooral aanslaat bij mensen van dertig en veertig, heb ik een samenwerking met Net 5 opgezet. Bedrog gaat over een vrouw die het met de vriend van haar man doet. De man is op de hoogte en zwijgt er jaren lang over. Het verhaal wordt in omgekeerde volgorde verteld en heeft daardoor een bijzondere spanning. Overspel komt natuurlijk overal voor, maar is denk ik voor mensen die al wat langer een relatie hebben, waar de spanning misschien wat uit is, toch net een iets heftiger thema dan voor veel anderen. “ Het typeert de werkwijze van Engelkes. “We hebben verschillende lijnen in onze producties. We hebben de jongerenlijn met MTV waarvan Onze jeugd de eerste was en waarvan Extreem nu in het theater speelt. Met Net 5 maken we relatiedrama voor dertigers en veertigers. We maken kluchten met Jon van Eerd en volgend jaar starten we een nieuwe lijn, de familiemusical. Dan gaan we Kruimeltje doen, een heel groot project. Daar ben ik al vijf jaar mee bezig.” Engelkes heeft ruim dertig mensen in dienst en volgend jaar zelfs tachtig. De firma maakt film, televisie en toneel. Hoe is de balans bij Engelkes tussen wat hij zelf graag wil en de winstdoelen? “Het spanningsveld tussen een idee dat ik wil ontwikkelen en dat vervolgens rendabel maken, vind ik eigenlijk de grootste uitdaging. Wat dat betreft ben ik tot nog toe het meest blij geweest met Volmaakt Geluk. Het is een mooi verhaal, op ons verzoek geschreven, waarin ik samen met Isa Hoes en Renée Soutendijk speelde in regie van Peter de Baan. Alles klopte hier gewoon, van idee naar succesvoorstelling, geweldig. ” Terug naar Pinter, een van de meest bewonderde en meest gespeelde hedendaagse toneelschrijvers. Engelkes leert er ook nu weer van, zegt hij. ‘’Het is zo fascinerend omdat dit toneel is dat als muziekstuk is gecomponeerd. Pinter schrijft pauzes voor die je dus als acteur goed in acht moet nemen. We merken telkens weer hoe goed dat werkt. Met Pinter heb ik overigens wel een speciale band. In de vroege jaren negentig heb ik in Pinter-voorstelling van Haarlems Toneel gestaan. Dat was heel kleinschalig, maar theaterproducent Jaques Senf had het wel gezien en die vroeg mij of ik vervolgens Pinter in de theaters in het land wilde gaan spelen. Dat werd De minnaar, mijn eerste eigen theaterproductie. En nu ben ik dus heel blij met Saskia Temmink en Bastiaan Ragas in Bedrog. We hebben eigenlijk te weinig speelbeurten in de theaters. Puur zakelijk gezien had ik het moeten terugtrekken, maar ik wil het graag doen. Dus doen we het. “ Premiere 17-1-10         7-1-2010 | 08:41           Tom Waits - Glitter And Doom     Toch wel weer even slikken als je de cd opzet, want: die stem, tjonge.. wat een geforceerd trucje is dat toch.. Het irriteert in het begin, maar maakt al snel plaats voor bewondering voor de durf en de trefzekerheid van Waits. De man heeft voor zijn concertenreeks vele nummers opnieuw gearrangeerd waardoor ze soms nauwelijks te herkennen zijn, maar vooral ook simpelweg prachtig klinken. Instrumentaal is de band dik in orde, al wordt de rafelige scherpte van een gitarist als Marc Ribot toch wel wat gemist. Neemt niet weg dat dit een gloedvolle compilatie betreft van de man die muzikale eigenzinnigheid variërend van de betere potten-en-pannen-muziek tot onvervalst croonen combineert met een schaamteloze pose. Of dat irriteert of niet, blijft een kwestie van persoonlijke smaak. Bij Nick Cave kan ik er wel van genieten, hier minder. Maar Glitter and doom is onbetwist een sterke plaat vooral omdat die zo avontuurlijk en zo live klinkt.         7-1-2010 | 08:40           Succesvol subsidie aanvragen?     “Geldschieters lezen of horen in korte tijd veel plannen en hebben soms een anti-aanbaklaag gekweekt waardoor maar weinig blijft hangen. Een goed plan bevat minstens een frase die toch bijblijft: de zin die kleeft.” In dit soort passages zit de waarde van De zin die kleefde, een boek om plannenmakers in de culturele sector te ondersteunen bij het schrijven van subsidieaanvragen. Auteur is Johan Idema samen met Roel van Herpt. Idema is consultant bij LA Group en deed eerder van zich spreken met de Datascape. Daarin presenteerde hij een schat aan onderzoeksgegevens op grafische manier met vele korte teksten over tal van culturele zaken. Idema is een goed schrijver en origineel denker. Toch bevat dit boek vooral tips die eigenlijk erg voor de hand liggen, zoals ‘’kruip in de huid van de ontvanger”. Dat mag flauw klinken, maar dat het genoteerd wordt in dit boek als belangrijke tip is niet voor niets. Immers, binnen de culturele sector zijn mensen meer dan elders gericht op zich zelf. Kritische zelfreflectie vindt maar beperkt plaats. Zo pleiten de auteurs ook voor visualisatie van ideeën ,want het oog wil ook wat. Dooddoener? Vast wel, maar hoeveel subsidieaanvrage bevatten goed beeld dat iets toevoegt aan tekst? Daarbij zijn de auteurs ook genuanceerd. Zo wordt de lezer gemaand voorzichtig om te springen met plaatjes want het is een “paardenmiddel”. In de designwereld is De auteurs leggen uit dat het adagium uit de designwereld “Never show up without a dummy” ook in andere disciplines mogelijk is. Plan afgewezen? Niet weggooien, maar recyclen. Voor wie geld wil halen en niet bang is om daartoe nieuwe wegen te bewandelen is dit boekje een nuttige aanschaf.         7-1-2010 | 08:40           Mohammed als theatrale vertelling     "De tuinen van de herinnering" is nog volop te zien, maar Beer Muziektheater presenteert nu al weer een nieuwe voorstelling, "De boodschapper". De kleinschalige productiekern brengt met regisseur Aike Dirkzwager smaakvol muziektheater voor jong en oud. Meneer Ibrahim naar een boek van Eric Eric-Emmanuel Schmitt met spel van René Groothof en de Turks-Nederlandse slagwerker Sjahin During uit 2006 was een hoogtepunt, maar ook het Huis van de Moskee gooide hoge ogen. Die uitzonderlijke klasse moet De Boodschapper ontberen, want deze productie is wat minder subtiel en verrassend. Helmert Woudenberg schreef een heldere toneeltekst onder meer gebaseerd op boeken van Kader Abdolah. De jonge prima spelende Vera Ketelaars en oude rot Peter Faber brengen dit soepel tot leven. Chronologisch nemen ze het publiek mee in de tijd waarin Arabië tot bloei kwam en de machthebbers van Mekka met harde hand regeerden. Als Mohammed zijn ouders verliest, trekt hij naar de Bedoeïenen, waar hij leert wat saamhorigheid is. Later trouwt Mohammed met de vijftien jaar oudere Khadija die hem liefde en leiding geeft. De rijke koopmansweduwe stuurde hem achtereenvolgens naar Perzië, Egypte en het Byzantijnse rijk waar hij de verschillende culturen absorbeerde om vervolgens te concluderen dat Arabië achterlijk is. Als Mohammed zich terugtrekt voor bezinning, hoort hij de stem van God waarna hij de rol van boodschapper op zich neemt. De parallellen met de bijbel en het leven van Jezus zijn talrijk. Dat Mohammed een vooruitstrevende geest was, wordt op heldere wijze uiteen gezet, net als zijn vredelievendheid. Fysiek geweld is de kleine strijd, maar het gaat natuurlijk vooral om de innerlijke strijd. Leven in harmonie en zoeken naar innerlijk rust en respect voor God is de grote strijd, houdt Faber ons voor. De teksten worden ondersteund door Albert Veenendaal die soms op zijn vleugel Keith Jarret in herinnering roept, maar ook zijn pianosnaren nu en dan met de hand of met stokken manipuleert. De boodschapper is een mooie vertelling waarbij de drie spelers omgeven worden door prachtige, metershoge, abstraherende beelden die aan weerszijden van het toneel zijn geprojecteerd. Gezien op 4 januari in de Toneelschuur,         7-1-2010 | 08:39           CD Top Tien 2009 gemaakt voor Popmagazine Heaven.     CD Top Tien 2009 gemaakt voor Popmagazine Heaven. 1 Dub Colussus – A town called Addis 2 Tinariwen – Imidiwan: Companions 3 Joe Henry – Blood from stars 4 Les Triaboliques - Rivermudtwilight 5 Staff Benda Bilili – Très très fort 6 Bob Dylan – Tell tale signs 7 Mulu Astatke – New York-Addis-London – Story of Ethio Jazz 1965-1975 8 Vieux Farka Toure – Fondo 9 Jah Wobble and the Chinese Dub Orchestra 10 Amadou & Mariam – Welcome to Mali         6-1-2010 | 08:38           Verfijnde kwaliteit van Les Triaboliques     Gitaren, banjo, bouzouki en saz zijn de meest in het gehoor springende instrumenten in deze originele snarenplaat. Les Triaboliques bestaat uit Justin Adams, Lu Edmonds en Ben Mandelson. Adams werd vooral bekend als ontdekker en producer van Tinariwen en leverde recentelijk twee fraaie platen af met de uit Guinee afkomstige ritispeler Juldeh Camera. Ben Mandelson was actief bij de 3 Mustapha 3 en werkte daarnaast voor Globestyle, een van de eerste labels in Engeland op het gebied van wereldmuziek. Lu Edmonds speelde bij The Damned en The Mekons. De drie ogen nogal bedaard op de hoes van Rivermudtwilight, maar hun muziek is dat allesbehlave, hoewel over het algemeen de sfeer wel ingetogen is. De plaat heeft een prachtig geluid waarin de verschillende snaarinstrumenten altijd goed te onderscheiden zijn. Door de grote helderheid lijkt het net alsof het trio in je huiskamer aan het spelen is. Er staan twee bekende covers op de plaat. Dont let me be misunderstood en Jack o’ Diamonds passen goed bij de andere negen songs waarvan vooral de opener Crossing the stone bridge imponeert. Soms doet het geluid van Les Triaboliques ietwat aan No Blues denken, maar Rivermudtwilight heeft toch vooral een heel eigen sfeer die van Mali, via India of het Midden-Oosten altijd weer bij de blues als ondergrond uitkomt. De drie maken zich niet te veel schuldig aan virtuositeit, maar leveren met deze cd vooral mooie songs van verfijnde kwaliteit.         5-1-2010 | 08:36           The Prester John Sessions van Tommy T is fraai vervolg op A Town called Addis     Tommy T, geboren als Thomas Gobena, is bassist van de gypsypunkbende Gogol Bordello. Tommy is geboren in Ethiopië en op deze soloplaat stelt hij zijn muzikale vaderland centraal. Dat hij dat doet op een manier die sterk doet denken aan de werkwijze van Dub Colussus is misschien niet zo origineel, maar levert wel een erg heerlijke cd op. Net als op A town called Addis haalt Tommy T op The Prester John Sessions zijn muzikale mosterd uit de bloeiperiode van de Ethiopische muziek uit de jaren zeventig. Ook hij mengt traditionele muziek met funk, jazz en reggae en verpakt dat in een lekker vet klinkende productie. Op twee nummers is ook de fraaie stem van Ethiopische zangeres Gigi te horen. In East-West Express waaiert de sound uit naar de funk van Fela Kuti. Productioneel klinkt Dub Colussus mooier, maar de songs op The Prester John Sessions zijn consistenter. Daarmee levert Tommy T een sterke prestatie waarmee hij meer eer inlegt dan zijn werk met Gogol Bordello. Met ook al die fijne releases van Mulatu Astatke op Strut van vorig jaar zou het dan nu toch wel fraai zijn als de muziek uit Ethiopië eens een wat breder publiek zou bereiken. Jim Jarmusch deed al zijn best met zijn Broken Flowers. Kan Tommy T niet in een commercial van Nike, Coca Cola of Vodafone?         2-1-2010 | 08:44           Extreem mist geloofwaardigheid     Het gegeven is aardig. Marjorie, een jonge vrouw wordt thuis verrast door een man die zich opdringt en de vrouw wil gaan verkrachten. Maar Marjorie slaagt er in om de man te overmeesteren. Als haar twee vriendinnen die samen met Marjorie het appartement bewonen zijn thuis gekomen, ontspint zich het gesprek over wat er met de man moet gebeuren. Marjorie’s eerste ingeving om de polite te bellen, heeft ze dan al laten varen omdat ze beseft dat haar verhaal weinig geloofwaardig zal klinken. Bewijs ontbreekt en er heeft geen verkrachting plaatsgevonden. Extreem is de derde productie die Rick Engelkes maakte samen met MTV. Deze samenwerking heeft vooral tot doel om met toneel jong publiek naar het theater te halen. Vooral Sexual Pervisity in regie van Marcus Azzini was succesvol met onder meer Birgit Schuurman. Ook nu weer is Schuurman van de partij samen met Eva Duijvestein, Jenniifer Hofman en Loek Peters. De tekst van Extreem is van de Amerikaanse toneel en scenarioschrijver William Mastrosimone. Het toneelstuk is een jaar lang te zien geweest in een off-Broadway productie in het begin van de jaren tachtig en is in 1986 verfilmd met onder meer Farrah Fawcett. De plot biedt tal van aanknopingspunten voor pittige dialogen. Over schuld, wraak, goed en kwaad, vriendschap om maar wat te noemen.De vertaling en bewerking van thrillerschrijver Charles den Tex is nogal plat en de regie van Sarah Moeremans sluit daar bij aan. Bezwaarlijk is vooral het gebrek aan karakterontwikkeling van de verschillende personages. Daarmee is inleving in een personage uitgesloten. De gesprekken tussen de drie vrouwen hebben nauwelijks inhoud. Maar de regie is ook wel erg simpel. De wijze waarop de man door Marjorie wordt overmeesterd bijvoorbeeld is lachwekkend. Om het kwartier komt er een stevig popdeuntje op luid volume langs waarin wat lichtgeflikker is te zien of enigszins onbeholpen danspasjes. Schuurman speelt niet slecht, maar heeft net als de anderen spelers weinig mogelijkheden om haar personage inhoud te geven. Het grote probleem van Extreem is de tekst met zijn dommige dialogen zonder diepgang. Positief is wel dat de afloop van het verhaal tot het einde toe onvoorspelbaar is. Maar dat kan deze toneelproductie niet redden. Gezien op 21 december in de Meervaart,         22-12-2009 | 08:35           Kees de Jongen niet meer van deze tijd     Het is een mooie ontwikkeling dat de laatste jaren steeds meer Nederlandse toneelstukken een nieuwe opvoering bij andere gezelschappen krijgen. Werk van Alex van Warmerdam werd vorig jaar door Het Vervolg gebracht en Het Toneel Speelt speelde Geslacht dat oorspronkelijk voor Dood Paard is geschreven. Van een totaal andere orde is Kees de Jongen, een toneelbewerking van Gerben Hellinga naar het beroemde boek van Theo Thijssen. 39 jaar geleden speelde Toneelgroep Centrum dit in regie van Peter Oosthoek, ook in Haarlem en met veel succes. Liesbeth Coltof van De Toneelmakerij presenteerde vrijdag jl. haar versie als 8+ voorstelling. Toneelbewerker Hellinga koos voor het weergeven van Kees in twee acteurs, de 'echte' Kees en Kees de dromer, want Kees kan van die fraaie verhalen fantaseren, bijvoorbeeld over het mooie meisje Rosa in zijn klas. Maar brave borst Kees is niet meer van deze tijd en de voorstelling mist het dramatische dat een Ciske de Rat wel heeft en spreekt niet meer tot de verbeelding Coltof neemt -pauze meegerekend- maar liefst bijna drie uur de tijd om het verhaal over het voetlicht te brengen. Voeg daarbij de fraai gestileerde maar toch ouderwetse aankleding, overbodige liedjes en het nogal trage spel en je vraagt je af wie beneden de zestig of zeventig jaar oud hier een mooie avond aan beleeft. Gezien op 18 december in de Haarlems Stadsschouwburg         19-12-2009 | 08:35           Mali in de Schaduw     Dankzij de Fotobiënnale in Mali zijn verschillende Afrikaanse fotografen zoals Malick Sidibe en Seydou Keita in westerse landen bekend geworden. Toch heerst in Mali, een van de armste landen ter wereld, veel onvrede over de biënnale: De Fransen bepalen alles. Na het openingsweekend is de culturele jetset weg en zijn de zalen een maand lang leeg, aldus voormalig biënnaledirecteur Kounate. In een onooglijk straatje achter de grote moskee in Bamako is de studio van Malick Sidibe gehuisvest. Vorig najaar eerde FOAM in Amsterdam de bekendste fotograaf van Mali met een overzichtstentoonstelling. De oude meester zit onder een afdakje. Hij is niet enthousiast over de aanstaande biënnale. ‘Er hangt vooral eigentijds werk. Ik zie er weinig wat me echt raakt. Fotografie is voor mij toch vooral de waarheid. En die zie je daar nauwelijks.’ Het is een verrassende observatie van een misschien toch wat overschatte fotograaf die wereldberoemd is, maar zichzelf niet als een kunstenaar beschouwt. Moussa Kounate was vijf jaar directeur van de biënnale. Begin 2009 is hij uit zijn functie ontheven. ‘Ik begon met veel optimisme. Voor de editie van 2005 was als doelstelling geformuleerd dat er in randprogramma’€s ruimte zou zijn voor reflectie over Afrikaanse fotografe. Want niemand wist eigenlijk wat dat was. Maar er kwam niets van terecht.’ Kounate raakt een wezenlijk punt. Waar de bekende conservator Okwui Enwezor in zijn catalogus van tentoonstelling Snapp Judgements -vorig najaar te zien in het Stedelijk CS- beweert dat Afrikanen die in westerse landen wonen, ook Afrikaanse fotografie kunnen produceren, heerst op het continent zelf doorgaans een andere mening. Die luidt dat Afrikaanse fotografie alleen in Afrika door Afrikanen gemaakt kan worden. Kunstenaars die elders wonen, worden in Afrika doorgaans met argusogen bekeken. Jaloezie natuurlijk, maar er is meer. Kounate: €Cultuur is wat het verschil maakt tussen een samenleving en het gedrag in die samenleving. Dat kun je dus alleen maar maken als je deel uit maakt van die samenleving. Dat neemt overigens niet weg dat ik wel vind dat je de Afrikaanse diaspora bij de biënnale moet betrekken.’ Er gaat jaarlijks 300.000 euro aan EU-geld in de biënnale. In 2004 is door EU-medewerkers in een evaluatie geconstateerd is dat er in Mali geen collectie is en ook niet wordt opgebouwd. De biënnale levert Mali dus niets op. Als aanbeveling was opgenomen dat Frankrijk zich zou moeten richten op kennisoverdracht omtrent collectievorming. Daarnaast zou de beoordeling van ingezonden werk in Mali moeten plaatsvinden en niet in Parijs. Dat is pas in 2007 voor het eerst gebeurd. Kounate: ‘Ik wilde ook werk van laureaten in Mali hebben om permanent te exposeren, maar veel negatieven zijn elders. Ook zou Mali mee gaan delen in recettes. Maar het geld blijft in Frankrijk, tot nu toe is geen cent uitbetaald. De organisatie is grotendeels in handen van de Action Artistique Africaine, nu Cultures France geheten. Frankrijk maakt internationaal goede sier met de biënnale maar over financiële resultaten wordt geheimzinnig gedaan. Van 2001 tot en met nu bestaat niet eens een financiële verslaglegging. De foto’ gaan terug naar Parijs; ik heb aangedrongen op twee afdrukken van elke foto uit de tentoonstelling, een voor Frankrijk en een voor Mali, maar Cultures France beweert dat Afrikaanse fotografen tegen werken. Dat is onjuist. Zo krijgen we in Mali natuurlijk nooit een klimaat voor fotografie. Ik wilde bouwen aan een infrastructuur voor fotografie, aan opleidingen, documentatie, maar dat lukt niet. Ook wilde ik exposities op straat, rondleidingen en educatie, maar in Parijs zien ze dat als bedreiging voor de kwaliteit.’ Sophie Renaud, adjunct-directeur van Cultures France, ontkent de door Kounate geuite beschuldigingen. Het ministerie van Cultuur en Toerisme in Mali heeft bemiddeld in het conflict tussen Cultures France en de directie van de biënnale. Resultaat is dat Kounate aan de kant werd gezet en de veelgeprezen directeur van het Nationaal Museum in Mali, Samuel Sidibe, is benoemd als Delege General. Sidibe formuleert zeer behoedzaam. ‘De reputatie van de biënnale is internationaal gezien prima, maar in Mali heeft de biënnale veel te weinig betekenis. Het leeft totaal niet. De Malinezen houden van portretfoto’s maar de fotografie als kunstuiting is hier niet bekend. Daar zouden we natuurlijk iets aan moeten doen, want de organisatie was gericht op het wereldpodium en liet zich niets gelegen liggen aan Mali. Nu hebben we een uitgebreid randprogramma waarbij we portret- pers- en reportagefotografie als uitgangspunt gebruiken. Daarnaast betrekken we nu de publieke omroep, diverse gemeenten en culturele organisaties in Bamako zoals La Maison de la Photographie. in Mali bij de organisatie. Ook scholen doen mee. Dit moet leiden tot meer betrokkenheid in Mali. Onze belangrijkste financiële partners zijn Cultures France en de EU. Ik zou graag meer geldschieters er bij betrekken. Er zijn meer partijen die snappen dat er iets moet gebeuren om de dominantie van Frankrijk te verminderen. ChaosCultures France dicteerde alles. Er zijn geen financiële gegevens, geen foto’s en geen negatieven in Mali. Hoe kan dat? Sidibe: €'Daar heb ik geen antwoord op.’ Hij verwijst naar Sophie Renaud van Cultures France. Die ontkent alles. Het ministerie van Cultuur en Toerisme van Mali wil geen commentaar geven. Een medewerker van het Maison de la Photographie die niet met zijn naam in de krant wil, zegt dat Moussa Kounate een prima directeur was en steun kreeg van het Ministerie. Maar Cultures France zag meer in museumdirecteur Samuel Sidibe, een diplomatieke man die voor zijn werk in het Nationaal Museum een prijs kreeg van het Prins Claus Fonds. ‘€Sidibe is beter in staat dan Kounate om een breder draagvlak te creëren’ zegt Sophie Renaud van Cultures France. De oude fotograaf Malick Sidibe omschrijft de haat-liefdeverhouding tussen Frankrijk en Mali treffend: ‘Europa heeft alle kunst een bepaalde waarde gegeven. Maar ik heb ook het gevoel dat Europa klaar is met zijn waarden. In de Afrikaanse kunst zijn we die nog volop bezig aan het ontdekken. We gaan flink vooruit op het gebied van muziek en theater. Alleen zijn we niet zo goed in het aan de man brengen van onze kunst. Ach, er zijn zo veel obstakels. Sinds Europa weg is uit Afrika is het toch eigenlijk een chaos.’         17-11-2009 | 23:56           Yo La Tengo blijft gelukkig onvoorspelbaar     Het trio uit Hoboken, New Jersey is befaamd om zijn veelzijdigheid maakte hun reputatie dan ook weer helemaal waar tijdens hun concert in de Melkweg afgelopen donderdag. De set begon met heftig gitaargeweld waarbij Ira Kaplan heerlijke feedbackgeluiden uit zijn versterker ontlokte om vervolgens een heel verstild langzaam nummer in te zetten dat uitmondde in Big day coming dat met gemak een kwartier duurde. Het is Yo La Tengo ten voeten uit. De rudimentaire rock van het nog altijd fraaie debuut, Ride the tiger uit 1986 maakte in de loop der jaren plaats voor een geluid dat kan variëren van dromerige pop, experimentele jazz, gitaargestuurde distortion, psychedelische drones, niemendallige popsongs zoals die ook voorkomen op hun meest recente 12e reguliere cd, Popular songs. Ondanks die veelzijdigheid is de band vaak verweten dat ze zo ontzettend veel lijken op Velvet Underground, maar hun voorkeur tot onvoorspelbaarheid en improvisatie doet eerder aan jazzmuzikanten denken. Het was dan ook een drukte van belang op het podium waarin de bandleden veelvuldig van plaats en instrumenten wisselden. De bezieling van het drietal en de charmante onaangepastheid van Kaplans echtgenote Georgia Hubley werd door het verrassend jonge publiek op juiste waarde geschat. Zelfs het van de oude zaal beruchte lawaai aan de bar bleef achterwege. Yo la Tengo is een liefhebbersbandje met een liefhebberspubliek, heerlijk. Gezien op 12 nov Melkweg Amsterdam         12-11-2009 | 08:33           Tarator van Rast smaakt naar meer     TARATOR VAN RAST SMAAKT NAAR MEER Als je de zaal binnenkomt, raak je al in een prettige stemming door al de heerlijke geuren. De hele speelvloer is een keuken en het kost geen moeite om die keuken te zien als de gigantische lappendeken die de Balkan is. Drie koks, christelijk, moslim en zigeuner zijn er druk bezig en worden af en toe vermakelijk gestoord door bedienend personeel. Het is een briljante vondst om de keuken van een restaurant als metafoor voor de Balkan te nemen. De drie hakken er flink op los in die keuken, maar is het er dankzij vele grappen en grollen en muzikale intermezzo’s ook gezellig. Dat is absoluut de kracht van deze voorstelling. Gezien 5 nov in Podium Mozaiek, Amsterdam         5-11-2009 | 08:34           Documentaire Mandela-voorstelling ontroert     Kenneth kan het. Herdigein staat niet bekend als Nederlands meest indrukwekkende acteur. Het is dan ook verbazend te zien hoe goed hij is in zijn rol als Mandela, ja zelfs op een gegeven moment echt Mandela geworden is. De van oorsprong Surinaamse acteur levert daarmee een indrukwekkende prestatie in een productie die op zich al bijzonder is. Immers, is het niet verbazend dat er nog niet eerder een theatervoorstelling werd gewijd aan een van de meest indrukwekkende mensen op het wereldpodium de laatste honderd jaar. Dat een Nederlandse producent, Inge Bos, die primeur heeft, is ook al niet alledaags. We zien Mandela als jonge advocaat tot aan het moment dat hij president wordt. Tekst, muziek, zang, cast en regie zijn fraai uitgebalanceerd. De voorstelling weet zelfs te ontroeren als Mandela concludeert dat hij moet scheiden van Winnie. Ook de vertwijfeling van Mandela in de scène daarna, denkend aan zijn kinderen die hij niet kende, is een hoogtepunt waarbij drama en realiteit één zijn. Door de sterk narratieve vorm is Amandla Mandela dan ook veel meer een documentair drama met muziek dan een musical. Gezien op 24 oktober in Carré, www.mandelademusical.nl         2-11-2009 | 13:21           Nick Cave creëert huiskamersfeer in Carré     In de rockmuziek zijn er maar weinig artiesten die met het klimmen der jaren interessant èn productief blijven. Cave is er een van. Na zijn prachtdubbelaar Abbatoir Blues/Lyre of Orpheus van 2004 maakte hij een snoeiharde Grinderman, een soundtrack en een venijnig Dig! Lazarus Dig! Onlangs verscheen zijn tweede roman The death of Bunny Munro waaruit Cave woensdagavond drie passages voorlas. Vooral bij de eerste keer was de meerwaarde van zijn voordracht tastbaar. Het fraai literaire maar ook ranzige proza kreeg een prachtige cadans waardoor tekst muziek werd. Met Martyn Casey op bas en allesspeler Warren Ellis bracht Cave veel bekende liedjes als Mercy Seat, The Ship Song en Into my arms met Cave aan de vleugel. Uitgebreid converseerde Cave met zijn publiek waardoor een huiskamersfeer ontstond, ondanks het toch niet kleine Carré. Soms werd een vragensteller een beetje voor paal gezet, maar toen iemand naar het ontstaan van de hoofdpersonage uit zijn boek vroeg was Cave wel serieus. Na afloop signeerde Cave welwillend, hij is natuurlijk ook een slimme zakenman die charmant aan klantenbinding doet. Dat het soms op het podium chaotisch, was wat hij ronduit toegaf, versterkt de indruk dat Cave soms flink rommelt. Maar hij doet dat dan ook wel weer op gecontroleerde wijze met de van hem bekende bravoure die toch innemend is. Hij is een matig zanger, een beperkte instrumentalist, maar schrijft prachtliedjes en heeft een mooie stem. Bovenal blijft hij een geweldige en fascinerende poseur. Gezien op 14 oktober in Carré         15-10-2009 | 08:31           "MIJN MOEDER WAS DE ENIGE IN DE STADSSCHOUWBURG MET EEN HOOFDDOEK”     Het toneel in de Nederlandse schouwburgen is vaak keurig en elitair, maar soms gebeuren er opvallende dingen. Een acteur van Marokkaanse afkomst die een jood speelt, zien we toch niet vaak. Nasrdin Dchar: ,,Toen ik op verzoek het script las, dacht ik direct: ‘Dit wil ik spelen”. Dchar is dolblij met zijn rol in Ghetto bij Het Toneel Speelt. Na de zeer geslaagde Op hoop van Zegen is Ghetto de tweede van de drie Heijermans-producties die het gezelschap brengt. Het toneelstuk dateert van 1898, maar de thematiek is hoogst actueel. De vraag of joden wel of niet zouden moeten assimileren staat centraal in het verhaal. Mark Rietman speelt Sachel, een joodse woekeraar die handelt in stoffen en vodden. Het personage doet onwillekeurig denken aan Shylock uit De Koopman van Venetië, vorig seizoen nog meesterlijk vertolkt door Pierre Bokma bij de Theatercompagnie. Over dat toneelstuk wordt vaak beweerd dat het antisemitisch is. Is dat bij Ghetto ook zo? Dchar: ,,Het speelt voor mij geen enkele rol. Ik ben veel te veel bezig met het nu. Ik speel Rafaël, de zoon van Sachel en een van de redenen dat ik hem zo graag wilde spelen, is dat het verhaal voor mij zo ontzettend herkenbaar is. Ik ben in Nederland geboren, maar door mijn Marokkaanse afkomst voel ik heel goed aan wat de joden in dit stuk voelen. Zelf ben ik zo vaak geconfronteerd met uitspraken dat Marokkanen de kakkerlakken van de samenleving zijn. Rafaël, het personage dat ik speel, is een zeer ambitieuze jonge man. Dat ben ik ook. Daarnaast heeft Rafaël een verhouding met een christelijk meisje. Dat heb ik ook mee gemaakt, dus er zijn veel parallellen tussen deze Rafaël en mij zelf.” Op hoop van zegen viel onder meer op door zijn tijdloze enscenering, bij Ghetto is dat volgens Dchar niet veel anders. ,,De tekst behoefde niet veel actualisering, er is wel wat geschrapt, maar een grondige bewerking bleek niet nodig omdat veel dialogen ook honderd jaar later nog voor zich spreken. Kun je nagaan hoe goed dit toneelstuk eigenlijk is. Het toneelbeeld zal nu echter wel wat minder abstract zijn. “ Nasrdin Dchar is 30 jaar en begon in 1999 met theater. Hij speelde voor het eerst bij Het Toneel Speelt in De Geschiedenis van de Familie Avenier. Daar speelde hij een Marokkaanse gastarbeider. ,,Eigenlijk speelde ik daar het verhaal van mijn vader. Ik zal de première nooit vergeten. Mijn moeder was de enige in de Amsterdamse Stadsschouwburg met een hoofddoek. Na afloop stonden zij als een van de eersten op en klapten hun handen stuk. Ze waren zo trots op mij, dat was geweldig. Ze bevatten denk ik niet altijd in wat voor een wereld ik nu verkeer, maar ze vertellen in het Brabantse Steenbergen waar ik geboren ben, altijd over mijn rollen in films en voor televisie. Mijn vader stond een keer na de première naast Wim Kok aan de bar. Dat vond hij fantastisch.” Nasrdin speelde bij Rotterdams Lef en Made in da Shade. In 2007 speelde hij bij het Ro Theater in Koning Lear. Op televisie was hij te zien in Deadline, De Troon en bioscoopgangers zien hem binnenkort in Tirza en presenteerde hij met veel succes het programma Op de bon. Toch wel iets anders dan het grote-zalen-toneel. ,,Schouwburgen zijn soms wel wat saai, hoe geweldig het ook is om er te mogen spelen. Ik probeer zoveel mogelijk jonge mensen enthousiast te maken, want die zie je weinig bij toneelstukken. Laatste sprak ik nog een vriendin van mij die lerares is. Ze komt straks met de hele klas. Ik weet zeker dat ze een prima avond zullen hebben.” www.hettoneelspeelt.nl         8-10-2009 | 13:14           Linda van Dyck als non in 'Oog om oog'     ,,Oog om Oog gaat over volstrekt belangeloze liefde. Het lijkt wel alsof het zo langzamerhand gênant is om daarover te praten. Onbaatzuchtigheid wordt vooral in verband gebracht met religies en dat is jammer omdat het daarmee voor veel mensen een soort taboe wordt. En daarmee doen we ons zelf als mensen tekort.” Linda van Dyck speelt samen met onder meer Victor Löw in Oog om Oog. Het verhaal is vrij gebaseerd op het boek van Helen Prejean dat later succesvol is verfilmd als Dead man walking, in regie van Tim Robbins met Susan Sarandon en Sean Penn. Van Dyck speelt de non die de ter dood veroordeelde Michael geestelijk bij staat in de laatste dagen voor zijn executie. Hoewel de werelden van die twee mijlenver uit elkaar liggen, ontstaat er een connectie tussen de twee mensen. Zij laat hem zichzelf zijn en hij is door de non die hij aanvankelijk verafschuwt, voor het eerst in staat naar zich zelf te kijken in plaats van altijd maar de schuld bij anderen te leggen. ,,Het idee kwam van Victor. We hadden samen gespeeld in De dood en het meisje. Die voorstelling vond ik wat onevenwichtig. Maar het werken met Victor was geweldig en er is een hechte band tussen ons ontstaan. Toen hij met dit idee aan kwam, was ik direct enthousiast.” Door de wijze waarop de non de crimineel bijstaat, gebeurt er iets bijzonders tussen de twee zo verschillende mensen. Van Dyck ,,Ik ben in bijna al mijn rollen bezig geweest met allerlei vormen van liefde of de onmogelijkheid daarvan. Nu gaat het voor het eerst om een ander soort liefde, een soort van liefde die vooral meer is gericht op de mensheid. Het onbaatzuchtige in de mensen is vooral gegijzeld door religies en hun kerken. Dat is doodzonde. Daarmee laten we ons als mensen een machtig wapen uit de handen slaan.” Van Dyck vindt haar rol boeiend maar pittig. ,,Dramatisch gezien is vooral de onaangeraaktheid van Helen interessant. Ze is een jonge non en werkt in de achterstandswijken van Mississippi. Ze weet echter weinig van de diepe gruwelen die mensen kunnen begaan. Maar ondanks dat ze behoorlijk depressief wordt van haar contact met Matthew en zijn verleden, slaagt ze er in om zich altijd te onthouden van een oordeel. Toen ik in Zweden woonde ben ik wel eens in gevangenissen geweest om op te treden met mijn band. In Leeuwarden heb ik ook in een gevangenis gedraaid voor In de schaduw van de overwinning. Ik ken de sfeer van zware criminelen in gevangenissen. Die is explosief en voelbaar vanaf het moment dat je er binnen stapt. Je ziet ook dat Helen veel last heeft van de wijze waarop ze door Michael gemanipuleerd en vernederd wordt. .Ze levert iets van haar onschuld in. Maar zij slaagt er ook in om telkens weer wat sterker te worden in de manier waarop ze met die vernedering moet omgaan. Dat vraagt dus veel concentratie in het acteren. Het verhaal is vooral bekend van de film van Tim Robbins. Haar vorige rol was Una Giornata Particolare, ook bekend van een film. Filmbewerkingen zijn in het toneel de laatste jaren een grote mode geworden. Sommige theaterliefhebbers vinden dat een verarming van de toneelkunst. ,,Het maakt mij geen bal uit of een verhaal uit een film komt, een boek of dat het een echte toneeltekst is. Ik kijk of ik me aangetrokken voel tot de thematiek. Misschien zijn er de laatste jaren wel minder goede toneelstukken die mij aanspreken. Volgend jaar speel ik in Ontrouw, een script van Bergman. Dat is prachtig toneelmateriaal.”         4-10-2009 | 13:24           Joe Henry - Blood From Stars     De nieuwe 11e cd van Joe Henry klinkt geweldig van begin tot eind. Dat mag verrassend heten na zijn vaak opvallende, maar ook wisselvallige platen. Begonnen als een niet opvallende, maar wel goede singer-songwriter, ontwikkelde Henry steeds meer een persoonlijke stijl die nauwelijks in woorden te vatten is, maar zeer eigenzinnig is. Het zal de reden zijn dat s mans carrière altijd wat marginaal is gebleven en zijn faam vooral te danken is aan zijn kwaliteiten als producer. Vooral Don’t give up on me met Solomon Burke maakte indruk. Op zijn eigen platen legde Henry muzikaal een wonderlijk parcours af waarbij vroeger Mick Taylor of de Jayhawks mee mochten doen, maar tegenwoordig een Marc Ribot, maar ook zoon Levon op altsaxofoon de sfeer bepalen. Blood from the stars is een hoogtepunt. Zijn eclectische stijl waarin hij vaudeville, opera, New Orlans, jazz, folk en wat al niet meer combineert, lijkt hier perfect in elkaar te passen. De dertien songs hebben een sterk jazzy sfeer, maar Blood from the Stars blijft toch meer een rockplaat. Henry’s teksten zijn bezwerend en mysterieus en de muziek ondersteunt dat op fraaie wijze. Luister bijvoorbeeld naar The man I keep hid dat opent met prachtig dreigende pianoklanken al snel aangevuld met lekker schurend, dwars trompetspel. Het gitaarspel van Ribot geeft de cd soms een beetje Tom Waits sfeer mee. Maar Henry triomfeert hier toch vooral dankzij krachtige composities en ijzersterke arrangementen. Blood from the stars is een geweldige plaat die vooral avontuurlijke luisteraars verdient.         14-9-2009 | 13:07           Debashish Bhattacharya - O Shakuntala     Vorig jaar op de Music Meeting was Debashish Bhattacharya een van de hoogtepunten. De Indiaase gitarist die eerder van zich liet horen in samenwerking met de muzikale archeoloog Bob Broznan, heeft een zeer stijl ontwikkeld op de slide gitaar. Debashish Bhattacharya is in 1963 geboren in Calcutta in een familie van muzikanten en zangers. Als klein kind leerde hij al snel gitaar spleen op de Hawaigitaar van zijn vader. Om zijn gitaar geschikter te maken voor gebruik in de Indiase traditie heeft Bhattacharya deze omgebouwd. Na jaren lang onderzoek ontwikkelde hij zijn Hindoestaanse slide-gitaar met 22 snaren. Zijn techniek is een mix van oude Indiase tokkeltechnieken en Hawaiaanse slide-gitaar of 'lap steel'-tradities. Met zijn vorige cd Mahima scoorde hij een Grammy-nominatie en een BBC World Music Award. Sindsdien gaan de zaken voorspoedig. Op zijn nieuwste cd O Shakuntala liet hij zich inspireren door de liefdespoëzie van de dichter Kalidasa. Zijn broer Subhasis speelt tabla en twee vrouwelijke muzikanten bespelen de mridangam, percussie afkomstig uit de klassieke karnatische traditie van Zuid-India. Bhattacharya combineert dat met de Hindoestaanse volksmuziek uit het noorden van India. Het resultaat is een prachtige plaat met uur instrumentale muziek waarin Bhattacharya drie verschillende soorten gitaar bespeelt. De muziek kun je natuurlijk gebruiken als sfeermaker bij een mooie maaltijd. Wie recht doet aan d emzuiek gaat er lekker voor zitten. Al snel zul je merken dat de muziek je heerlijk meeneemt en bevindt je je een bijna-staat van hypnose.         14-9-2009 | 13:07           Lineke Rijxman en Bert Luppes winnen toneelprijzen     Komt een mimespeler bij de dokter. ,,Slecht nieuws, u heeft nog zes maanden te leven.” Zegt de mimespeler: ,,Waarvan dan?” Ton Kas won de mimeprijs voor zijn rol in Brigadier Fub, of het eeuwige onmenselijke van theatergroep Carver en was een van de weinigen die van zijn prijsontvangst een komisch nummer maakte. Bij andere prijswinnaars overheerste verbazing of ontroering. De jaarlijkse VSCD Toneelprijzen werden uitgereikt tijdens het toneelgala in de Amsterdamse Stadsschouwburg. Hans Kesting presenteerde het gala waarin de sterren van het toneel mogen schitteren. De zucht naar sterrendom onder het toneelgilde van Nederland lijkt weer wat te zijn geluwd. Enkele jaren geleden werd voortdurend –onder invloed van Joop an den Ende- door menigeen uit de toneelwereld geroepen dat acteurs sterren moeten kunnen zijn. Inmiddels weten we dat acteurs die niet in publieksfilms spelen of regelmatig op televisie komen, nooit grote publiekslievelingen zullen worden. Toneelacteurs zijn noeste werkers die hun energie inzetten voor de magie van het moment, geen avond is hetzelfde. Opvallend is dat de jury voor de belangrijkste prijzen toneelspelers koos die zich puur op inhoudelijke kwaliteitskunst richten en zich nooit inlaten met amusement. Een typisch voorbeeld van zo’n acteur is Bert Luppes die met zijn prijs de andere genomineerden Pierre Bokma en Arjen Ederveen achter zich liet. Luppes kreeg de belangrijkste toneelprijs voor mannelijke acteurs, de Louis d’Or voor zijn rol in De geit, of wie is Sylvia bij het Onafhankelijk Toneel. In dit toneelstuk van Edward Albee wordt een man verliefd op een geit. De jury schreef : ,,Een volkomen idioot thema volkomen geloofwaardig maken - dat is wat Luppes doet in dit relatiedrama met absurde trekjes.” Luppes was zeer geëmotioneerd toen hij zijn tegenspeelster Ria Eimers bedankte en zei de prijs ook te voelen als een erkenning voor Onafhankelijk Toneel. Daarna hield hij een pleidooi voor theatermakers die ,,niet door de knieën zakken” voor de smaak van een groot publiek. De jury koos bij de Theo d’Or -voor de beste vrouwelijke hoofdrol- Lineke Rijxman voor haar rol als Hannah in de voorstelling Hannah en Martin van mugmetdegoudentand. De actrice was totaal perplex toen ze haar naam hoorde roepen. In haar dankwoord was ze nog steeds verbaasd. ,,Ik vaar mijn eigen kompas, maar als dat erkend wordt is dat wel heel mooi”, aldus Rijxman die zich vervolgens vrolijk maakte over de brief die ze kreeg waarin stond dat ze genomineerd was voor de beste mannelijke hoofdrol. De Prosceniumprijs wordt jaarlijks uitgereikt aan een groep of persoon die een wezenlijke bijdrage heeft geleverd aan het toneelklimaat. Die eer was voor Aus Greidanus, artistiek leider van Toneelgroep De Appel dat na dreigingen van subsidiebeëindiging sterk terugkwam met marathonvoorstellingen die zowel bij critici als bij publiek een groot succes waren. Dan was er ook nog de Toneel Publieksprijs. Die ging naar Kopenhagen, een productie van Het Nationale Toneel in regie van Peter Tuinman. De Arlecchino voor de beste mannelijke bijrol was voor Benny Claessens voor zijn rol in Ritter Dene Voss bij Dood Paard. De prijs voor de beste vrouwelijke bijrol, de Colombina ging naar Wine Dierickx voor haar rollen in De Tien Geboden, deel 2, bij NT Gent in regie van Johan Simons.         14-9-2009 | 13:06           Veel publieksdeelname tijdens Sydmouth Folkweek     Dat het gevoel voor gemeenschapszin aan de andere zijde van de Noordzee veel groter is dan bij ons mag bekend worden verondersteld. De publieksdeelname tijdens de Sidmouth Folkweek in Devon, waar ik dankzij mijn goede vriend Henk enkele dagen van kan meemaken, is echter opmerkelijk. De concerten in de Bulverton Marquee zijn er zelfs op ingericht. Hier geen stoeltjes, zoals in de andere festivallocaties maar een grote lege vloer die door jong en oud gretig gebruikt wordt voor het dansen. Met gemak vormen zich spontaan kringen van 50 tot soms wel meer dan 100 mensen die volkse dansen opvoeren, daarbij voortdurend wisselend van partner. Cynici zullen dit snel afdoen als folklore. Maar het zichtbare plezier van de mensen is hartverwarmend. Het muzikale palet van de Sidmouth Folkweek is breed, zij het dat traditionele muziek de boventoon voert. De eerste avond treden onder meer Ross Ainslie & Jarlath Henderson en Lau op. De eerste act bestaat uit een trio op uilleann pipes, border pipes en gitaar. Het trio twintigers speelt traditionele Ierse mzuiek met een zo aanstekelijk enthousiasme dat de vonk snel overslaat op de zaal. Hun virtuositeit is niet vervelend, maar wekt bewondering. Daarna speelt Lau, een Schots trio dat ook buiten het Verenigd Koninkrijk veel bekendheid geniet, maar in Nederland onbekend is. Het trio speelt in een traditionele setting van gitaar, accordeon en fiddle, maar wat ze brengen doet soms meer aan kamermuziek denken. De neo-folkies van Lau maken hun composities zelf en zijn verbluffend origineel. Zo speelt de gitarist opeens steelgitaar op zijn gewone akoestische gitaar en heeft de accordeonist allerlei effecten die de muziek een prachtige, vervreemdende dimensie geven. Ook heel bijzonder is Hotel Palindrome, een kwartet uit Oostenrijk dat volkse muziek uit de Alpen, mixt met Slavische traditie, maar net zo makkelijk stukken van Mozart en Haydn speelt. De muzikaliteit, de repertoirekeuze, de mix van instrumenten -van viool, tot nickelodeon, mondharp, bouzouki tot sopraansax- is creatief, de presentatie aanstekelijk en de toegankelijkheid groot. Welke Nederlandse concertorganistor haalt dit stel eens naar ons land? Jackie Leven is een Schotse zanger die wel eens in Nederland optrad, maar weinig naam heeft. Zijn concert in the Manor Pavillion is intiem en aangenaam waarbij Leven zich laat begeleiden op synthesizer door Martin Colsgrave. Leven zingt mooie doorleefde liedjes en kan boeiend verhalen. Sympathiek is dat hij veel andere muzikanten aanhaalt, van Kevin Coyne tot Ralp McTell en Donovan, hoewel de laatste ook een sneer krijgt vanwege zijn vibrato in Hurdy Gurdy Man. Maar dat Leven ook diens Ballad of Geraldine speelt, is verrassend en mooi.         13-8-2009 | 13:11           Hanggai: Folkrevival in Bejing     Van punkmuzikant tot neo-traditionalistische liedvertolker is een radicale ommezwaai. Vooral als het om een jonge Chinees van Mongoolse afkomst uit Bejing gaat. Immers, alles in China draait om modernisering. Ilchi, leider van de band Hanggai klinkt instemmend. “Wat wij doen wordt in Bejing niet zo goed begrepen. We hebben wel fans, maar niet zoveel en het zijn vaak wat oudere mensen.” De muziek van Hanggai is geworteld in een traditie die in Mongolië duizend jaar terug gaat. Vooral de keelzang is een veel beoefende kunstvorm. Bij het zingen van boventonen wordt een toon voortgebracht die een octaaf lager ligt dan de gezongen toon. “Ik maakte muziek in de stijl van Rage against the Machine, maar toen ik eens goed luisterde naar de muziek van de Mongoolse toendra, ben ik op onderzoek gegaan. Ik reisde naar het land van mijn voorouders om in die muziek te verdiepen. Ik zocht naar instrumentmakers om de morin khuur, een viool met snaren van paardenhaar te laten maken. Ook wilde ik de tobshuur, een tweesnarige luit hebben. Deze instrumenten verlenen de muziek een geheel eigen klankkleur.” Opmerkelijk genoeg vertonen sommige nummers een frappante gelijkenis met Keltische kroegliederen. Ilchi lacht. “Vorig jaar speelden we op het Shetland Folk Festival. Ik was verbaasd, ik had nog nooit Keltische muziek gehoord. Wat we als Mongolen absoluut gemeen hebben met Ieren en Schotten is ons niet geringe drankgebruik, maar verder heb ik geen idee waar deze gelijkenis vandaan komt. ” Het is verleidelijk om Hanggai als een gimmick te zien, maar Ilchi is serieus in zijn missie en spreekt van een revival van tradities. “Met vijf miljoen Mongolen zijn we in China een minderheid. Onze muzikale traditie is rijk en die wil ik graag voortzetten.” In China worden tradities door het regime soms onderdrukt. “Onze muziek heeft geen politieke lading, we zijn geen Tibetanen. Wij kunnen in China ongestoord onze muziek spelen en hopen dat meer jonge mensen de rijkdom ervan zullen ontdekken.”         13-8-2009 | 13:10           Chinees danstheater schrijft geschiedenis     Chinees danstheater schrijft geschiedenis Mensen in China zijn niet meer geïnteresseerd in het verleden. Die conclusie dringt zich op na het zien van Memory van Living Dance Studio uit Beijing. Het gezelschap combineert documentaire en dans op een wijze die voor China heel bijzonder is. “Aboluut”, aldus choreograaf Wen Hui. ‘’De mensen die in de film in de voorstelling vertellen over hun verleden bij De Rode Brigade, de gevreesde aanjagers van de Culturele Revolutie, waren niet gewend om in de ik-vorm te spreken. Bij Chinezen is het verleden vooral een collectieve aangelegenheid. Voor jonge mensen is deze voorstelling daarom een eyeopener. Vaak moeten ze lachen wat wij als spelers vaak pijnlijk vinden. Na afloop in gesprek blijken ze echter wel gretig om iets over hun geschiedenis te weten te komen. Van hun ouders die de Culturele Revolutie hebben meegemaakt, horen ze niets.“ In de video van Memory legt een man uit dat het wel spannend was om bij de Rode Brigade te zijn, maar zich achteraf enorm te schamen, vooral omdat de Culturele Revolutie niets dan ellende heeft opgeleverd. Ondanks deze voor China onalledaagse getuigenissen, is de voorstelling ook in China te zien. “Als we het binnen ons festival in onze eigen studio doen en geen entree vragen, dan wordt het gedoogd”, aldus Wen Hui. Living Dance Studio is het enige onafhankelijke dansgezelschap in China. ‘’Er zijn wel steeds meer initiatieven buiten de staatsdansgezelschappen, maar die zijn allemaal heel pril. Zelf organiseren we daarom ook vaak workshops met jonge choreografen, maar ook met mensen die geen dansachtergrond hebben. Bij Living Dance Studio vinden we vaak het proces en het resultaat even belangrijk. Ik houd van ongetrainde lichamen. We werkten ook met mensen die als boer naar de stad kwamen om werk te zoeken. Met hen hebben we een voorstelling gemaakt in een oude fabriek, een onvergetelijke ervaring.”         2-8-2009 | 13:10           Fotobiënnale in Bamako niet meer alleen voor vips     De fotobiënnale van Bamako wordt steeds bekender. Maar in Mali leeft deze manifestatie totaal niet. Dat vindt fotograaf Amadou Sow en hij blijkt niet de enige. ‘Veel mensen in het buitenland denken dat er in Mali een levendig klimaat voor fotografie bestaat omdat de biënnale hier sinds 1994 plaats vindt. Maar dat is niet het geval. Wel is het zo dat de omstandigheden hier langzaam verbeteren. Van mijn werk als fotograaf kan ik hier niet leven, dus heb ik er een baan bij als technicus bij La Maison de la Photographie. We organiseren ongeveer vijf exposities per jaar. Sinds enkele jaren zijn er twee opleidingen, het Centre de Formation de la Photographie en het Centre Promofemme dat zich dus alleen op vrouwen richt die zich willen bekwamen in audiovisuele kunst en techniek.’ Over de koers van Les Rencontres de Bamako Biennale Africaine de la Photographie, zoals de officiële naam luidt, is de afgelopen jaren veel onenigheid geweest. Sow: ‘Dat de biënnale kiest voor een hoge kwaliteit en dat als gevolg daarvan in de afgelopen zeven edities weinig Malinese fotografen deel konden nemen, is te billijken. Maar de organisatie zou veel meer kunnen doen om het fotografieklimaat in Mali te bevorderen. Het was tot nu toe, vooral vanwege de dominante Franse inbreng, vooral een feestje voor vips en dat is jammer. Voor de komende editie is begin 2009 Samuel Sidibe, directeur van het Nationale Museum in Bamako, benoemd als festivalleider. Dat is een krachtige, capabele man die niet alleen maar doet want Franse geldschieters wensen.’ Sidibe zwijgt over de rol van Frankrijk in het verleden, maar kondigt wel verandering aan. ‘Mali heeft tot nu toe veel te weinig kunnen profiteren van de biënnale. Daar gaan we dus verandering in brengen. De biënnale moet in Mali veel duidelijker zichtbaar worden en gaan leven bij zowel de fotografen in Mali, als bij het publiek.’         15-7-2009 | 23:06           Leuke Lola van Het Syndicaat     Jibbe Willems schreef een puntige komedie op rijm over een hoerenmadam en twee bezoekers van haar harem die de degens met elkaar kruisen (sic). De hoerenmeisjes blijven nogal onbenullig geil om de drie acteurs heen draaien, maar de enscenering onder de grote kraan op het NDSM-terrein is fraai. De tekst is platvloers, maar zo fraai gecomponeerd dat het reuze komisch werkt, ook dankzij het gloedvolle spel. Vooral Manon Nieuweboer is op dreef en weet wel raad met de twee mannen die dingen naar haar gunsten. Lola is met een half uur aan de korte kant, maar dat past ook wel weer bij een pretentieloze zomervoorstelling. Gezien op 9 juli op Over het IJ Festival         9-7-2009 | 23:08           Sympathieke radio-docu vanaf de zeebodem     Marjolein van Heemstra is een jonge theatermaker die bij Frascati al diverse producties mocht maken. Haar werk heeft vaak een quasi-documentair karakter. Met de radioshow in Ondervlakte is dat niet anders. Met twaalf toeschouwers, het maximumaantal, aan bood van de Sirius, voormalige actieschip van Greenpeace, zijn we getuige van een aardige performance waarin we ons bevinden op de bodem van de zee. Van Heemstra’s fantasie is soms aanstekelijk, maar blijft op andere momenten te veel op afstand, waardoor je toch niet helemaal verleid wordt.. Dat is jammer, want het uitgangspunt -verslag vanaf de zeebodem- is origineel en de manier waarop ecologische thema’s aan bod komen, is nergens moralistisch. In Ondervlakte is ook muzikant Ronald van Oosten die eerder in Caesar speelde, op aangename wijze aanwezig. Met zijn Spinvisachtige manier van zingen, geeft hij aangenaam kleur aan deze sympathieke voorstelling. Gezien op 9 juli op Over het IJ tFestival         9-7-2009 | 23:08           Malinese zanger Salif Keita over de waarde van tradities     ‘Ik zou nog wel eens wat experimenteels willen opnemen. Iets wat ik nog niet eerder heb gedaan. In mijn studio probeer ik wel eens wat uit, maar echt concrete plannen heb ik niet. Komende tijd ben ik weer veel op tournee, maar ik heb nog wel genoeg ideeën. Zo denk ik er ook over om een album op te nemen het Engels of Spaans.’ Salif Keita oogt vermoeid in zijn kleine kleedkamer in de schouwburg van Tilburg. Eind augustus wordt hij zestig jaar. Het concert dat hij zojuist heeft gegeven, leidde tot enthousiaste reacties bij het publiek dat Keita wist te verleiden tot uitgebreide toegiften. Toch is ook duidelijk dat de zanger met de ‘gouden stem uit Afrika’ gespaard wordt. De muzikanten krijgen wel erg veel tijd voor solo’s. De achtergrondzangeressen mogen ook vaak voor aan op het podium dansen, terwijl Keita dan rustig heen en weer wiegt vlak voor zijn drummer. Daar komt nog eens bij dat Keita verkouden is en regelmatig naar papieren zakdoekjes grijpt. Hij doet dat zo opzichtig dat     >> Lees verder     1-7-2009 | 22:10           PeerGrouP en Fa. Rieks Swarte onderzoeken de wind     Langs het wad lopen bezoekers in groepjes langs verschillende installaties waarin medewerkers van het Koninklijk Nederlands Waai Instituut vertellen over de wind. Rieks Swarte houdt een betoog over de relatie tussen Beaufort en de mate van creatieve energie. Elles Kiers laat ons vooral ruiken en associëren en Sjoerd Wagenaar geeft inzicht in de snelle veranderingen die wind kan hebben op een landschap. Het is een luchtige, kolderieke voorstelling die met veel charme wordt gepresenteerd. Tot slot zien we een minitoneelstuk tegen de dijk waarop de vijf continenten zijn getekend en we getuige zijn over een zeiltocht over de wereldzeeën. Zeer beeldend en erg grappig. Gezien op Oerol op 14 juni 2009         16-6-2009 | 15:34           Muziektheater over eilandcultuur     Saxofonist Anne Zwaga is de initiatiefnemer van het Friese muziektheatergezelschap Blau Hynder. Voormalig NNT-acteur Martijn de Rijke schreef voor hen Hurt like Hell. Het is een verhaal dat gesitueerd is op een van de Waddeneilanden over slagerszoon Jetse die na de dood van zijn vader gaat zwerven en drinken. De eilandbewoners willen hem opsluiten voordat de toeristen weer gaan komen. De jazzy popmuziek van Zwaga en zijn mannen klinkt erg lekker en is vooral ondersteunend. Het is een aardige voorstelling die enigszins voorspelbaar is, maar wel mooi de bekrompenheid van een kleine gemeenschap laat zien en daarin doet denken aan het werk van Martin MacDonagh. Van het drietal acteurs valt vooral Niels Brandaan Cotterink op met naturel ingeleefd spel. Gezien op Oerol op 14 juni 2009         16-6-2009 | 15:33           Combinatie Noord Nederlands Toneel & Club Guy & Roni niet uitgebuit     Het lijkt een interessante combi: de intense stijl van het Groningse dansgezelschap heeft absoluut overeenkomsten met de rauwe stijl die Ko van den Bosch zo eigen is. Van den Bosch schreef Heelhuids & Halsoverkop en regisseerde deze 'countrymusical' samen met Guy Weizman. Het begint geweldig met een flitsend, voortdurend veranderend toneelbeeld met prachtige muziek waarin met veel donder en geraas een auto-ongeluk wordt geënsceneerd. Muziek en beeld versterken elkaar op prachtige wijze en je komt ogen en oren tekort. Na de klap blijft het toneel druk bevolkt en volgt een fraai mengsel van theatrale muziek, beweging en spel waarin met enige moeite iets van een een verhaal te ontwaren valt. Er is is een prachtige passage waarin Malou Gorter eindeloos lang uitschreeuwt dat ze rust nodig heeft. Soms zijn er mooie bewegings- en dansscènes, maar die zijn er eigenlijk weinig waardoor de potentie van de dansers veel te weinig benut wordt. Dramaturgisch is de voorstelling te dun. Na het sterke begin en de scène daarna is de spanning volledig weggeëbd om daarna ook niet meer terug te keren. Wel helemaal in orde is het driemansorkest dat oogt als ZZ TOP, maar naast country ook verschillende andere muziekstijlen blijkt aan te kunnen met trombonist Joost Buis verrassend op de lap steel. Jammer van die overdaad aan machteloze vormideeën. Curieus dat de jury van TF deze voorstelling nomineerde. Gezien op Oerol op 13 juni 2009         16-6-2009 | 15:32           De Warme Winkel presenteert curieuze potpourri rond Alma Mahler     In een grote manege even voorbij Hoorn speelt de Warme Winkel de voorstelling Alma, geïnspireerd op de vrouw van Gustav Mahler. In een wel heel bonte mix van stijlen laat de Warme Winkel enkele ijzersterke scènes zien met een grote beeldende kracht. De openingsscène waarin de meestercomponist zijn vrouw verbiedt te componeren en haar opdraagt zijn kunst te dienen is sterk, maar blijkt erg op zich zelf te staan. De voorstelling vertelt geen verhaal over Alma Mahler maar is een aaneenrijging van scènes met muziek en beeld. Soms is dat buitengewoon smaakvol en soms heel plat, een merkwaardige potpourri. Als een aantal rijen gigantische gordijnen één voor één aan de kant geschoven wordt, hebben we opeens zicht op de grote zandvlakte van de manege en ontstaat een schitterend toneelbeeld. De bezoekers reageren met een spontaan applaus. Ook de slotscène waarin Gustav het slot van de zesde symfonie dirigeert, is van grote schoonheid. Jammer dat de rest als los zand aan elkaar hangt. Gezien op Oerol op 13 juni 2009         16-6-2009 | 15:31           Artemis maakt belofte niet waar     Elke Oerolganger kent het kleine kerkje in Midsland. Dat is natuurlijk een toepasselijke plaats voor een voorstelling over het Leger des Heils. Theatergezelschap Artemis vroeg theatermaker Fabian Jansen zijn jeugd in het Leger te verwerken tot theatervoorstelling. Toneelauteur Jeroen van den Berg interviewde Jansen en schreef de tekst. In de fraai vormgegeven voorstelling blijkt die tekst de minst sterke kant. Jansen en Alejandra Theus spelen prachtig en ook de kleine brassband klinkt fraai, maar uiteindelijk blijkt de voorstelling meer een relatiedrama te zijn dan een inkijkje in de cultuur van het Leger des Heils. Gezien op Oerol op 13 juni 2009         16-6-2009 | 15:30           Midzomernachtsdroom markeert doorbraak van regisseur Karina Kroft     Een van de grotere producties op de openingsavond is Midzomernachtsdroom van Toneelschuurproducties in regie van Karina Kroft dat ‘s avonds om half elf begint. Het beroemde verhaal van Shakespeare over de twee liefdesstellen in het bos krijgt hier het natuurlijke decor dat Shakespeare bedacht voor zijn komedie. De eindeloze carrousel van persoonsverwisselingen is door Kroft prachtig geregisseerd. Met gebruikmaking van de aloude, maar befaamde vertaling van Willy Courteaux laat Kroft de acteurs de prachtige rijmversen op een natuurlijke wijze spelen. De cast is verrassend met veel jonge spelers die het zonder uitzondering goed doen. Er wordt fraai gebruik gemaakt van de ruimte in het bos dat met louter goudgeel licht een prachtige aanblik krijgt. Een gave vondst is het gebruik van kleine stuntfietsjes. Met verder zeer simpele middelen weet Kroft sterke beelden te creëren, hier en daar ingekleurd met muziek. Door de sterke spelregie en de vlotte enscenering heeft de voorstelling een aangenaam tempo die de toeschouwers helpt de nachtelijke kou te trotseren. Karina Kroft maakte bij Toneelschuurproducties diverse voorstellingen, deed ervaring op bij Hans Croiset in de Tsjechov-enscenering van Drie Zusters en werkte bij Tryater onder meer mee aan de Elfstedentocht. Met deze bijzonder heldere voorstelling is het duidelijk dat ze klaar is voor een eigen grote zaal regie. Gezien op Oerol op 12 juni 2009         16-6-2009 | 15:29           Arkul – Il Bastidor: Prachtig muzikaal erfgoed uit Bosnië     Sinaasappeljoden werden ze wel genoemd. Aan het eind van de 15e eeuw was de inquisitie op het Iberische schiereiland een ware schrik voor niet-katholieken. Waar protestanten vooral noordwaarts trokken, sloegen de joden uit Spanje en Portugal op de vlucht en kwamen vooral terecht in het gebied dat we nu kennen als Bosnië-Herzegovina. Hun muziek bestond veelal uit liederen die met weemoed terug blikten op betere tijden. De Sefardische joden hadden zelfs een eigen taal, het Ladino dat anno nu nog maar door 1500 mensen gesproken wordt. Die taal voert de boventoon op Il Bastodor, het cd-debuut van Arkul. Het is een duo bestaande uit Atilla Aksoj een multi-instrumentalist en zanger Vladimir Mickovic. De twee kwamen door een vriend met elkaar in contact in de studio van Aksoj. Mickovic vertelde over zijn voorkeur voor de muziek van de Sefardische joden en zong wat liederen voor. Aksoj was zeer onder de indruk en de twee begonnen samen opnamen te maken. Bijzonder is dat geen tweeën een joodse achtergrond heeft. De ouders van Aksoj komen van Montenegro en Kroatië. Mickovic is afkomstig uit Mostar en heeft Turkse roots. Il Bsastodor telt twaalf nummers die zeer ingetogen zijn, maar zelfs dan nog extatisch klinken. Zanger Vladimir Mickovic heeft een prachtige, zeer atletische stem die fraai is vastgelegd door producer Atilla Aksoj die zelf een keur van instrumenten speelt, uiteenlopend van gitaar, bas, mandoline, saz, accordeon en percussie. Ook verzorgt hij de achtergrondzang. Wat je hoort zal je niet een twee drie thuis kunnen brengen. Soms klinkt wat fado door, soms verkeer je in de sfeer van het Midden Oosten, maar vooral de taal zet je op het verkeerde been. Het Ladino klinkt een beetje Spaans, maar is vermengd met Hebreeuws, Arabisch en Aramees. De stemmige instrumentaties geven alle gelegenheid aan zanger Mickovic om zijn kunnen te etaleren zonder dat dit vermoeiend wordt. Sommige liederen zijn tweehonderd jaar oud zoals het openingsnummer Anderleto. De arrangementen maakten de twee jonge muzikanten samen en zijn zonder uitzondering smaakvol. De Sefardische gemeenschap in Bosnië is het duo buitengewoon erkentelijk voor hun initiatief. Dat is begrijpelijk, maar de pracht van deze muziek is, hoewel zeker niet voor iedereen weggelegd, toch wel zo universeel dat deze plaat veel meer aandacht verdient dan alleen in kringen van erfgoedspecialisten of muzikale archeologen         9-6-2009 | 15:24           Fraaie komische opeenstapeling van clichés in Los van Oostpool     Als voormalig inwoner van Brazilië, heeft regisseur Marcus Azzini natuurlijk recht van spreken als hij vindt dat de cultuur van Nederlandse feestjes magertjes afsteekt bij die van zijn geboorteland. Met negen acteurs onderzoekt hij de gewoonten van Nederlanders op feestjes. Het resultaat is een hilarische voorstelling waar je misschien eventjes wat tijd voor nodig hebt om het leuk te gaan vinden. Maar als je je na een minuut of tien overgeeft aan de fraaie en ook zeer komische opeenstapeling van clichés, kun je daarna ook moeiteloos mee gaan in de hoogst banale polonaise. Los is een melige productie, maar wel een hele knappe. Het spelplezier van de spelers spat er van af en de dubbele bodem is voortdurend voelbaar. De hechtheid van het ensemble valt op, de timing is uitstekend en de regie muzikaal. Los is met 45 minuten precies op de goede lengte: een ideale zomervoorstelling. Gezien op 6 juni in Arnhem, in een tent achter Musis Sacrum. Komende weken ook nog in Hengelo, Zwolle en op de Parade, zie www.oostpool.nl         6-6-2009 | 15:23           Nieuwe Mug-voorstelling diepzinnig en licht tegelijkertijd     ,,We hebben een script, we kennen de tekst min of meer uit ons hoofd en we weten ongeveer hoe we het willen spelen” zegt Willem de Wolf. “Dat weten we toch vrij precies?” reageert Lineke Rijxman. Enkele dagen voor de eerste try-out heerst een ontspannen concentratie in de repetitieruimte van theatergroep mugmetdegoudentand. Hannah en Martin gaat zaterdag 23 mei in première in De Toneelschuur in Haarlem. Lineke Rijxman en Willem de Wolf spelen de Duitse filosofen Hannah Arendt en Martin Heidegger. De joodse Arendt had een heimelijke liefdesrelatie met Heidegger die nationaalsocialist was. Naast deze personages spelen de acteurs eigenlijk ook zich zelf. De flyertekst beloofde dat de voorstelling vooral over de liefdesrelatie tussen Hannah en Martin zou gaan, maar dat is achterhaald door het maakproces. Rijxman: ,,Het zou zonde zijn om het alleen maar daarover te hebben. Beiden hebben zo veel geschreven wat interessant is. Het is nog altijd actueel gedachtegoed dat ons erg bezig houdt. Zo gaat het onder meer over goed en kwaad. Ook eerlijkheid is een belangrijk thema.“ De Wolf vult aan: ,,Heidegger was vooral bezig met het geweten. Gaandeweg komen we er achter dat volstrekte eerlijkheid vaak neer komt op zelfbedrog.” Rijxman weer: ,,Dat merk je vooral als je kijkt naar iemands binnenwereld en hoe die zich verhoudt met hoe iemand zich opstelt tegenover mensen in zijn omgeving.” Grote, gewichtige thema’s dus in deze nieuwe Mug-voorstelling. ,,Maar het is ook heel erg om te lachen hoor” zegt Rijxman. ,,Echt waar” zegt de technicus zachtjes. De acteurs lijken bang de indruk te wekken dat Hannah en Martin een moeilijk toegankelijke voorstelling is. ,,Natuurlijk gaat het om serieuze onderwerpen, maar we gaan daar ook wel vrij en soms banaal mee om. Mochten toeschouwers soms eventjes weg dromen vanwege de filosofische teksten, dan trekken we ze hopelijk even later weer helemaal de voorstelling in”, aldus Rijxman. Als de twee acteurs enkele scènes uit de voorstelling spelen, wordt duidelijk dat Hannah en Martin diepzinnigheid afwisselt met lichtheid, zonder dat dit geforceerd over komt. In een soepele acteerstijl zien we een conversatie over het kwaad, over liefde en seks. De tekst spitst zich toe op het verschil tussen kwaad zijn en kwaad doen. ,Ik ben goed, omdat ik heel kwaad ben, maar geen kwaad doe” zegt Rijxman tegen De Wolf. Ook zegt ze dat hoe eerlijker hij tegen haar is, des te sneller ze verliefd op hem zal kunnen worden. De scène loopt uit op een confrontatie die plots afgebroken wordt door luid klinkende muziek van Richard Strauss. Heidegger is inmiddels De Wolf als hij op agressieve toon uitspuwt: ,,Mooie muziek hè? Maar Strauss was ook fout, hij ressorteerde rechtstreeks onder Goebbels.” De vanzelfsprekendheid waarmee de personages Hannah Arendt en Martin Heidegger transformeren in De Wolf en Rijxman trekt de thematiek naar het nu. En zo zijn we dan terug bij de kern van Mugmetdegoudentand. Immers, het gezelschap is vooral ijzersterk in reflecties op de tijdgeest en legt in zijn voorstellingen veelal de moderne mens onder het vergrootglas. Televisiekijkers kennen de groep wellicht van de dramaserie Hertenkamp. Het nu is een constante in het werk van mugmetdegoudentand. Daarom is het verbazend dat de groep nu met een voorstelling komt die toch een historische context kent. De Wolf: ,,We liepen door Maastricht naar het theater zagen onderweg in een etalage een boek van Hannah Arendt liggen. Toen we gingen lezen ontstond het idee. Maar omdat we ook onszelf spelen en het ook over het heden gaat, past het helemaal in de traditie van de Mug. “         17-5-2009 | 15:26           Fedja van Huêt: ,,Bij Ivo klopt het altijd     Afgelopen weekend speelde hij Opening Night in Budapest. Komende vrijdag wacht de eerste Nederlandse try-out van Rocco en zijn broers, dat Toneelgroep Amsterdam in september vorig jaar al speelde tijdens de Ruhrtriennale in Duitsland. Onlangs beleefde de Duitse film Buddenbrooks zijn première in Nederland. Het zijn hectische tijden voor acteur Fedja van Huêt. ,,Klopt. Het Antinioni-project waar we bij Toneelgroep Amsterdam ook aan werken ligt nu eventjes stil. Direct na terugkomst uit Hongarije zijn we begonnen met de repetities voor Rocco. Maar het is natuurlijk een herneming, dus dat is minder werk. In Bochum speelden we in het Duits, maar iedereen kent zijn tekst nu in het Nederlands. Bovendien zit de voorstelling zit nog goed in ons systeem. Dus met een weekje repeteren moet het gaan lukken.Het is niet veel, maar dat zijn we wel gewoon.” Rocco en zijn broers verhaalt over een Italiaanse familie aan het begin van de jaren zestig die vanuit het zuiden van Italië verhuist naar Milaan. Het verhaal is beroemd door de film van Luchino Visconti en heeft migratie en het zoeken naar een nieuwe toekomst als thema. Van Huêt vindt dat niet de kern van het verhaal. ,,Voor mij is het vooral een melodrama over de zwanenzang van een familie. Je ziet hoe elk van de familieleden zijn uiterste best doet om zich staande te houden in de nieuwe wereld waarin ze verzeild zijn geraakt. Dat lukt niet. De familiebanden blijken toch niet hecht genoeg om in de nieuwe omgeving te overleven.” Regisseur Ivo van Hove is befaamd om zijn conceptuele aanpak en situeerde de voorstelling rond een boksring. ,,Ivo heeft zich altijd ontzettend goed voorbereid. Dat komt natuurlijk ook omdat zijn partner Jan Versweyveld de vormgeving van de producties altijd doet. Bij zo’n eerste repetitiedag hebben ze al heel lang met elkaar gesproken en hun ideeën compleet ontwikkeld. Je staat dus ook nooit in een lullig decortje. Het klopt gewoon altijd.” Critici opperen wel eens dat Van Hoves concepten zo dominant zijn dat acteurs zich daardoor beperkt voelen. ,,Het is niet zo dat Ivo geen ruimte geeft aan acteurs. Wel is het zo dat hij heel erg goed weet welke kant hij uit wil, maar je hebt als acteur wel degelijk de mogelijkheid om een eigen invulling te geven aan je spel.” Voordat Van Huêt zich verbond aan Toneelgroep Amsterdam, speelde hij als jonge acteur zeven jaar lang bij Hollandia, meestal in regie van Johan Simons. ,,Het verschil tussen Ivo en Johan is groot. Van Johan heb ik heel veel geleerd, maar na zeven jaar vond ik het wel gezond om ergens anders te gaan werken. Johan ging naar NT Gent en ik wilde daar niet wonen. Ivo is in zijn spelregie meer naturalistisch. Johan is vormelijker maar heeft wel weer dat magische in zijn realisme, waarbij je de acteur door zijn personages heen kan zien.” Van Huêt is een prachtacteur die ondanks dat hij pas 35 is, al een indrukwekkende staat van dienst heeft. Naast zijn toneelrollen speelde hij ook al in een stuk of twintig films waarvan Karakter de bekendste is. Voor zijn dubbele hoofdrollen in Amnesia kreeg hij acht jaar geleden een Gouden Kalf. Bij Hollandia speelde hij ook al vaak in het buitenland en sinds een jaar of vier speelt hij prominente rollen bij Toneelgroep Amsterdam. Het gezelschap maakt na een flinke crisis, momenteel een ware glorietijd door. Maar liefst acht verschillende landen doet het gezelschap dit seizoen aan. ,,Onlangs waren we in New York met Opening Night van Cassavetes, dan ben je toch eigenlijk in het hol van de leeuw, maar het ging goed. Dat is wel een enorme kick.” Van Huêt is al zo lang internationaal georiënteerd. Wordt Nederland niet te klein voor hem? ,,Ik zit prima bij Toneelgroep Amsterdam. Het is een hoogstaand en zeer professioneel gezelschap, ik heb interessante rollen. Daarnaast krijg ik alle ruimte om film te doen. Ik vind het heel prettig om beide te kunnen combineren. Ik ben dan ook helemaal niet bezig met een carrièreplanning. Voor mij is geen dag het zelfde en ik geniet enorm van wat ik doe.” Toneelgroep Amsterdam speelt Rocco en zijn broers alleen in de Stadsschouwburg van Amsterdam. Try outs op vr 1 en za 2 mei, première zondag 3 mei, te zien t/m 16 mei.         29-4-2009 | 15:22           Kees Hulst over 'Wat nu weer' van Wim Schippers     ,,Dat recalcitrante is natuurlijk wel een constante in het werk van Wim. Hij kan er enorm van genieten dat mensen tien euro betalen om in het theater iemand gewoon een appel te zien eten.” Kees Hulst spreekt na afloop van een middagvoorstelling in het Amsterdamse Bellevue liefdevol over het nieuwste toneelstuk van Wim T. Schippers. Vorig seizoen schitterde Hulst samen met Titus Muizelaar in het succesvolle Wuivend Graan. Verrassend snel is er een nieuw toneelstuk van Schippers in de theaters te zien: Wat nu weer. ,,Dat komt door Titus. Die heeft bij Wim aangedrongen op een nieuwe toneeltekst. Hij ging wekelijks met Wim thee drinken. Dan praatten ze over van alles en nog wat, maar vooral niet over die nieuwe toneeltekst. Op een gegeven moment zei Wim dat hij klaar was. Hij moest het alleen nog opschrijven. Wim ging vorig jaar vaak mee als we Wuivend Graan in het land speelden. Zaten we achter in de bus liedjes te zingen. En Titus maar zeggen: Wim, je kunt toch wel iets voor ons maken. Iets kleins, lekker compact, gewoon wat scènetjes voor Kees en mij en zo’n jong ding van de toneelschool dat niets kost. Dat is dus Wat nu weer geworden.” Zoals meestal bij Schippers zijn het spelen met taal en natuurlijk de ontregeling de rode draad en dat leidt ook hier weer tot veel hilariteit. Was Wuivend Graan een doorlopend verhaal, Wat nu weer is een aantal losse toneelstukjes dat ogenschijnlijk geen verband heeft, zij het dat sommige personages in andere scènes terug komen, ook op een scherm. ,,Het is wat je wilt dat het is, je kunt er ook verbanden in zoeken. Dat is het aardige van de stijl van Wim. Hij schrijft heel precies. Elke ‘uuhh..’ staat op papier. Maar toch laat zijn tekst veel ruimte voor interpretatie. Voor het publiek, maar ook voor ons acteurs. Als je een zin uitspreekt, kun je halverwege die zin altijd nog links af slaan, maar ook rechts af of zelfs recht door gaan. Dat houdt het enorm spannend. Je wordt telkens op het verkeerde been gezet. De komische effecten worden natuurlijk ook bereikt door de teksten, maar in het acteren kun je er ook veel mee doen. Een van de wetten van het spelen van een komedie is dat je de tekst heel serieus moet benaderen. Als de tekst absurd is, werkt dat grappig. Als je dat jolig gaat spelen, wordt het heel voorspelbaar. Het gaat er om misverstanden te tonen, maar vooral ook om te laten zien hoe die ontstaan.” Er is een groot verschil in de acteerstijl van Muizelaar en die van Hulst en dat is, juist omdat dit zo’n kleinschalige voorstelling is, interessant en aantrekkelijk om te zien. Bij Muizelaar kun je goed zien dat hij veel plezier aan het spelen beleeft. Bij Hulst is dat veel minder zichtbaar.,,Dat is waar, maar ik ben ook een heel ander soort acteur. We hebben elk onze eigen aanpak. Als ik voel dat het leuk wordt, bijt ik mijn tong af. Dat kan overigens wel pijn doen. Maar dan heb ik het wel erg naar mijn zin.” Hulst heeft een patent op stunteligheid, zo lijkt het vaak. Lachend: ,,Dat komt door mijn relativerend temperament.” Auteurs van nieuwe toneelteksten willen vaak betrokken zijn bij het maakproces. Vooral om te kijken of de tekst wel ‘werkt’ op de speelvloer. Hulst: ,,Wim kwam er tijdens de repetities wel eens bij zitten, maar hij mocht van ons niets zeggen. Daar hield hij zich altijd aan.” Dan komt opeens de auteur zelf binnen lopen in theatercafé de Smoeshaan. ,,Kees, hoe ging het? Ik begreep zojuist dat het volkomen kut was?”         26-4-2009 | 09:54           Mark Rietman: "Verlangen is bijna altijd projectie"     ,,In de kern is Geslacht voor mij toch vooral een toneelstuk over verlangen. Naarmate een relatie langer duurt, wordt verlangen steeds gecompliceerder. Verlangen is bijna altijd projectie. Het is nooit in het nu en gaat bijna altijd over het verleden, herinneringen of over iets wat je hoopt dat gaat gebeuren.’’ Mark Rietman speelt in de nieuwe productie van Het Toneel Speelt die vrijdag in première gaat in de Amsterdamse Stadsschouwburg. Geslacht is zes jaar geleden geschreven door Rob de Graaf voor Dood Paard, een hoogst eigenzinnig theatercollectief dat vooral vlakke vloerzalen bespeelt. Het aardige van deze heropvoering in schouwburgzalen is dat het Toneel Speelt een totaal ander, veel groter publiek heeft dan Dood Paard. Hierdoor krijgt het toneelstuk een nieuw leven. Dat is verheugend, want het is een prachtige tekst die zeer toegankelijk is maar ook confronterend. ,,Onze liefde is net zoiets als wat een archeoloog voelt voor scherven’’, zegt Ralf bijvoorbeeld tegen zijn echtgenote. Niet alleen het verhaal over de betrekkelijkheid van liefde, verlangen en verloren idealen van moderne mensen is sterk, maar de tekst zit vol fraaie observaties en visies die je graag zou willen onthouden. Handig dus dat het Toneel Speelt tekstboekjes uitbrengt. Rietman moest wel wennen aan de tekst. ,,Toen ik het voor het eerst las, vond ik het erg somber. Bij de try-out van gisteravond merkten we dat er meer lichtheid in is gekomen. De komische passages kwamen beter uit de verf. Dat is goed voor de voorstelling.’’ We zien in Geslacht een echtpaar van rond de vijftig dat met de nodige moeite het leven te lijf blijft gaan. Een gepassioneerde relatie hebben ze niet meer, maar er is wel sprake van een hechte band, een zekere vertrouwdheid die troost biedt. Maar ook die troost gaat schuren. Chra, een rol van Carine Crutzen, is het type ‘niet lullen, maar poetsen’ en runt een eigen bedrijf. Haar man Ralf, gespeeld door René Zinnicq Bergman, doceert filosofie. Daar tegenover staat een homostel. Mark Rietman speelt Harko, de beste vriend van Chra en Ralf, die zojuist is afgetreden als wethouder van een Amsterdamse stadsdeelraad. Harko is een intellectuele softie met groene idealen en heeft een vriend uit Chili. ,,Als je een relatie in beeld wilt brengen, heb je vaak een bezoekend stel nodig. Daarom lijkt Geslacht in het begin misschien een beetje op Who's afraid of Virginia Woolf, maar in dit verhaal zitten veel meer ontwikkelingen.’’ Rietman speelde diverse rollen bij Het Toneel Speelt, maar is ook in films te zien en vooral bekend van tv-series als Pleidooi, Oud Geld en Vuurzee. In 2005 won hij de Louis d’ Or, de meest prestigieuze Nederlandse toneelprijs, voor zijn rol in Raak me aan, waarin hij ook met Carine Crutzen speelde en dat eveneens geregisseerd is door Ger Thijs. ,,Het is natuurlijk heel prettig werken als je elkaar beter kent. Met Ger was het in Raak me aan fascinerend omdat hij zelf de teksten schrijft en zelf regisseert. Dan ben je als speler nog meer betrokken.’’ Hoewel Rietman freelancer is, zal hij de komende tijd erg actief zijn bij Het Toneel Speelt. ,,Na de zomer sta ik in Ghetto van Heijermans en in april 2010 in een nieuw toneelstuk met Ger Thijs. Ook ga ik zelf weer een nieuwe toneeltekst van Peter van de Witte, de helft van het cabaretduo Droog Brood, regisseren. ’’ Daarnaast blijft Rietman actief voor film en televisie. ,,Er zijn plannen voor zowel een grote film als ook een nieuwe serie, maar ik kan er nog niets over zeggen.’’ Werk te over voor Rietman die notabene een aantal jaren geleden stopte met acteren. ,,Ik had er geen zin meer in en wilde de Amsterdamse toneelschool reorganiseren. Dat bleek niet voor mij weggelegd. Vrienden haalden me over weer te gaan spelen. Sindsdien ben ik zeer tevreden. Maar het was destijds toch een goede stap. Soms moet je even iets anders doen om scherp te blijven.” Geslacht van Het Toneel Speelt, première 17-4 in Amsterdam         16-4-2009 | 00:41           Staff Benda Bilili - Très très fort - Afwisselende sterke popmuziek uit Congo     Klaterende gitaarklanken en prachtige zangpartijen zijn de sterkste kenmerken van deze Congolese straatmuzikanten uit de krottenwijken van Kinshasa. De liedjes zijn toegankelijk en bezingen het dagelijks leven in Kinshasa op heerlijke rumbaklanken met af en toe een uitstapje naar reggae, funk, blues en son. De 55-jarige Ricky Likabu is de energieke leider en zijn 19-jarige geadopteerde zoon valt op met zijn 'satonge', een éénsnarige elektrische luit, gemaakt van een elektriciteits-kabel, gebonden op een houten boog met een conservenblikje als klankkast. Zoiets kom je vaker tegen in West-Afrikaanse landen en het klinkt hier geweldig. Productie is van Vicent Kenis, die eerder de Congotronics-serie lanceerde en groepen ontdekte als de Konono n°1 en Kasaï All Stars. Staff Benda Bilili wordt gepromoot als gehandicaptenband, aangevuld met kindsoldaten. Dat is een wat onsmakelijke praktijk voor een ijzersterke band met een prachtdebuut. Ook wel weer voorstelbaar natuurlijk, maar het gaat toch echt om de muziek en die is geweldig. ****         13-4-2009 | 00:25           Jetse Batelaans tweede bij het Ro Theater valt niet mee     Een van de meest oorspronkelijke talenten uit het Nederlandse theater van de laatste paar jaren, Jetse Batelaan, maakt na Hoofd thans zijn tweede voorstelling bij het Ro Theater. In de afgelopen vier jaar zag ik zes producties van hem. Allemaal geslaagd. De titel van de voorstelling, Een cowboy met zijn handen omhoog juicht waarschijnlijk niet, klinkt als een echte Batelaan. Maar het valt niet mee. Het kijkdozentheater waarin we telkens klanten in een piepklein mooi door Theun Mosk gemaakt supermarktje zien, boeit aanvankelijk wel door de kijkende bewegingen van de winkelende mensen. Ze gedragen zich bizar. Een vrouw met een hoofddoek omklemt amechtig een mans been. Een andere man gooit vervaarlijk een supermarktwagentje door de lucht. Even later rukt een jonge man de aktetas van een oudere man uit elkaar en scheurt het aan stukken. Het bijzondere is dat iedereen lijdzaam de agressie ondergaat. Maar na enige tijd vraag je je af waartoe dit moet leiden. Er is geen dramatische lijn. Een spanningsboog ontbreekt. Bewegingen worden herhalingen, soms zelfs letterlijk. Dan begint de voorstelling ook te lang te duren. Blijkens het persbericht wilde Batelaan een voorstelling maken over mensen in paniek. Bij de personages die dit verhaal bevolken is sprake van niet meer ingehouden woede en onaangepast gedrag. Maar veel meer dan dat zien we niet. Als dan tegen het einde na elkaar twee ontklede mannen verschijnen en onduidelijke kreten slaken, rest dan ook nog steeds de vraag wat Batelaan ons nu wil laten zien. Is de weerloosheid van al deze karakters vooral een berustende reactie op de verruwing van de samenleving? Die conclusie lijkt te mager. Gezien op 14 maart in het Ro Theater, tot 26 maart in de Rotterdamse Schouwburg, daarna op tournee, www.rotheater.nl         13-3-2009 | 00:27           Absurd Carver is origineel en hilarisch     Met Gods wachtkamer dat een demente moeder als onderwerp had en werd afgeregisseerd door Gerardjan Rijnders, bewandelde Carver vorig jaar al nieuwe wegen. Ook Brigadier Fub is niet de typische Carver zoals we die in de afgelopen twintig jaar zo vaak zagen. Dat is een groot pluspunt. De te veel en te hard lachende mensen in het Carverpubliek zijn er nog steeds, maar de teneur van deze voorstelling is veel minder dan voorheen geënt op menselijke tekortkomingen. De manier waarop Carver dat jaren lang toonde, maakte de groep nogal eens voorspelbaar. Maar dit is dus andere koek. Bij het maakproces was Gertjan van Leeuwen alias Gummbah intensief betrokken en die invloed is tastbaar. We zien vier teletubbie-achtige figuren paraderen in een decor dat wel wat weg heeft van een badkuip die op z’n kant staat. Plaats van handeling is een cruiseschip. De dialogen zijn onnavolgbaar en absurd. Ook de bewegingen van Beppie Melissen, Raymonde de Kuiper, Joke Tjalsma en vooral Ton Kas voegen daar aangenaam komische effecten aan toe. Brigadier Fub is origineel en vooral hilarisch. Gezien op 13 maart in de Toneelschuur. Daar nog t/m 21 maart, daarna op tournee, www.theatergroepcarver.nl         13-3-2009 | 00:26           Teleurstellend debuut van De Utrechtse Spelen met The Beauty Queen of Leenane     Met het inmiddels beroemde toneelstuk van Martin McDonough maakt Jos Thie zijn eerste productie van De Utrechtse Spelen, de nieuwe naam voor De Paardenkathedraal, het gezelschap uit Utrecht dat jarenlang geleid werd door Dirk Tanghe. The Beauty Queen of Leenane is een initiatief van V&V Entertainment, bekend van musicals als Fame en Doe Maar. Nu Van den Ende is gestopt met zijn Toneelmeesters, werpt V&V zich met Jos Thie op om het Nederlandse toneel populairder te maken. Deze voorstelling heeft maar liefst negentig (!) speelbeurten. Dit mooie doel vraagt om kwaliteitsvoorstellingen, maar deze productie stelt teleur. Het verhaal speelt zich af op het Ierse platteland waar Mag Folan in het afgelegen dorpje Leenane woont. In isolement leeft ze daar een doelloos bestaan, liefdeloos verzorgd door haar dochter Maureen. Als deze een man ontmoet en haar ontsnappingskansen ruikt, manipuleert Mag er flink op los. In een lelijk decor, een merkwaardige kruising tussen een grot en een arbeiderswoning, zien we een te realistische en daardoor nogal eendimensionale vertolking van dit verhaal over onvervuld verlangen. De plat-komische elementen overheersen waardoor inleving geen enkele kans krijgt. Merkwaardig. Immers, Jos Thie liet nog niet zo lang geleden met Ajax bij het NNT zien dat hij met inhoud en diepgang wel degelijk mooi toegankelijk kwaliteitstoneel kan maken. Met deze Beauty Queen of Leenane lijkt hij een onnodige kniebuiging te maken voor een musicalpubliek. Dat is een enorm gemiste kans. Gezien op 9 maart in de Stadsschouwburg Haarlem, tournee t/m juni, www.deutrechtsespelen.nl         9-3-2009 | 00:31           Hadj van De Nieuw Amsterdam laat te veel vragen open     De essentie van de inhoud van het vijfde en laatste deel van de Pax Islamica reeks is lastig te duiden. De voorstelling heet Hadj en zou dus de bedevaart naar Mekka als onderwerp of op zijn minst als aanleiding moeten hebben. Van beide is geen sprake. We zien een Arabisch-Islamitische familie waarin vader Fjodor, gespeeld door Saabri Saad el Haamus, een succesvol bordeeleigenaar is. Hij weet zich omringd door mooie vrouwen, twee trouwe zonen, een zoon die net terug komt van de Verenigde Staten en bepaald niet welkom is en een zoon die het verhaal binnenwandelt als ongelukje van een van vaders vele amoureuze escapades. Als duidelijk wordt dat Fjodor naar Mekka zal gaan, ontstaat de onduidelijkheid. Waarom wil hij dat? En gaat hij eigenlijk wel? De zonen doen ieder hun best om zoveel mogelijk mee te krijgen van vaders aanzienlijke vermogen, omdat hij de zaak zou verkopen. Motieven voor de gang naar Mekka als zou vader zijn bestaan in het hiernamaals zeker te stellen, komen niet aan de orde. Wat rest is een steekspel tussen vaders en zonen waarvoor De gebroeders Karamazov van Dostojevski model heeft gestaan. Dat is best amusant. De voorstelling is erg vlot geregisseerd met de nodige gymnastische capriolen van diverse acteurs. De kleine Yahaya Gaier springt er uit met zijn onnavolgbaar grappige fysieke spel. Hij is een beetje Mister Bean-achtig maar eigenlijk nog veel leuker. Jammer dat de tekst van Lisa de Rooy zo veel vragen open laat waarnaar het slechts vaag gissen is. Gezien op 6 maart in Frascati, tournee, zie www.denieuwamsterdam.nl         6-3-2009 | 00:30           Van soefi tot flamenco boeiend tot laatste minuut     Een voorstelling als een prachtreis van Zuid-Spanje via Noord-Afrika naar Turkije met mooie ingrediënten: flamenco, soefimuziek uit Turkije en dansende derwisjen. Sinds de elfde eeuw is er een levendige kruisbestuiving gaande tussen de culturen rond de Middellandse zee. Flamencogitarist Adrian Elissen en Tahir Aydogdu, bespeler van de kanun, een Turkse citer waren bij hun eerste ontmoeting verbaasd over het gemak waarmee ze elkaar beïnvloeden. Die verbazing zie je nog steeds terug op het podium. Als jazzmusici tasten ze elkaar af en voeren een spannend vraag- en antwoordspel op waarbij de combinatie van de klaterende kanun en de flitsende flamencogitaar van grote schoonheid is. Maar ook de zang van Bilal Demiryürek imponeert. Na de pauze mag hij voor op het podium in duet met zijn Saapnse collega Carlos Denia Moreno zingen. Ook dat is kippenvel. De aanblik van de flamencodanseres Kika en de dansende derwisj voelt vreemd vanwege de totaal verschillende concentratie, maar de draaibewegingen combineren wonderschoon. Het programma is uitstekend van opbouw en ijzersterk uitgevoerd. De zonder uitzondering uitstekende muzikanten trappen niet in niet in de valkuil van de virtuositeit en bieden veel variatie. Daardoor blijft Van soefi tot flamenco boeiend van de eerste tot en met de laatste minuut. Het wat bedaagde publiek in de Amstelveense schouwburg stond aan het eind als één man op. Dit oer-Hollandse gebruik was nu eens volkomen terecht. Gezien op 3 maart in Amstelveen, tournee t/m 17-3, zie www.kulsan.org         3-3-2009 | 00:34           Renée Soutendijk in De grote liefde, nieuw toneelstuk over toneel van Ger Thijs     ‘We zijn nog in de try-out fase, maar de basis is al goed. Met enkele speelbeurten is er nog genoeg tijd om de juiste balans te vinden. Eind deze week zijn we zeker aanbeland bij die uitgebalanceerde voorstelling die we voor ogen hebben’. Renée Soutendijk speelt Ellen, de actrice, maar ze speelt ook de actrice Grace. Auteur Ger Thijs construeerde een vernuftige toneeltekst over toneel waarin naast Soutendijk ook Kitty Courbois en Derek de Lint te zien zijn. In het verhaal wordt de toneelschrijver Lo gemangeld tussen de twee vrouwen die zijn leven hebben bepaald. Grace is de flamboyante, wonderschone actrice van Aruba die ook politieke idealen koesterde. Maar nadat Lo haar had verlaten, vluchtte zij in de drank en verpieterde op de Antillen. Als zij terugkomt naar Nederland om Lo op te zoeken die haar heeft uitgenodigd voor de dernière van zijn toneelstuk, is zij een oude vrouw die niet lang meer te gaan heeft. Soutendijk: ‘Het is allemaal lekker dubbel. Ik speel een actrice, maar ik speel ook een stuk in een stuk dat qua speelstijl ontzettend dik is aangezet. Ellen, het personage dat ik speel, is het tegenbeeld van Grace. Zij is de nuchtere vrouw die realistisch en praktisch is en zorgt dat Lo aan het werk kan blijven. Zij is zelfverzekerd en dominant, maar heeft ook haar onzekerheden en is soms ook kwetsbaar. Zo heeft ze te kampen met het naderende verval wat vooral tot uiting komt in de moeite die ze heeft om haar teksten te onthouden. ’ Het verhaal begint in Aruba. De toneelschrijver komt thuis van een reis naar Nederland en krijgt ruzie met zijn vrouw de actrice. Hij vindt dat zij verpietert op Aruba terwijl ze in Nederland mooie rollen zou kunnen spelen. Zij gelooft daar niet in en wil zich behoeden voor teleurstellingen. Dan gaat plots het doek dicht en klinkt er applaus. We zijn opeens aanbeland in Theater De Liefde waar de laatste voorstelling gespeeld voordat het gebouw wordt gesloopt. Volgend jaar zal er een nieuw theater staan dankzij een gulle projectontwikkelaar met een hart voor toneel daartoe aangespoord door een charmeoffensief van Ellen. De afscheidsvoorstelling is geschreven door Lo en gebaseerd op de relatie die hij had met Grace, een rol van Kitty Courbois. Als Grace na afloop van het toneelstuk daadwerkelijk ten tonele verschijnt ontrolt zich het verhaal over Lo’s verhouding met Grace en zijn huidige relatie met Ellen. Soutendijk: ‘Lo wordt geconfronteerd met zijn midlifecrisis. Grace was zijn muze, maar zij zoog hem het moeras in en nu is hij afhankelijk van de pragmatische Ellen. De ontmoeting met Grace herinnert hem aan voorbije tijden en doet hem wankelen. Ellen is nu niet bepaald zijn grote liefde. Hij is afhankelijk van haar, het is een verstandshuwelijk. ’ De grote liefde van Hummelinck Stuurman Theaterproducties. Tekst en regie: Ger Thijs. Spel: Renée Soutendijk, Kitty Corbois en Derek de Lint. Première 7 maart in de Leidse Schouwburg, tournee tot jun, zie www.humstu.nl         1-3-2009 | 00:35           Karim el Guennouni – Jan Janszoon de blonde Arabier     In 1640 belandt Jan Janszoon, de piraat, in Marokko. Hij snijdt zijn voorhuid weg en wordt moslim. Hij wordt gevangen genomen door een Hollander die hem vervolgens verhoord over zijn identiteit. Dit gegeven dient als een soort omgekeerde inburgeringscursus en biedt de ondervraagde ruimte om te verhalen over zijn omzwervingen en observaties over de oriëntaalse wereld waarin hij thans verkeert. Het is een origineel gegeven op tekst van Viktor Meijer, geregisseerd door Rik Hoogendoorn. Karim el Guennouni is een begaafd acteur die vooral bekendheid geniet als helft van het duo De Varkensfabriek waarin hij met Mohammed Azaay furore maakte. Omdat Azaay dit seizoen andere rollen speelt, maakt El Guennouni zijn debuut als soloperformer. Hij doet dat met verve. Hij speelt diverse personages en het is telkens volstrekt helder wie hij is. De snelle wisselingen zijn knap en komisch. De voorstelling heeft wat tijd nodig om op gang te komen, maar weet vervolgens moeiteloos de aandacht vast te houden. Gezien op 20 februari in Bellevue, tournee t/m eind mei, zie www.grunfeld.nl         20-2-2009 | 00:36           Opwindend en ingetogen tegelijk: Trio A Tolia - Zumurrude     Met slechts een stem, een qanun (citer) en cello spelen en drie muzikanten het klaar om een prachtig vol geluid te creëren op Zumurrude. Tri A Tolia komt uit Gent en bestaat uit de Turkse zangeres Melike Tarhan, haar Iraakse man Osama Abdulrasol die de qanun bespeelt en cellist Lode Vercampt. Op Zumurrude bezingen zij het verhaal van een mooie prinses uit de sprookjes van 1001 nacht. Toegegeven, het vraagt eventjes doordraaien, maar dan openbaart zich ook een bijzondere schoonheid aan je oren. Het klagerige van Melikes stem wordt flink gestuwd door het bij tijd en wijle ronduit klaterende citerspel. Maar ook de cellopassages, bijvoorbeeld in Ask Ile, maar ook in Hüzün, zijn ronduit betoverend en klinken virtuoos zonder vervelend te zijn. De muziek op Zumurrude is daarmee enorm opwindend en ingetogen tegelijk. Al weer een pareltje van Home Records, het prachtlabel uit België. ****         15-2-2009 | 00:33           Amadou & Mariam maken van Welcome to Mali al weer een vrolijk feestje!     Met het aanstekelijke enthousiasme van Dimanche à Bamako uit 2004 brak het blinde echtpaar uit Mali wereldwijd door. Door de productie van Manu Chao klonk die plaat meer als Chao dan als Amadou & Mariam. Toch slaagt het duo er in om hier dezelfde sfeer vast te houden. Hun zesde album klinkt zo uitbundig dat ook dit weer een vrolijk feestje is. De productie is van Marc-Antoine Moreau. De eerste twee nummers zijn opgenomen met Damon Albarn die meeschreef, keyboards en ook bas speelt. Met een sneltreinvaart stoomt de muziek van Welcome to Mali je huiskamer binnen. Rock, pop en typisch West-Afrikaanse klanken mengen zich moeiteloos tot een dynamisch geheel dat bepaald goed is voor je humeur. Het duo slaagt er met groot gemak in om de kora van Toumani Diabaté te combineren met flink rockend gitaarwerk van Amadou. In Bozos hoor je de njarka, de eensnarige Malinese viool en daarmee krijgt de muziek een prettig rurale sfeer mee. Maar ook de hiphop van K'Naan uit Somalië in Africa gaat moeiteloos samen in de bij uitstek eclectische stijl van het duo. Dat Amadou & Mariam na hun doorbraak opnieuw zo sterk uit de hoek komen, mag bijzonder heten. Dat hun muzikale palet zo breed is en toch altijd herkenbaar blijft, toont de grote klasse van het duo. Daarnaast paart het duo een prettige artistieke eigenheid aan commerciële potentie. Dat blijft vooral voor Afrikaanse muziek erg zeldzaam. ****         15-2-2009 | 00:32           Prachtig gedocumenteerde dubbel-cd met fraaie Afro-pop van Franco & Le TPOK Jazz     Het is al weer twintig jaar geleden dat Franco overleed. En het lijkt misschien wel alsof de status van deze omvangrijke gitarist uit Congo, destijds Zaïre, wat aan het verbleken is. Om dat te voorkomen bracht Sterns Music een fraaie compilatie uit die elke liefhebber van Afrikaanse muziek zou moeten horen. Immers, ’s mans invloed op anderen is in meerdere opzichten groot is geweest. Hij was een voorbeeld doordat hij in de jaren zeventig al een sterrenstatus had bereikt op het hele Afrikaanse continent, dus al ruim voordat hij in Europa bekend werd. Inhoudelijk gezien was hij ook van groot een belang. Toen hij in de jaren vijftig begon, maakte hij vooral muziek in de van Cuba bekende rumbastijl, maar ontwikkelde zich snel. De meanderende gitaarmuziek waarbij twee gitaren duelleren en een derde daaroverheen improviseert, is kenmerkend voor zijn geluid in de jaren tachtig. Franco leerde dit van Henri Bowane en deze stijl staat te boek als ‘sebene’. Dat hij een handig zakenman was, blijkt uit het nummer Azda dat feitelijk een reclameliedje voor Volkswagen was. Maar hij zong dus soms ook voor president Mobutu. Franco had een haat-liefde verhouding met diens schrikbewind en zat diverse keren in het gevang. Tegelijk profiteerde hij van Mobutu en de dictator van hem. In het voorbeeldig samenstelde boekje valt nog veel meer wetenswaardig te lezen en zijn ook prachtige foto’s opgenomen. Francophonic is een prachtdocument. ****         15-2-2009 | 00:29           Oosterse vocale capriolen en veel dub bij Jah Wobble & The Chinese Dub Orchestra     Na Public Image ging het bergafwaarts met Wobble, hij was zelfs perronveger in de Londense underground. Maar nadat hij de drank overwon, werd hij zeer actief en werkte met talloze muzikanten waaronder Eno, Primal Scream, Sinead O’ Connor, maar ook muzikanten uit Afrika en het Midden Oosten. Ter gelegenheid van de Culturele Hoofdstad 2008 vroeg de stad Liverpool Wobble om muziek te componeren voor The Pagoda Chinese Youth Orchtestra. Diverse studiereizen, field research, oefensessies en uitvoeringen later, maakte Wobble dit album. Zijn vrouw Zi Lan Liao speelt de guzheng, een Chinese citer en ook zijn twee zoons maken deel uit van het Chinese Dub Orchestra. Het is een heerlijk album geworden, waarin Chinese, Tibetaanse en Mongolische vocale capriolen zijn ingebed in breed uitwaaierende Oosterse klanken compleet met bamboefluiten en veel dub waarin de bas van Wobble een stevige en heerlijke constante factor is. ***1/2         15-2-2009 | 00:28           Plannen voor audiovisuele opleiding in Mali     Cultureel ondernemerschap is in Mali zeldzaam, maar het bestaat wel. De jonge Alioune Ifra N'Dyae zit boordevol plannen. En voert ze uit ook. Niet iedereen is er blij mee. "Van oorsprong ben ik televisieregisseur, maar ik vond de mogelijkheden bij de Malinese omroep te beperkt. Ik heb nu met Studio Blonba in Bamako mijn eigen theater, montagestudio en ben bezig een audiovisuele opleiding te realiseren. Ik wil dertig deelnemers die een overeenkomst tekenen alsof ze een baan krijgen, maar die krijgen ze dan ook. Na drie jaar hef ik de school op en transformeer ik hem tot een centrum voor animatiefilm, montage, videogames en online activiteiten." N'Dyae volgde opleidingen in Canada en Frankrijk en ging daarna in Mali aan de slag .Hij leende geld en bouwde een theaterzaal volgens eigen ontwerp. "De ruimte is heel geschikt voor televisieopnamen. De meeste inkomsten haal ik dan ook uit verhuur. Samen met de zes montagestations hier zijn we nu beter geëquipeerd dan de nationale omroep." N'Dyae organiseert met regelmaat concerten. Zo trad onlangs Seun Kuti op, maar ook zijn er theatervoorstellingen, vooral van stand up comedians. Hij liet Franse sterren optreden en zag hoe snel de zaal vol liep. Daarna haalde hij een Malinese radiopersoonlijkheid naar het theater. "Ik zag dat ze goed kon improviseren en toen hebben we samen een programma ontwikkeld. Het Palais de la Culture was met drieduizend kaarten helemaal uitverkocht. Er is nog steeds vraag naar haar, dus ze treedt hier nog elke twee weken op." Subsidie krijgt N'Dyae niet. "Straks als de opleiding klaar is misschien, maar ik heb de indruk dat de Malinese overheid mij als bedreiging ervaart omdat ik soms contacten heb die zij misschien willen hebben. Laatst kwam er een stel Fransen langs. Of ik een muziekbiënnale wilde opzetten in Bamako. Leek me geweldig, maar dan wilde ik alles hier opbouwen en niets inhuren. Nooit meer iets gehoord. De Fransen willen hun eigen feestjes. Ik ook, maar dan wel met werkgelegenheid voor Malinezen.         8-2-2009 | 00:35           Festival sur le Niger in Mali: een echt volksfeest     Het Festival sur le Niger leeft enorm in Segou, de vroegere hoofdstad van Mali. Anders dan de internationaal befaamde fotobiënnale in Bamako, een feestje voor de elite volgens veel Malinezen, is dit een echt volksfeest. De grote concerten vinden 's avonds plaats op een drijvend podium op de Niger, de levensader van Mali. Overdag wordt op de rivieroevers en de pleinen enthousiast gemusiceerd en gedanst en 's avonds zijn er ook elders in de stad concerten. De optredens van Super Biton en Bassekou Kouyate zijn ijzersterk en worden met veel enthousiasme door het publiek onthaald. De duizenden toeschouwers, waaronder een handjevol toeristen, hebben dan al anderhalf uur geduld moeten opbrengen. De beleefdheidscultuur die kenmerkend is voor het dagelijks leven in Mali bepaalde in sterke mate de openingsceremonie waarin ook een festivalhymne was opgenomen. Naast de vele Malinese betrokkenen werden de vele begunstigers uit de Verenigde Staten, Frankrijk en Nederland herhaaldelijk bedankt waarop het publiek beleefd applaudisseerde. De bevolking van Segou kan dankbaar meeprofiteren van het festival. Dat is nadrukkelijk de bedoeling van de organisatie die hiermee ook het toerisme wil bevorderen. Die doelstelling wordt dit jaar minder goed gehaald omdat de financiële crisis minder toeristen naar Mali voert. Behalve het economische belang is muzikale uitwisseling een belangrijk onderdeel van het festival. Zo zijn er concerten van groepen uit Portugal en Mexico. Op initiatief van Mundial Productions is de Nederlandse jazzzangeres Izaline Callister in Segou om te musiceren met Oumou Sangare en Toumani Diabate. Naast muziek en theater zijn er tentoonstellingen en debatten over globalisering en ecotoerisme. De ongekend rijke Malinese muziekcultuur voert echter de boventoon, internationaal gezien het belangrijkste visitekaartje. Met de recente wereldwijde doorbraak van Amadou & Mariam rijgt Mali een nieuwe parel aan zijn reeds imposante ketting van popsterren. De titel van hun laatste cd sluit mooi aan op dit festival: Welcome to Mali. Gezien 30 jan – 1 feb, Segou, Mali.         31-1-2009 | 00:37           Fraai, eigentijds volkstoneel in Op hoop van zegen     Na een kwartier komt de oudste nog levende zoon van Kniertje op en direct wordt het spannender. Guy Clemens, een begaafde jonge acteur, speelt hem overtuigend en geeft het toneelstuk meteen vaart mee. De sobere, stijlvaste regie van Jaap Spijkers is smaakvol. De aankleding met slechts zwarte gordijnen, wat schilderijen en tussen de scènes door een draaiorgel, is doeltreffend. De kostumering kent een fraaie balans tussen traditioneel en eigentijds. Deze gestileerde aanpak legt daarmee het accent op het spel. Dat is merendeels goed en er wordt godzijdank niet vet geacteerd. De rol van Kniertje is Marisa van Eyle op het lijf geschreven. De tekstbewerking is niet geforceerd hedendaags en kent af en toe wat archaïsche woorden, maar werkt prima. Ook zijn er enkele nieuw geschreven zeemansliederen te horen. Zo creëert Het Toneel speelt eigenlijk een nieuw genre: eigentijds volkstoneel. Het Toneel Speelt gaat komende seizoenen ook nog Ghetto en De wijze kater van Heijermans regisseren. Een mooi initiatief waarmee Het Toneel Speelt op gepaste wijze aanhaakt bij de sterk oplevende belangstelling voor geschiedenis. Gezien op 13 januari in Amsterdam, Tournee t/m 2 april www.hettoneelspeelt.nl         13-1-2009 | 14:55           Jane Birkin klinkt aangenaam maar niet verrassend     Inmiddels is ze is 62 jaar oud, maar dat is haar niet aan te zien. Haar reputatie van überzuchtmeisje zal ze natuurlijk nooit meer kwijt raken. Deze zestiende cd geeft daar dan ook allerminst aanleiding voor. Enfants d’hiver klinkt aangenaam, maar niet verrassend. Na verloop van tijd merk je dat de nummers zich vooral onderscheiden door een enorm grote inwisselbaarheid. Daarmee is dit dus vooral een cd die je laat op de avond opzet als je een romantische of broeierige stemming wilt creëren. Het enige nummer dat daarvan afwijkt is Aung San Suu Kyii waarin Birkin zich zowaar kwaad lijkt te maken over het lot van deze moedige vrouw uit Birma. Dat doet natuurlijk gratuit aan, maar omdat het Jane Birkin is, knijpen we dan maar een oogje dicht.  **1/2          12-1-2009 | 22:51           Vrouwen leven zich uit in clichématige mannenposes     De enorme opleving in het mimegenre, tegenwoordig fysiek of beeldend theater genoemd, is ongekend. Jonge theatermakers als Boukje Schweigman, Jetse Batelaan en anderen maken de ene na de andere mooie voorstelling. De voorwaarden zijn er dan ook naar. Amsterdam kent volgens insiders de beste mimeopleiding ter wereld. Het Veemtheater in Amsterdam is een productiehuis dat zich toelegt op jonge mimers. Daar zijn al vele fraaie producties gemaakt. Willemijn Zevenhuijzen was actief bij Golden Palace, Kassys en Jetse Batelaan. Vorig jaar maakte ze bij Het Veemtheater haar eerste solo Gloria over een vrouwelijke paus. Voor Wild Boys koos ze als motto een uitspraak van Simone de Beauvoir die in het Engels op de flyer staat: ‘You may be born a woman, but you are also made into a woman for the rest of your life.’ Moeten vrouwen altijd vrouwelijk zijn en als ze dat niet willen, kunnen ze dan wel zich zelf zijn? Dat is een van de vragen die theatermaker Willemijn Zevenhuijzen zich stelt in Wild Boys.In de garage leven drie vrouwen zich uit in een mannenpose als ruige rockers. Alle clichés die daarbij horen, zijn terug te vinden op het toneel. Een camouflagenet, een grote koelkast vol bier, de nepleren driezitsbank en veel vloerkleden sieren het toneelbeeld. Op de vloer liggen tijdschriften als Uncut en Mojo. Dat is een merkwaardige keuze, aangezien dit typisch bladen zijn voor veertigplussers, terwijl deze vrouwen vroeg dertig zijn. De nadruk in de voorstelling ligt sterk op attitudes. Verhalend is de voorstelling niet en de poses zijn vooral een opeenstapeling van stereotypen. Muzikaal heeft de voorstelling ook weinig te bieden, waardoor na verloop van tijd de onvermijdelijke vraag zich opdringt: wat willen de dames nu eigenlijk vertellen? Louter poses en uitspaken als: ‘Eddie, ik ga je vriendin neuken als jij op fietsvakantie bent’ kunnen een voorstelling niet dragen. Het is op alle terreinen een beetje niksig. De verkleedpartijen zijn nog wel grappig en de draai die de voorstelling maakt als de mannen na de muzieksessies weer vrouwen worden is ook niet onaardig. Maar het kan Wild Boys niet redden. Daar kan ook een prachtactrice als Suzan van den Boogaerdt -vooral bekend van haar werk samen met Banca van der Schoot- niets aan veranderen. Voorstelling: Wild Boys - Willemijn Zevenhuijzen / hetveem productie; gezien op 2 januari in de Toneelschuur. Tournee t/m 25 maart.          3-1-2009 | 14:59           Issa Bagayogo, vernieuwer uit Mali     De muzikale rijkdom van Mali blijft verbazen. Niet alleen telt het West-Afrikaanse land meer dan welk ander Afrikaans land dan ook een fiks aantal supersterren zoals Salif Keita, Amadou & Mariam en Tinariwen, ook de enorme verscheidenheid in de muziek blijft verrassend. Nieuwe namen blijven dan ook maar komen. Een in Nederland onbekend gebleven Malinese muzikant is Issa Bagayogo. Hij is van oorsprong een griot uit Wassalou uit het zuiden van Mali, waar ook Oumou Sangare vandaan komt. Bagayogo is al lang muzikaal actief, als hij begin jaren negentig teleurgesteld raakt door het uitblijven van succes. Hij gaf er de brui aan en werd buschauffeur wat weer leidde tot een drugsverslaving. Toen hij zich in Bamako vestigde, legde hij zich toe op het vernieuwen van de kora-muziek, vooral door te experimenteren met elektronica. Waar anderen zich dan verliezen in goedkope inhoudsloze effecten, slaagt Bagayogo er in om een origineel geluid te creëren. Het leverde hem de bijnaam Techno Issa op. Zijn producer Yves Wernert speelt daar, ook als medecomponist, een belangrijke rol in. Op zijn derde album Tassoumakan klonk Bagayogo vooral funky. Dit vierde album gaat veel meer de jazzkant op. Op welhaast organische wijze worden West-Afrikaanse ritmes, kora en zang gemixt met relaxt tingelende pianoklanken en gelaagde blazersarrangementen. Het mooist komt dit tot uiting in Tcheni Tchemakan, maar de hele plaat is een uiterst geslaagde cross-over van oorspronkelijkheid en eigenzinnigheid. Na Segou Blue van Bassekou Kouyate heeft Mali al weer een onverwacht potentieel succes in de aanbieding.****         15-12-2008 | 22:53           Ethiopische film Teza na veertien jaar gefinancierd     Films met Afrika als onderwerp blijven relatief zeldzaam op het Internationaal Film Festival Rotterdam. Op het komend festival is een film van Haile Gerima te zien, een Ethiopische filmmaker die al zeven grotere films heeft gemaakt. Teza vertelt het verhaal van de student Anberber die zich bekwaamt in de medische wetenschap in Duitsland in de jaren zeventig. Na zijn studie keert hij terug naar Ethiopië omdat hij graag zijn kennis ten goede wil laten komen van zijn landgenoten. Dat blijkt vrijwel onmogelijk. In de jaren zeventig regeerde de marxistische junta van Mengistu Haile Mariam met harde hand. De droom van Anberber wordt gedwarsboomd door de junta die wetenschappers vooral inzet voor politieke doeleinden. Teza is een zeer heftige film met een sterk documentair karakter over een prachtig land dat siddert onder een schrikbewind. Ondanks de wat moralistische ondertoon van de film, imponeert Teza vanwege de fraaie beelden, uitstekend acteerwerk en een verhaal over binnenlandse twisten dat maar bij weinigen bekend is. De film is mede gefinancierd door het Hubert Bals Fonds. Gerima is echter geen cineast in Afrika, maar woont al 25 jaar in de Verenigde Staten waar hij doceert aan verschillende universiteiten. Bianca Taal van het Hubert Bals Fonds: ‘Gerima heeft er veertien jaar over gedaan om de financiering van Teza rond te krijgen. Er zijn maar weinig films over Ethiopië en omdat wij vinden dat dit verhaal verteld moet worden, hebben wij de film ondersteund.’ Gerima is een gerespecteerd cineast die altijd filmt vanuit het perspectief van zijn vaderland. Teza won de Speciale Prijs van de Jury op het 65e filmfestival van Venetië en werd geprezen door internationale critici. Taal: ‘De film doet het goed op festivals en is aangekocht door distributeurs in Duitsland en Frankrijk. Of er een Nederlandse distributeur geïnteresseerd is, moet nog blijken.’          15-12-2008 | 22:52           Rock 'n Rai van Les Boukakes     De leden van Les Boukakes komen uit Algerije, Tunesië, Corsica en Frankrijk, de thuisbasis van de groep. Hun debuut Makach Mou'kil viel vooral in Frankrijk op en hun tweede Bledi werd genomineerd voor de BBC Music Awards. Marra is hun derde album en staat vol met flink rockende raï. Maar er is meer. Hammouda, het openingsnummer swingt meteen de pan uit en valt op met zijn lekker rondgierende gitaren. Safi en het titelnummer hebben een aanstekelijk reggaeritme, waarna twee akoestische ingekleurde popliedjes volgen. Daarna gaan de remmen weer lekker los. De muziek doet zeker denken aan die van bekende rai-sterren als Khaled, maar is veel breder georiënteerd. Een nummer als Amina heeft een prachtige accordeonpassage die klinkt als onvervalste Franse musette. De basis van Les Boukakes blijft echter de stevige rocksetting waarin de energieke vocalen van Bachir Mokhtar de sound van Les Boukakes een enorme opwinding mee geven. Daarmee doet het geluid van de band enigszins denken aan -daar zijn ze weer- Manu Chao’s vroegere band Mano Negra. Het gebruik van instrumenten als de van de gnawa bekende qarakebs, dubbele metalen castagnetten, maar ook de derbouka, bouzouki’s en accordeon, gecombineerd met sterke popsongs maken van Marra een veelzijdige spannende cd. Met die melange van Noord-Afrika, Midden-Oosten en westers georiënteerde rock, is dit typisch zo’n cross-over band uit Frankrijk die juist daardoor misschien te weinig bekendheid in Nederland zou kunnen krijgen. Dat zou enorm jammer zijn. Les Boukakes heten ze, onthoud die naam. Het is een onalledaags goed bandje. ***         12-12-2008 | 22:48           Fantasierijke pop van Julien Jacob uit Benin     Hoogst exotische plaat van een zeer eigenzinnig talent uit Benin. Julien Jacob had een onbezorgde jeugd in Frankrijk en groeide op met jazzmuziek, Motown en mystieke liederen uit West-Afrika. Aanvankelijk ook beïnvloed door Fela Kuti, zocht hij jarenlang naar een eigen en nieuwe vorm van popmuziek. Die heeft hij inmiddels gevonden. Zijn muziek is zeer ingetogen waarbij het klankbeeld alleen bestaat uit akoestische gitaren en percussie. Jacob zingt in een eigen fantasietaal die dus vooral gemaakt is op klanken. De muziek is erg repetitief waardoor soms een zekere vermoeidheid toeslaat bij beluistering van Darham. Toch is het geluid van Jacob zo apart dat de muziek blijft intrigeren. Barham is een mooie cd die het best tot zijn recht komt, als je hem niet te veel achter elkaar gaat draaien. ***         12-12-2008 | 22:46           Wereldfolk uit Warschau van Warsaw Village Band op Infinity     Het geluid van de turbo-folk van de Warsaw Village Band wordt bepaald door de drie vrouwenstemmen en snaarinstrumenten als viool, cello en dulcimer, die door flink tromgeroffel ondersteund worden. De zang is krachtig en doet nogal eens denken aan het Finse Värttinä, terwijl ook de Bulgaarse vrouwenkoren een duidelijke referentie zijn. Infinity is hun vierde cd en wederom vooral een up-tempo plaat. Je hoort een hoogst eigenzinnige melange van soms Middeleeuws klinkende melodieën die naar alle windrichtingen uitwaaieren. De meerstemmige zang en eindeloos doorhalende strijkers kunnen je in een lekkere trance brengen die vooral bij concerten aangenaam is. In de huiskamer beleef je dat anders en dat is dan ook een beetje het probleem met Inifinity, maar eigenlijk ook met hun eerdere opnamen. Hoe creatief en knap ook, na verloop van tijd ligt eenvormigheid op de loer. Een rustpunt op deze vierde cd is bijvoorbeeld het nummer Circle no 1, maar dat is het laatste nummer en zou ergens in het midden veel beter tot zijn recht komen. Volgens de toelichting in het cd-boekje is het instrumentale nummer geïnspireerd op de Indiaase raga. Het is een prachtige compositie die de originaliteit en virtuositeit van dit enerverende sextet onderstreept. Meer van dit soort momenten had het geheel bepaald goed gedaan. De muzikale archeologie die de groep kenmerkt, moet ook kunnen leiden tot een cd die wat meer variatie biedt. Dit neemt niet weg dat als de Warsaw Village Band in de buurt is, je zeker moet gaan kijken. ***         12-12-2008 | 22:42           Complete werk van Penguin Café Orchestra heruitgegeven     Beethoven of Terry Riley? De excentrieke Britse muzikale alleseter Simon Jeffes was de geestelijk vader van The Penguin Cafe Orchestra, een van de meest wonderlijke orkestjes die de popmuziek ooit voortbracht. Het ensemble dat in wisselende samenstelling vijf platen opnam tussen 1974 en 1991 begon aanvankelijk op het Discreetlabel van Brian Eno in de eerste helft van de jaren zeventig. Dat label was opgezet voor muzikanten als Harold Budd en Jon Hassel die sterk neigden naar minimal music. Het debuut van de Penguin Cafe Orchestra is dan ook hun minst toegankelijke plaat. En toch had de muziek ook de nodige humor, onder meer doordat Jeffes je op het verkeerde been zette door serieus klinkende instrumenten als cello, violen, hobo en cimbaal te combineren met bijvoorbeeld de ukelele. Ook de titels waarmee Jeffes zijn liedjes tooide, spreken boekdelen, zoals The sound of someone you love who is going away and it doesn’t matter, wat dan ook niet melancholisch van toonzetting is. De tweede plaat, simpelweg Penguin Café Orchestra geheten, is veel makkelijker verteerbaar dan het debuut. De fraaie mix van kamermuziek en folk klinkt als popmuziek en brengt je ontegenzeglijk in een vrolijke stemming. De meeste nummers zijn door Jeffes geschreven, maar een cover van een liedje van The Ventures Walk don’t run wordt moeiteloos in de strijkersarrangementen gepast. Het piepgeluid van een inmiddels ouderwets klinkende telefoon transformeert op sierlijke wijze in een mooie strijkersballade. De muziek is zwaar romantisch, maar dat ligt er nergens dik bovenop, waardoor de cd bij eerste beluistering al aangenaam klinkt, maar ook bij herhaald luisteren nog veel genoegen schenkt. Dit tweede album vormt de beste entree tot het werk van de pinguïns. Op Broadcasting from Home zet Jeffes zijn muzikale ingeslagen weg van de tweede cd voort, maar verrast met subtiele blaasarrangementen waardoor het muzikale palet nog rijker wordt. De laatste studioplaat Signs of life bevat onder meer het fraaie Perpetuum mobile, dat inmiddels menig documentaire heeft begeleid en ook een Michael Nyman niet onbekend in de oren zal klinken. When in Rome is een fraaie maar beetje overbodige liveplaat hoewel de plaat wel een mooie dwarsdoorsnede biedt uit het werk van dit smaakvolle ensemble. Mooi, deze heruitgave. De platen waren nauwelijks verkrijgbaar. Nu kan een nieuw publiek met het unieke werk van deze groep kennis maken. Daarnaast bewijst deze heruitgave dat ook modern gecomponeerde muziek tijdloos kan zijn.         12-12-2008 | 22:38           Johan Simons over vertrek Pierre Bokma: ‘Een PSV-voetballer die bij AC Milan gaat spelen’     Met het vertrek van Pierre Bokma uit Nederland, verliest Nederland een van zijn grootse acteurs. Hij grossierde in prijzen en kreeg al in 1994 de Louis d’Or, de meest begeerde toneelprijs in Nederland, voor zijn rol als Richard III van Shakespeare bij Toneelgroep Amsterdam in de regie van Gerardjan Rijnders. Bokma: ‘Ik voel me vereerd door het verzoek van Johan Simons. De Münchner Kammerspiele is een prachtgezelschap en in Duitsland heeft het theater een veel belangrijkere plaats dan in Nederland. Dat voelt goed. Mijn Duits is uitstekend en vormt geenszins een belemmering. Het bestaan als freelance acteur bevalt me niet. Bij een gezelschap kun je je tijd veel beter besteden omdat je iedereen kent. Ook ben je veel beter in staat om voor een lange termijn een visie en een koers uit te zetten, zoals Van Hove dat nu doet bij Toneelgroep Amsterdam. Nu moet ik telkens mijn medespelers leren kennen. Dat vind ik niet zo prettig.’ Simons is zeer opgetogen over de komst van Bokma: ‘Het is geweldig dat Pierre dit gaat doen. Hij is de grootste acteur van het Nederlandse taalgebied en ik vind het prachtig dat hij nu zijn bakens gaat verzetten. Het is te vergelijken met een PSV-voetballer die bij AC Milan gaat spelen.’ Het vertrek van Johan Simons drie jaar geleden naar NT Gent, leidde tot veel ophef in de Nederlandse theaterwereld, maar werd in de kranten bescheiden gebracht. Internationaal gezien heeft Simons zich de laatste jaren ontwikkeld tot de meest succesvolle regisseur die Nederland ooit gekend heeft. En straks mist de toneelliefhebber ook nog eens ’s lands beste acteur. Bokma: ‘Hoe het allemaal precies zal gaan weten we nog niet. Het Duitse theatersysteem is heel anders dan het onze. In Duitsland maak je een productie en dan ben je dus twee maanden aan het repeteren. Vervolgens speel je de voorstellingen een paar keer en hoe vaak het dan opnieuw gespeeld wordt, hangt af van de reacties op de voorstelling. Er blijft dus wel ruimte om andere dingen te doen, maar ik kan het niet precies overzien.’ Simons: ‘Pierre en ik hebben afgesproken dat we los van elkaar elk jaar iets in Nederland gaan doen. Dus we vergeten Nederland zeker niet.’ Wat Simons’ openingsvoorstelling met Pierre Bokma in München gaat worden, weet hij nog niet. ‘Wel wil ik graag een statement maken’, aldus Simons.         19-11-2008 | 16:33           Pierre Bokma schittert als Shylock in De Koopman van Venetië     ‘Veel mensen zien in deze voorstelling commentaar op de kredietcrisis of op de situatie rond Theu zelf, maar het gaat natuurlijk toch om de religie. Theu voelt zich inderdaad een speelbal van de subsidiebazen, maar het ging hem in de eerste plaats om zijn visie op het stuk in de samenleving van nu. ’ Pierre Bokma speelt een glansrol als de Joodse woekeraar Shylock in De Koopman van Venetië in regie van Theu Boermans van de Theatercompagnie. De première was vorige week, de recensies zijn lovend, maar ook lang daarvoor waren veel schouwburgzalen al bijna uitverkocht. Het is dan ook een beladen voorstelling. De Theatercompagnie moet stoppen omdat het geen subsidie meer krijgt. Er volgt nog een gang naar de rechter, maar algemeen wordt aangenomen dat dit voorlopig de laatste voorstelling is van Theu Boermans. Vanwege de scherpe karaktertekening van de Jood Shylock wordt De Koopman van Venetië van Shakespeare heden ten dage alom gezien als een antisemitisch toneelstuk. Elke hedendaagse regisseur kiest daarom een invalshoek om het antisemitisme te omzeilen of duidelijk in te kaderen. Het verhaal draait om Bassiano die geld nodig heeft om te kunnen trouwen met Portia. Zijn vriend, de rijke koopman Antonio, heeft veel kapitaal, maar dat zit vooral in enkele koopvaardijschepen die op zee varen. Daarom klopt Antonio bij Shylock aan. Die wil best geld lenen, maar eist een pond van Antonio’s vlees, als deze niet tijdig kan terug betalen. ‘Boermans kiest in zijn aanpak nadrukkelijk voor de religie en de tolerantie. In het Venetië van de middeleeuwen bepaalden christenen de norm. Shylock was als Jood een outcast, maar Boermans heeft dat gegeven uitvergroot. Christenen was het destijds niet toegestaan geld te verdienen met geld. Shylock had daar dus zijn core business van gemaakt. Tijdens de repetities barstte plots wereldwijd de kredietcrisis los. Theu wilde in zijn voorstelling laten zien dat in de hedendaagse samenleving alles op de pof gebeurt. Nou dat is dus prima gelukt, we zijn door de actualiteit ingehaald. Niet alleen het geld is op de pof, ook de liefde is op de pof. Daarmee is deze voorstelling een soort blauwdruk geworden van alles wat je dagelijks om je heen ziet.’ Boermans slaat soms in zijn regieaanpak wat door, vooral als hij bij de verschillende huwelijkskandidaten voor Portia een sjeik opvoert als verwijzing naar moslims. Even later zijn de opkomende economieën vertegenwoordigd als een grote Chinees ook zijn opwachting maakt als huwelijkskandidaat. Deze scènes zijn echter wel hilarisch, vooral dankzij de onweerstaanbaar komisch spelende Pierre Bokma. ‘Veel mensen wisten niet, zo begreep ik achteraf, dat ik die Chinees speelde. Waarschijnlijk vooral omdat ze die speelstijl van mij niet kennen.’ Niettemin was Bokma eerder als komisch nummer te zien in voorstellingen van Orkater. ‘Het is niet makkelijk hoor. Het is wroeten, denken, uitvinden, proberen, mislukken en dan nog eens proberen, maar heel erg leuk om te doen. Ik vind het als vondst ook geslaagd omdat het een uitdaging is om zo’n dolkomische scène te doen als tegenhanger van de grote monoloog van Shylock die kort daarna volgt. ’ Bokma is jaren lang geregisseerd door Gerardjan Rijnders die er om bekend staat weinig aanwijzingen te geven. Boermans heeft juist de reputatie dat hij scènes voordoet die zijn acteurs dan moeten naspelen. ‘Dat wilde ik niet en heb ik ook direct tegen Theu gezegd. Ik wilde niet zo interpunctueel aan de slag, dat mag hij doen met jonge acteurs maar niet met mij’. De Koopman van Venetië door De Theatercompagnie. Zaterdag 22 november in Stadsschouwburg Velsen, vrijdag 28 november in De Vest in Alkmaar en dinsdag 2 december in de Stadsschouwburg Haarlem (uitverkocht).         18-11-2008 | 22:56           Sterk Docutheater van Lageveen en Witte in Kamp Holland     Lageveen en Witte maken met Kamp Holland opnieuw sterke voorstelling bij OrkaterNa een reeks sterke voorstellingen als Conijn van Olland, De Gouden Eeuw, Ik, Hof van Haile en Bloedband maken Leopold Witte en Geert Lageveen weer een fraaie voorstelling. Kamp Holland gaat vooral over de beleving van ‘onze jongens’ in Uruzgan. Kamp Holland laat zien hoe de militairen worden voorbereid op hun werk. De tekstpassages zitten vol met zwarte humor. ‘Luisteren is belangrijk. Nu kan het nog. Maar de voorstelling toont ook politici die overleg plegen over hoe ze de missie moeten verkopen. Dan gaat het bijvoorbeeld over het aantal slachtoffers. ‘Veertig doden in de missie is het maximum. Dat is ook het kantelpunt in de publieke opinie. We zitten nu op zeventien, dus we kunnen nog even voort. ‘ Kamp Holland is een zeer geslaagde productie waarin de musici van susies haarlok en de verschillende acteurs een fraaie eenheid vormen. Gezien in de Toneelschuur op 6 november. Tournee t/m 1 februari. www.orkater.nl         7-11-2008 | 15:05           Mager verhaal van Goal mooi verpakt     Goal is de eerste productie van Cosmic en Made in da Shade die thans gefuseerd zijn tot MC Online. Het verhaal over een succesvolle voetballer die aan lager wal raakt is nogal mager. De aankleding vergoedt echter veel. Het toneelbeeld met zijn de zestien videovlakken ziet prachtig uit. De muzikale intermezzo;s van de dj All Star Fresh en de verschillende zang en dansnummers maken Goal tot een lekker feestje. Gezien op donderdag 20 oktober in het Compagnietheater. Te zien t/m eind december. www.mconline.nl         20-10-2008 | 16:32           Architect Francis Kéré: ‘Gebouwen moeten ademen’     ‘Gemeenschapszin is de basis van het traditionele leven in Afrika. In mijn werk als architect is het een van mijn grote drijfveren. De school in Gando, waar ik vandaan kom, is daar een goed voorbeeld van.’’ Francis Kéré is een jonge architect uit Burkina Faso die is opgeleid in Berlijn. In zijn werk zijn duurzaamheid en een vergaande betrokkenheid bij de ontwikkeling van zijn vaderland constante waarden. Kéré maakte naam met het ontwerp van de school in Gando. Het gebouw is niet alleen in esthetisch opzicht geslaagd, het is ook klimaatvriendelijk. Opvallend is het gebruik van klei als belangrijkste bouwmateriaal. ‘In Afrika wordt natuurlijk veel met beton gewerkt omdat dit goedkoop is en je snel kunt bouwen. Maar beton is lelijk en absorbeert veel warmte waardoor in veel gebouwen airco’s nodig zijn. Muren van klei zorgen voor meer verkoeling. Daarmee kunnen gebouwen meer ademen. Dat moet ook want dat geeft meer comfort.’ Kéré ontwikkelde een techniek om klei zodanig te behandelen dat het materiaal een veel langere levensduur dan gewoon heeft en niet zoals bijvoorbeeld de beroemde huizen in Djenné in buurland Mali jaarlijks aangesmeerd hoeven te worden. ‘We hebben de kleiblokken ter plaatse gemaakt. De lokale bevolking was daar bij betrokken zodat zij ook konden leren van nieuwe bouwtechnieken. Mijn benadering van bouwen en architectuur gaat natuurlijk niet uit van snelheid, maar vooral van duurzaamheid. Daarmee zijn we op langere termijn natuurlijk allemaal beter gediend.’         11-10-2008 | 22:39           Swingende Rome en Juli van Zep     Def P bewerkte Shakespeares beroemdste toneelstuk op een vlotte manier met fraai lopende zinnen. De cast is jong, oogt opwindend, stoer en de regie is snel. Zo creëert Zep in de regie van Peter Pluymakers met Rome en Juli weer een lekker swingende voorstelling die bij de jonge mensen in de zaal hoorbaar waardering oogstte. Het geklap en gejoel is niet van de lucht. De nog steeds geweldige Baz Luhrman film Romeo and Juliette uit 1997 toonde al aan dat Shakespeare wel degelijk eigentijds verteld kan worden zonder afbreuk te doen aan de mooie taal. Dat geldt voor deze bewerking ook, maar vooral is deze Romeo en Julia heel erg van de straat en leent daarmee het nodige uit de musicalbewerking West Side Story. Straattaal, raps, maar ook dans, klassieke muziek en dus de poëtische teksten worden gemixt tot een uitermate smakelijk geheel dat altijd vaart blijft houden. Gezien op donderdag 2 oktober in Bellevue Amsterdam. Te zien t/m eind december. www.zep.nu         2-10-2008 | 16:31           Koos Richelle van Europe Aid: “Ontwikkelingssamenwerking is geen charitas meer, maar eigenbelang”     “Met cultuur heb ik altijd het gevoel dat men denkt dat je bezig bent volksdansen van de Masai financieel te ondersteunen. Cultuur riekt nog steeds naar elitair en luxe in het veld van de Europese ontwikkelingssamenwerking. De definitie van cultuur is bij de Europese lidstaten ook zo uiteenlopend. Het cultuurbegrip dat bijvoorbeeld de Fransen uitdragen is veel breder dan dat van noordelijke Europese landen en dus is de conceptualisering daarvan in Europa moeilijk.” Richelle is Directeur-Generaal van Europe Aid, het uitvoeringsorgaan van de ontwikkelingssamenwerking van de Europese Unie. Met de beleidsnota Een Europese agenda voor cultuur in een globaliserende wereld, verschenen in mei 200, intensiveert de Europese Unie het beleid op het gebied van cultuur en ontwikkeling. Volgens Richelle is dit voor de EU nog steeds een relatief onbekend terrein dat aan importantie wint. “In ontwikkelingssamenwerking gaat het natuurlijk altijd om armoedebestrijding: onderwijs, gezondheid, energie, water en dat soort zaken. Tegelijk is het natuurlijk zo dat cultuur de mensen in de conflictgebieden weer enigszins bijeen kan brengen.” Het vernieuwde EU-beleid lijkt geïnspireerd op de UNESCO-conventie over de bescherming en bevordering van de diversiteit van culturele uitingen. “Het proces verloopt traag, hoewel inmiddels 23 EU-landen het verdrag hebben geratificeerd. Van de vier die dat nog niet deden, is Nederland er één. De Fransen stonden vooraan, maar die hadden ook al een Institut du Monde Arabe, lang voordat er problemen waren met de Islam. Ik denk wel dat deze UNESCO-Conventie een bron van inspiratie is. Misschien dat musea nu eindelijk eens op het idee komen om al die kunstschatten die in de loop der eeuwen uit voormalige koloniën weggesleept zijn, terug te geven aan de landen waar ze vandaan komen. Dat zou de culturele identiteit in de landen van oorsprong weer kunnen versterken. Ik vrees echter dat de uitvoering van deze Conventie alleen op afstand de tekst ervan zal volgen. In ontwikkelingslanden kun je veel cultuur als kunstnijverheid omschrijven. Maar omdat daar meestal geen intellectueel eigendom op rust, is de marktwaarde ervan zeer beperkt.” Ondanks zijn invloedrijke functie toont Richelle zich zeer kritisch over het nut van ontwikkelingssamenwerking. “Na zestig jaar beleid heb ik nog geen enkel land gezien dat door ontwikkelingssamenwerking alleen uit de armoede is geraakt. Daar waar dat wel gelukt is hebben regeringen van die landen het heft zelf stevig in handen genomen., zoals nu bijvoorbeeld gebeurt in India en China. Ontwikkelingssamenwerking heeft jarenlang in een hoekje gezeten en werd beschouwd als techniek voor specialisten. Maar gebeurtenissen als 9/11 in de VS en ook de enorme aandacht vanuit de particuliere sector van een Bill Gates of een Bono, hebben de situatie grondig gewijzigd: Ontwikkelingssamenwerking is geen charitas meer, maar eigenbelang. De grote verschillen tussen armen en rijken zijn onhoudbaar. Ze leiden tot verschijnselen als migratie. Daarnaast leidt het onoordeelkundig omgaan met natuurlijke bronnen tot een bedreiging van de duurzaamheid van de samenleving. Bij elke G8 is tegenwoordig ook een belangrijke speler uit ontwikkelingslanden aanwezig en echt niet meer alleen voor een fotomoment.” Dit verhaal staat op www.krachtvancultuur.nl;         1-3-2008 | 15:23           Laura van Dolron – Laatste nachtmerrie     Lieg ik soms bij het Noord Nederlands Toneel was de eerste, knap gemaakte voorstelling in een drieluik van wat Van Dolron stand up filosophy noemt. Het toneel is leeg inderdaad, maar verder is die kreet onzin natuurlijk, want de voorstelling bestaat grotendeels uit uitgeschreven tekst. Maar Van Dolron is wel een hoogst interessante jonge theatermaker. Ze irriteert soms met haar egocentrische aanwezigheid, ook al houdt ze de schijn op dat in dienst van de voorstelling te doen. Belangrijker is dat Van Dolron         1-3-2008 | 15:22           Toneelgroep Max/Jetse Batelaan – Het geheven vingertje     Batelaan maakte met Voorstelling waarin hopelijk niets gebeurt bij Max een hoogst creatieve voorstelling die veel lof oogstte. Met Het geheven vingertje toont Batelaan zich opnieuw een originele maker van voorstellingen die lekker tegendraads en zeer grappig zijn. Jammer is daarom dat Batelaan hier tegen het einde kiest voor het min of meer dicteren van het opdreunen van teksten door de kinderen in de zaal met een lichtkrant. Maar ook een minder sterke voorstelling van Batelaan, blijft nog altijd zeer de moeite waard vanwege de spitsvondigheid en het spelen met verwachtingspatronen en theaterconventies. Gezien op 28 februari in de Toneelschuur, tournee t/m half april, www.tgmax.nl         29-2-2008 | 15:20           Het Syndicaat- Apocalypso     Dat Jibbe Willems een schrijftalent is, mag duidelijk zijn na het zien van zijn eerste avondvullende toneelstuk in regie van Danielle Wagenaar. Apocalypso wemelt van de fraaie zinnen, rake vondsten, scherpe observaties, kwinkslagen en oneliners. De vele losse scènes die in Apocalypso aaneengeregen zijn met live gespeelde lekkere jazz en funk, zijn gedrapeerd rond hoerenzoon Jesse die op een ochtend wakker wordt en besluit de wereld te gaan redden. De kanslozen en opportunisten die hij ontmoet hebben veel wetenswaardigs te vertellen, maar de verlosser die hij wil zijn, wordt hij natuurlijk niet. Het is jammer dat Willems heel veel vertelt en dat dit in een hoog tempo op je af komt waardoor een diepere laag in het verhaal moeilijk te ontwaren is en het geheel iets vrijblijvends houdt, hoewel je ook wel regelmatig geraakt wordt. Het Syndicaat heeft niettemin met Apocalypso een sterke voorstelling gemaakt die lekker rauw aanvoelt, heerlijk flitsend geregisseerd is met vet acteerwerk en ook nog eens bizar, komisch en toegankelijk is. Gezien, 21 februari Rozentheater, Amsterdam, tournee t/m eind april, www.hetsyndicaat.com         23-2-2008 | 15:19           Braziliaanse theatergoeroe Augusto Boal: “De grootste vijand van vrede is passiviteit”     “Altijd was ik een felle tegenstander van onze regering, maar dat is nu voorbij. Gilberto Gil is een uitstekende minister van Cultuur en de minister van Justitie heeft onlangs aangekondigd in tweehonderd plaatsen in Brazilië culturele centra op te zetten. Dat is fantastisch, want ik weet dat het geen loze beloften zijn. Het voelt als een beloning voor het werk dat we in al die jaren verricht hebben.” In 1975 schreef Augusto Boal (1931, Rio de Janeiro) zijn eerste boek Teatro del oprimido vertaald als Theatre of the Oppressed. Onder die naam heeft zijn gedachtegoed wereldwijd navolging gekregen. "Het publiek houdt een generale repetitie voor het handelen in de dagelijkse werkelijkheid. Het gaat daarbij vooral om menselijke zelfverwezenlijking en vrijheid. Het theater moet nieuwe rollen tonen. Deze liggen dan als het ware klaar wanneer de toeschouwer ze in de werkelijkheid nodig heeft. Het theater zelf is niet revolutionair, maar vormt wel een repetitie voor de revolutie." Begin jaren zeventig ontvluchtte Boal de dictatuur van Brazilië, waarna hij verbleef in Argentinië, Portugal en Frankrijk. Zijn theorieën werkte hij uit in verschillende methodieken waarvan het forumtheater het meeste navolging heeft gekregen. Deelnemers worden daarin gestimuleerd tot analyse en gaan met elkaar in gesprek aan de hand van een collectief voorbeeld. “De basis is het idee van burgerschap. Ik zie me zelf vooral eerst als burger en dan pas theatermaker. Als burger zet je je actief in voor de verbetering van leefomstandigheden. Dat geldt net zo goed in de favela’s van Rio als in de Parijse banlieus. Vrede en solidariteit zijn daarbij kernbegrippen. De grootste vijand van vrede is passiviteit.” Het netwerk van Theatre of the Oppressed omvat inmiddels organisaties in meer dan zeventig landen waarin duizenden mensen actief zijn. “Vooral in Azië heeft het veel navolging gekregen, vooral dankzij Sanjoy Ganguly met zijn Indiaase gezelschap Jana Sanskriti. Er zijn talloze terreinen waarop de ideeën van Theatre of the Oppressed nu worden toegepast, in het onderwijs, sociale werk, gezondheidszorg, maar natuurlijk ook in de politiek. Als workshopleider ben ik zelf slechts een instrument. Deelnemers bepalen wat er gebeurt.” Augusto Boal is genomineerd voor de Nobelprijs voor de Vrede 2008 en kreeg in 2007 een Prins Claus Award. Hij is nog steeds actief in Rio de Janeiro met projecten in gevangenissen, in sloppenwijken, met landloze boeren en andere achtergestelde groepen. Dit verhaal staat op www.krachtvancultuur.nl;         18-2-2008 | 15:19           Zekket – Sabri Saad El Hamus/DNA     In Pax Islamica, zijn vijfluik over de Islam, is El Hamus bij deel drie aangekomen die het geven van aalmoezen tot onderwerp zou hebben. Maar het verhaal dat El Hamus vertelt lijkt vooral over hem zelf te gaan. Ontworteling, nieuwe normen, andere mensen die bepalen wat hij denkt of voelt. Dat lijken de grootste thema’s van deze voorstelling. De tekst is van Ko van den Bosch en hoewel deze mooie, grappige en poëtische passages bevat, bevredigt het script op de duur toch niet helemaal. Want wat wilde Van den Bosch nu eigenlijk vertellen? Regie en spel maken de voorstelling echter ook de moeite waard. Het blijft een genot om El Hamus te zien spelen. De dynamiek van de vorige voorstelling uit deze reeks, Mohammed en Omnya, is hier afwezig. Regisseur Olivier Provily weet de acteur in een sobere setting gedurende vijf kwartier op vrijwel één vierkante meter te laten spelen. Zonder muziek maar wel regelmatig goed gekozen en smaakvolle stilte. Met zo weinig is er zo veel spanning dat je moeiteloos blijft kijken. Gezien op 15 februari in De Toneelschuurherneming na de zomer. www.denieuwamsterdam.nl         16-2-2008 | 15:16           DOX – Fasten your seatbelts     Afscheid kan een beetje weemoedig, maar ook hartverscheurend zijn. DOX maakte er een voorstelling over. Fasten Your Seatbelts is een soepele aaneenschakeling van losse scènes met muziek, dans en dialoog. De voorstelling is gemaakt op basis van de verhalen van de spelers. Ze nemen afscheid van elkaar, maar soms ook van hun land. De soms indringende thematiek wordt luchtig gebracht. De voorstelling is hier en daar erg grappig en heeft flink vaart. De inhoud gaat niet al te diep. Tegelijk zullen de verhalen van de Dox-spelers uit Marokko of Syrië voor velen confronterend kunnen zijn. Of herkenbaar. Gezien op 1 februari in Kikker, Utrrecht, tournee t/m april. www.theatergroepdox.nl         1-2-2008 | 15:15           Mighty Society 5     Erik de Vroedt is volgens sommigen de meest relevante jongere theatermaker van het moment. Dat lijkt niet onterecht. Hij legt een formidabele werklust aan de dag en brengt zelf geschreven voorstellingen over de hedendaagse samenleving. In de reeks van tien voorstellingen met het project Mighty Society is De Vroedt bij deel 5 aangekomen waarin hij inzoomt op het leven van jonge mensen. Hij vroeg elf acteurs van de toneelschool van Maastricht naar hun utopieën en schreef daar verhalen bij die zich afspelen in acht kleine houten portacabin-achtige vertrekken. Als toeschouwer zit of sta je oog in oog met de jonge spelers die zich bewonderenswaardig staande houden in de chaotisch overkomende theaterinstallatie die Mighty Society 5 eigenlijk is. Dat technologie alom aanwezig is in het dagelijks leven van jongeren en de eenzaamheid niet oplost, ligt als thema wel erg voor de hand, maar wordt toch navrant duidelijk in deze goed gemaakte productie. Gezien op 30-1 in de Toneelschuur, daar nog t/m zaterdag; tournee t/m maart, www.mightysociety.nl         30-1-2008 | 23:21           Rococo – Hotel Modern     "De grote oorlog" en "Kamp" waren sterke, beeldende voorstellingen waarin Hotel Modern met animatiefilm op toneel grote hoogte bereikte, ook in het buitenland. In Rococo gaan de makers deels op dezelfde manier te werk, maar is het onderwerp vrolijker: seks. Althans dat belooft de aankondiging. Wat we te zien krijgen, stelt enorm teleur. Het toneel ligt bezaaid met troep waarin twee spelers met berenmasker op voortdurend ronddolen en iets willen maken van de rotzooi die ze ‘toevallig’ vinden. Zo laten ze twee doodshoofden met elkaar laten tongen. Dat is wel grappig. Er wordt een drol gedraaid. Het lijkt er op dat dit vooral gebeurt omdat het zo lekker ondeugend is.. En jawel: uiteindelijk er wordt ook geneukt, anaal nog wel. Tjonge! Pas als de makers weer even met hun vingercamera in de weer gaan, wordt het een beetje spannend. Maar verder bestaat deze voorstelling vooral uit grote onzin. Jammer, volgende keer beter, Hotel Modern is natuurlijk wel een groep om te koesteren. Gezien op 10 januari in de Toneelschuur, tournee t/m maart. www.hotelmodern.nl         27-1-2008 | 09:37           Carver – Gods wachtkamer     Gerardjan Rijnders doet het bij Carver. Goede reden om weer eens te gaan kijken. De laatste Carver die ik zag was een prille versie van Banden en die was rampzalig in zijn nikserigheid, maar deze productie mag er zijn. Gods wachtkamer is subtiel en voor zij die dementie van dichtbij kennen – wie niet vandaag de dag- is het zeer herkenbaar. Natuurlijk is het ook nu weer zo dat Beppie Melissen er bijvoorbeeld heel, heel erg lang over kan doen om de laarzen van haar dementerende moeder aan te trekken, maar er is veel meer. De moeder wordt door Joke Tjalsma bijzonder gaaf en subtiel gespeeld. Tegenwicht vormen de twee jonge acteurs die vooral fysiek aanwezig zijn en mooie kunstjes doen. Het verband is soms ronduit zoek tussen hun capriolen en het gehannes tussen Beppie en haar moeder, maar dat maakt eigenlijk niet zo heel erg veel uit, omdat het verhaal sowieso fragmentarisch is, wat natuutlijk goed past bij het onderwerp. Knap gedaan. Gezien op 18 januari in de Toneelschuur, tournee t/m maart. www.theatergroepcarver.nl         27-1-2008 | 09:34           Theatercompagnie - De wilde eend     Het imposante decor ziet er prachtig uit en wordt fraai gebruikt. Wel legt de massaliteit van de glazen achterwand in stemmig grijs, een loden deken over de voorstelling heen. De regie van Maaike van Langen is nogal zwaar aangezet. Verbazend is dat Van Langen niet lijkt te kunnen kiezen voor een heldere spelregie. De spelers lijken vooral strak en serieus te moeten spelen, maar het blijft een heel erg houterige en bestudeerde manier van doen. Sommige scènes die wat grappiger bedoeld zijn, zijn dat niet. Het onvermijdelijke gevolg is dat de voorstelling je niet raakt. Verrassend is de fraaie muziekkeuze die afkomstig bleek van Gavin Bryars, genaamd The last days, geschreven voor twee violen. Toch nog drama. Gezien op zaterdag 19 januari in Compagnietheater, tournee t/m maart. www.theatercompagnie.nl         27-1-2008 | 09:33           Op hoop van zegen op het strand in Senegal     Theatre Embassy maakt op basis van het beroemde Nederlandse volksdrama Op hoop van zegen, een bewerking in Senegal over de arbeidsomstandigheden van vissers op het strand bij St. Louis. Regisseur Anna Rottier werkt ter plaatse sinds eind november 2007. “De werkomstandigheden voor de Hollandse vissers een eeuw geleden zijn vergelijkbaar met de situatie nu in Senegal. De grote tankschepen, vaak met Portugese of Koreaanse kapitein, nemen vissers mee compleet met kleine houten vissersbootjes om daar mee elders te gaan vissen, bijvoorbeeld in Angola. De kapiteins hebben vergunningen die de visser niet kan betalen. De vissers zijn dus afhankelijk van de kapiteins en krijgen weinig water, slecht voedsel en weinig slaap. De titel is Dieune na diaf, ofwel: dure vis. Het idee komt van Maaike Cotterink een socioloog die onderzoek deed naar de omstandigheden van de vissers hier. We weten van muiterijen aan boord van de grote schepen. De vissers vinden het zelf de reinste slavernij! We hopen dat er een discussie losbarst tussen de vissers onderling. We werken met veel Senegalezen. Mijn regie-assistent heet Pape Samba Sow, een gerespecteerde acteur en toneelregisseur. Dankzij hem hebben we ook Marie Madeleine Diallo, een van de bekendste actrices van Senegal. Verder werken we met drie muzikanten en vier dansers. Het niveau van de muziek en de dans is erg hoog. De samenwerking verloopt prima, de werklust is groot, de passie en het talent ook. Het moeilijkst is de taalbarrière. Ze spreken hier wel Frans, maar de meesten spreken de lokale taal, Wolof. Ook lastig is het andere arbeidsethos. Vooral de acteurs zijn niet gewend om er hard tegen aan te gaan. Ze hebben moeite om de concentratie vast te houden. De dansers werken wel heel hard en kunnen zich beter concentreren. En dat terwijl ze veel onregelmatiger nodig zijn. De muzikanten en dansers zijn heel goed en zorgen voor een hoog professioneel niveau.” Tot eind januari 2008 te zien langs de Senegalese kust. Dit verhaal staat op www.krachtvancultuur.nl         9-1-2008 | 17:02           Archie Shepp     De roemruchte tenorsaxofonist is inmiddels zeventig en dat is hem aan te zien. Als hij gaat blazen, vergeet je dat weer. Zijn toon is nog steeds prachtig en heeft iets ruimtelijks in zich dat het ook krachtig maakt. Dat vormt een vreemd contrast met zijn toch ietwat fragiele verschijning op het podium. Shepp begon in de jaren zestig in de band van Cecil Taylor en werkte ook veel met John Coltrane. Hij heeft zich veel met free jazz bezig gehouden maar raakte in de jaren tachtig steeds meer geïnteresseerd in de Afrikaanse oorsprong van jazz. Tijdens zijn optreden in het Bimhuis concentreert hij zich vooral op Afro-American music met veelal recente composities. Wat verbaasde was dat zijn drie begeleiders zo mager speelden. Van serieus tegenwicht was nauwelijks sprake. Ook verbazend was dat hij meende veel te moeten gaan zingen. Shepp heeft geen bijzondere stem en door het zingen van gospel en jazzliederen glijdt hij vervaarlijk af naar entertainment. Dat is eventjes leuk, maar duurde eigenlijk te lang. Tegen het eind bracht hij nog enkele standards zoals Round about Midnight en was de muziek weer prachtig. Het publiek was zeer ingenomen met Archie Shepp en leek hem zijn zanguitstapjes te vergeven. Dat heeft ook wel iets moois. Het was vooral een zeer sfeervolle avond. Gezien 28 december in het Bimhuis         9-1-2008 | 17:02           Golden Palace – Dolores     De groep rond Ingrid Kuijpers kan met weinig woorden veel vertellen. Hun bekendste voorstellingen zijn Mannenschool en De Buikspreekster dat in 2001 de Mimeprijs kreeg. In Dolores zien we een vader die alleen met zijn dochtertje in een houten huisje woont. Moeder is vertrokken en de vader zorgt heel goed voor zijn dochter. Hij slaat daarin door. Zijn zorg begint een obsessie te worden. Dolores is niet de beste voorstelling van Golden Palace. De dramaturgie is niet optimaal helder en als geheel is de voorstelling niet heel erg verrassend. Toch valt er wel veel te genieten. Het spel is geweldig waarbij vooral Yahya Gaier de show steelt. Zijn mimiek is meesterlijk en zeer, zeer grappig. Ook de liedjes zijn goed gekozen en mooi uitgevoerd. Gezien op 21 december in de Toneelschuur. Tournee         9-1-2008 | 17:01           Orkater – Bloedband     Rake tekst van Leopold Witte en Geert Lageveen die soms grappig is, maar vooral ook hardhandig de onhebbelijkheden van de mannelijke menssoort aankaart. De voorstelling kent drie verhaallijnen die allemaal zijn opgebouwd rond bloedbanden. De muziek is ronduit prachtig en wat Bloedband vooral siert is de prachtige balans in vorm en inhoud, maar dus ook in muziek en tekst die als vanzelfsprekend in elkaar overlopen. Erg jammer dan ook dat regisseur Gijs de Lange niet wat strenger de schaar hanteerde. Een kwartier korter en de voorstelling was nog krachtiger geweest. Gezien 15 december in De Meervaart.         9-1-2008 | 17:00           Ro Theater – Lang en gelukkig     Een heerlijk avondje briljant en hoogst komisch theater dat vooral in het teken staat van lekker uitpakken. Jong en oud amuseren zich kostelijk bij deze uiterst fantasierijke, interactieve toneelavond met veel muziek. Auteur Don Duyns graaide in de bekende sprookjesverhalen, leende bekende figuren als Assepoester, Roodkapje en Klein Duimpje en voegde daar zelf bedachte karakters aan toe als een prins op vrijersvoeten met een zeer gedecideerde moeder en een vermakelijke Irma Zonderboezem, geschreven op Arjen Ederveen. De voorstelling duurt bijna drie uur, maar verveelt geen moment. Talloos zijn de prachtvondsten met beurtelings decor, muziek en acteurs in de hoofdrol. Het inventieve decor van Niek Kortekaas heeft een verrassende bedscène als hoogtepunt. Gijs Naber als lakei die plots uitbarst in een lekker vet Zij gelooft in mij is ook onbetaalbaar. Superieure onderbroekenlol gaat gepaard met echt goede grappen en het geheel biedt ook nog eens ruimte voor scherpe randjes. Lang en gelukkig is een triomf van regisseur Pieter Kramer en het Ro! Gezien op 24 november, Rotterdamse Schouwburg,         26-11-2007 | 16:57           Oostpool - Op de ziel     Het Arnhemse gezelschap bestaat nu zes jaar. In de loop der tijd zag ik ongeveer tien voorstellingen van hen en natuurlijk zijn ze niet allemaal briljant, maar een slechte productie zat er nooit bij. Die reglematige kwaliteit van Oostpool is opvallend. Het duo Ligthert/Wittenbols stopt er volgend jaar mee maar met Erik Whien en Marcus Azzini heeftt Oostpool weer nieuw jong talent in huis gehaald. Een even frisse als gedurfde als spannende keuze die een dynamiek verraadt die zeldzaam is bij grote Nederlandse toneelgezelschappen. Op de ziel is een productie in de vertrouwde combinatie van tekstschrijver Peer Wittenbols met regisseur Rob Ligthert. Het verhaal begint met Anne die tien jaar getrouwd is met Vincent. Vincent heeft een geheime relatie met Maia die niet ongelukkig getrouwd is met Lode. Als Anne aanbelt bij Lode en Maia, legt ze uit wie ze is en vertelt dat Vincent dood is. Lode komt ook op dat moment de ontrouw van zijn vrouw te weten. Vervolgens komt het verleden tot leven. Mooie tekst, een mooi sober decor met fraai gebruik van projecties. Het spel van Anne Martien Lousberg, Malou Gorter en Jaap Spijkers is erg goed waarbij de humor nooit ver weg is, maar vooral ook de diepere emoties prachtig zichtbaar zijn. Gezien 16 november, Huis Oostpool, Arnhem,         20-11-2007 | 16:58           Minister Koenders: “Cultuur is intrinsiek onderdeel van armoedebestrijding”     “Centraal in het beleid van ontwikkelingssamenwerking staat hoe mensen zelf geholpen willen worden. Daar is creativiteit en zelfbewustzijn voor nodig. Cultuur geeft de kracht en de ruimte om aan de millenniumdoelstellingen te werken. Het is een intrinsiek deel van armoedebestrijding.” Niet eerder liet Bert Koenders, minister van Ontwikkelingssamenwerking, zich zo duidelijk uit over de rol van cultuur in ontwikkeling. “Voor mij gaat cultuur vooral over vernieuwing en het doorbreken van patronen en taboes, en biedt het tegenwicht aan cynisme. De positieve kanten van ontwikkeling worden door cultuur bemiddeld. Ik denk dat moderne cultuuruitingen hierin meestal veel belangrijker zijn dan cultuurbehoud, erfgoed of folklore. Hoewel bijvoorbeeld in Afghanistan, waar zoveel verwoest is, de opbouw van het nationale museum van groot belang is. Maar in het algemeen kun je zeggen dat culturen steeds meer naar binnen gekeerd raken. Dat kun je doorbreken door culturen als iets dynamisch op te vatten. Culturen moeten weer met elkaar gaan praten. Cultuur moet een aandachtspunt worden in het hele beleid van ontwikkelingssamenwerking. Het zit nu nog veel te veel in een hokje, terwijl je eigenlijk bij elk project aandacht zou moeten hebben voor de culturele component.”     >> Lees verder     20-11-2007 | 16:56           Staatssecretaris Timmermans wil de ''Closing of the Dutch mind" openbreken     Als staatssecretaris van Buitenlandse Zaken is Frans Timmermans ook verantwoordelijk voor het internationaal cultuurbeleid. Timmermans, die zich in het buitenland minister voor Europese Zaken mag noemen, heeft veel internationale ervaring. Voor zijn lidmaatschap van de Tweede Kamer werkte hij voor Europees Commissaris Hans van den Broek. Ook was hij adviseur van Max van der Stoel. Ondanks recente veranderingen in het internationaal cultuurbeleid sinds de beleidsbrief Koers Kiezen, is Timmermans niet optimaal tevreden. Het praktisch beleid betreft veelal de ondersteuning van internationale, vernieuwende initiatieven door Nederlandse kunstinstellingen. Het strategische beleid richt zich meer op het bevorderen van de interculturele dialoog en uitwisselingsprojecten, meestal gericht op de lange termijn.     >> Lees verder     12-11-2007 | 17:04           Wuivend graan     Het nieuwe toneelstuk van Wim Schippers is erg leuk en erg Schipperiaans. De lezing van de professor die telkens onderbroken wordt door de ceremoniemeester ontaardt in chaos die soms eigenlijk wel over the top is, maar dat hoort ook bij Schippers. Op sommige momenten is de lezing echt gaande en dan draaft het wat veel door. Maar niettemin is het een heerlijke avond met een prachtprofessor van Titus Muizelaar en een ijzersterke Kees Hulst. Gezien op 14 november in De Meerse in Hoofddorp         2-11-2007 | 16:57           Culturele marge     Gepubliceerd in het Financieele Dagblad, 6-10-07 Terwijl de economie na de crisis van de negentiger jaren substantieel aantrekt, is een gemiddeld maandloon in Bulgarije nog steeds maar 175 euro. Met het kersverse EU-lidmaatschap op zak, zijn de Bulgaren druk doende met hun grote stap voorwaarts. Ook de kunstwereld evolueert, maar veranderingen gaan langzaam. Musea hangen vol met traditionele kunst en verkeren in slechte staat. Grote theaters en concertzalen zijn nog steeds staatseigendom en verouderde, logge, instituten waar bij gebrek aan geld en nieuwe ideeën, weinig opzienbarends gebeurt. Het ministerie van Cultuur voert geen beleid en     >> Lees verder     1-11-2007 | 22:38           Ajax – Theatercompagnie/Toneelgroep Amsterdam     Stijlvolle uitvoering van Sophokles’ drama, waarin regisseur Theu Boermans een aanpak kiest die alle nadruk op de tekst legt en daarmee een totaal andere Ajax maakt dan Jos Thie twee jaar geleden bij het NNT die ex-Dutchbatters in de voorstelling inpaste. Het decor met zijn golvend aflopende houten helling is fraai, maar lastig voor de spelers. Kesting als Ajax is erg goed, maar toch imponeert hij niet zoals hij dat destijds met bijvoorbeeld Othello deed. Opvallend is verder dat het ensemble over de gehele linie sterk is. Boermans kiest de laatste jaren steeds meer voor tekst en ook voor wat hij natuurlijk heel goed kan, spelregie. Daarmee wordt hij steeds soberder in zijn aanpak. Het nadeel daarvan is dat deze werkwijze ook vrij statisch toneel oplevert. Gezien op 21 oktober in de Stadsschouwburg Amsterdam, tournee, zie www.theatercompagnie.nl         1-11-2007 | 22:16           Oblomov – Het Zuidelijk Toneel*     De toneeltekst van Franz Xaver Kroetz is door regisseur Matthijs Rümke vertaald naar een prachtige voorstelling die helemaal in balans is. Luppes speelt mooi als altijd, maar René van ’t Hof als Zachar is echt een vondst. De clownerie van een van ’t Hof kan ook riskant zijn, maar het geeft deze Oblomow een aangenaam lichte toets. De muziek van Carel Alphenaar op cello en Guy Clemens op piano draagt daar overigens ook fraai aan bij. Het decor is prachtig en blijkt vele verrassingen in zich te hebben die allemaal ten dienste staan van de inhoud. En o, wat is deze Oblomow toch een enorme tobber die alleen maar in ellende kan zwelgen, daar soms even aan ontstijgt, maar dan weer terugzakt in inertie en apathie. Naarmate de voorstelling vordert, blijkt het zelfverkozen isolement van Oblomov steeds duidelijker. De veranderingen in het decor onderstrepen dat op beeldende wijze. Gezien op 23 oktober in Parktheater in Eindhoven, tournee, zie www.hzt.nl - * Sinds kort ben ik als tekstschrijver weer actief voor HZT, deze mening mag je dus met een korreltje zout nemen.         1-11-2007 | 22:16           DNA – De Arabier van Amsterdam     Net als je in slaap dreigt te sukkelen krijgt Portia, zeer overtuigend gespeeld door Mirjam Stolwijk, het op haar heupen. Dan wordt de tekst bovendien spannend met rake observaties over de wij-zij-cultuur, de relatie tussen de westerse Midden-Oostenpolitiek en de verdraagzaamheid van etnische groepen binnen Amsterdam. Een prachtvondst van schrijver Justus van Oel is dat hij Shakespeare als personage ten tonele voert. Met zijn bewerking van Rhinoceros liet Van Oel zien een behendig schrijver te zijn die een uitstekend gevoel voor de tijdgeest paart aan spitse dialogen die soms een beetje, maar juist niet te cabaretachtig zijn. Met zijn bewerking van de Koopman van Venetië komt hij er niet goed uit, want hij hinkt te veel op twee gedachten. Enerzijds ambieert hij een lekker vlot hedendaags drama, waarin de Shakespeare-plot verplaatst is naar het Amsterdam van vandaag, anderzijds streeft hij naar plechtstatige teksten. Dat bijt elkaar. Voeg daarbij dat de regie nu niet bepaald overloopt van spanning en het resultaat is toch vooral wisselvallig. Er had veel meer ingezeten voor De Arabier van Amsterdam. Misschien dat met het verder inspelen en mogelijk door het schrappen van enkele scènes, de voorstelling nog verder kan gaan groeien. Gezien op 18 oktober in het Compagnietheater. Daar nog t/m 31 oktober, tournee t/m 22 december, www.denieuwamsterdam.nl         1-11-2007 | 22:11           TG Max. – Voorstelling waarin hopelijk niets gebeurt     Een personage dat Detail heet en over het hoofd gezien wordt, is slechts één illustratie van de ongebreidelde creativiteit die deze voorstelling zo bijzonder maakt. De verstilde poëzie, het belangrijkste kenmerk van maker Jetse Batelaan, wordt hier gecombineerd met absurde grappen en pure slapstickscènes. Samen met Martin Hofstra en René Geerlings, die beiden prachtig spelen, maakte Batelaan deze voorstelling bij Max.in 2005 en won er de jeugdtheaterprijs van de VSCD mee. Voorstelling waarin hopelijk niets gebeurt is een uur lang feestelijke verwondering waarbij je als kijker op aangename wijze ontregeld wordt. Dat spel met theater- en kijkconventies en de bewonderenswaardige inventiviteit maakt dat deze voorstelling heel veel meer is dan slechts een aaneenrijging van een reeks goede grappen. Dit is niets minder dan geniaal theater. Gezien, 14 oktober in de Toneelschuur, nog te zien t/m dec, vr 9 en za 10 nov in Amsterdam, zie www.tgmax.nl         1-11-2007 | 22:11           Fringe-bites     Op mijn vierde festivaldag in Edinburgh had ik het helemaal gehad. Veel voorstellingen waren matig of ronduit slecht. Maar op maandag kantelde de score. Toen zag ik vijf voorstellingen waarvan drie redelijk tot goed en twee juweeltjes. Het bezoeken van The Fringe vraagt om ervaring en doorzettingsvermogen. Het rommelige perskaartenbeleid is een fiks obstakel, dat doet pakweg Oerol beter. De kans op teleurstellingen bij het enorme aanbod in de kleine en geïmproviseerde podia is groot. Dat hoort er natuurlijk wel bij, maar maakt een bezoek aan het festival toch lastig. Zo zal ik me bij eventuele komende bezoeken toch vooral richten op de zalen van Assembly en Aurora Nova omdat daar meestal kwaliteit te zien is, dat ook avontuur bevat. In vogelvlucht enkele relevante producties. 'Fureza Bruta' is een afsplitsing van La Guarda en komt later naar Nederland. Deze ruim een uur durende videoclip vol leegheid ontbeert, afgezien van de badscène aan het plafond, elke subtiliteit. 'Victoria' van Dulcinea Langfelder is een bijna solovoorstelling over een dementerende vrouw die het leven toch blij leeft. De tekst is misschien wat te vrijblijvend, maar de fraaie lichtprojecties en schaduwwerkingen geven op indringende wijze vorm aan wat er in het hoofd van de vrouw gebeurt. 'Truth in translation' heeft de waarheidscommissie in Zuid-Afrika als onderwerp. De acteurs zijn moeilijk te verstaan, de opbouw is erg fragmentarisch en de makers veronderstellen een behoorlijke dosis voorkennis. Dat maakt de voorstelling niet erg toegankelijk. De muziek, gemaakt door Hugh Masekela, maakt dat deels goed. Sterk vocaal werk, dat prachtig uitgevoerd wordt. 'The slient pinaist speaks' van Neil Brand is een porgramma waarin Brand vertelt over zijn ervaringen als pianist bij stomme films. Hij speelt en vertelt over zijn werk en vertoont prachtige filmfragmenten. Leerzaam en buitengewoon amusant. 'Score' van Au cul du loup uit Frankrijk verbeeldt de sporten van de Olympische Spelen. Dat klinkt niet spannend, maar is het wel. Het is een buitengewoon inventieve show die gedurende vijf kwartier louter sprankelt van creativiteit en spelplezier. De ene na de andere mooie theatrale vondst trekt voorbij, subtiel, grappig en vooral bijzonder origineel, zoals de summoworsteling van twee mannen die van top tot teen in pvc-tape gewikkeld zijn. Het gezelschap dwingt veel respect af omdat Score zeer laagdrempelig en universeel is en toch kunst. Wie haalt dit gezelschap naar Nederland? 'The Table' van Skolik uit Polen is hoogst onalledaags muziektheater. Vier zwart geklede mannen zitten aan een vierkante tafel. Beurtelings werpen ze messen in het tafelblad dat vol microfoons zit, waardoor een geluidsspel ontstaat. Onde de tafel bedienen de vier mannen de nodige elektronica, maar ook blijkt een klep aan de tafel de hals van een elektrische gitaar te bavetten. En zo horen en zien we vijftig minuten lang muziek die zich soms in de sfeer van Tibetaanse monniken bevindt, dan weer hardrockachtige muziek bevat of de esoterische dimensie van een Enya heeft. Volkomen terecht een grote festivalhit in Edinburgh. 'The Lady of Burma', een tekst over Nobelprijswinnares Aung San Sui Kyi van Richard Shannon, gespeeld door Liana Mau Tan Gould is een succesproductie van The Old Vic in Londen. Documentair theater dat op typisch Britsrealistische wijze wordt gespeeld en daardoor, ondanks de dramatische gebeurtenissen, niet spannend is. 'The Trachtenburg Family Slide Show' is een voorstellimg met een New Yorks lofi-bandje. Het trio struint rommelmarkten en vuilnisbelten af op zoek naar dia’s van ‘anonymous deceased people’. Jason Trachtenburg speelt piano en gitaar en schrijft de liedjes aan de hand van de dia’s. Hun show is compleet over the top en duurt net kort genoeg om leuk te zijn.         25-8-2007 | 20:58           Surrender – Kees Roorda / The Glasshouse     Twee mannen ondervragen een man die van Indiaanse afkomst lijkt te zijn. Zijn antwoorden zijn ongrijpbaar. Zinnen als ‘De waarheid is bij u even vloeiend als het schijnsel op uw hand’ ontregelen zijn ondervragers. Die blijven echter meestal vriendelijk en voorkomend. Wat hij op zijn kerfstok heeft en waarom hij aan een verhoor wordt onderworpen, blijft onduidelijk. De tekst van Surrender roept veel spanning op en naarmate de voorstelling vordert, ontvouwt het drama zich als een filosofische thriller die soms aan Kafka doet denken. De tekst stelt vragen over goed en kwaad en maakt tegen het einde een mooie draai waardoor je je als bezoeker afvraagt met wie van de mannen je nu het meeste affiniteit voelt. Vragen over schuld en boete, en wie er nu deugt en wie niet, worden niet duidelijk beantwoord. Het decor met bouwlampen is sober, maar smaakvol en speelt een hoofdrol tegen het einde van de voorstelling als de Indiaanse man, een fenomenale Titus Muizelaar, een indringend ritueel opvoert. Raadselachtig theater dat fascineert en intrigeert. Gezien op 9 augustus op Boulevard Den Bosch. Nog te zien van 5 t/m 8 september in Frascati tijdens TF-1;tournee vanaf maart 2008, www.the-glasshouse.nl         14-8-2007 | 23:19           Kunst uit de kolonies     Ongeveer 25 miljoen kunstvoorwerpen uit voormalige kolonies staan in westerse musea. Moeten ze terug? Of is financiële compensatie een optie? Kunstvoorwerpen uit de kolonisatieperiodes worden nu anders gewaardeerd dan vroeger. Tentoonstellingsmakers leveren veel inspanningen om collecties op politiek correcte wijze te tonen en in een juist kunsthistorisch perspectief te plaatsen. Toch gaat er vaak iets mis. Bij de opening van het Parijse Musée de Quai Branly vonden Afrikaanse kunstkenners dat Afrika als een continent zonder geschiedenis, met vooral mooie natuur wordt gepresenteerd. Ook de twee Nigeriaanse nokbeeldjes leidden tot commotie. Ze staan op de rode lijst van de International Council of Museums (ICOM). Er mag niet in gehandeld worden. Frankrijk zegt echter dat het eerlijk betaald heeft. Het bepalen van de rechtmatige eigenaar is bij dit soort objecten nogal ingewikkeld. Kolonisatie ging vaak gepaard met strijd en tot voor kort was het normaal dat een overwinnaar recht had op de kunstschatten uit verworven gebied. Maar die opvattingen veranderen.     >> Lees verder     14-8-2007 | 21:10           Boogaerdt en Van der Schoot – Tsjechov bij de bushalte     Fanfares blijken een trend. Na Gé Reinders, Oostpool, Tamar Muziektheater blijken ook Boogaerdt en Van der Schoot een plaatselijk fanfarekorps in te zetten. Maar dat neemt niet weg dat het ook hier smaakvol gebeurt. Als we na afloop in de bus terug naar de Parade in Den Bosch nog wat fanfaredeuntjes krijgen opgedist, is dat absoluut sfeerverhogend. Tsjechov bij de bushalte is op en top Boogaerdt en Van der Schoot en ook heel erg Tsjechov. De zeer eigen speelstijl van Suzan Boogaerdt en Bianca van der Schoot met gast Marie Groothof is verpakt in een fraaie enscenering. Het publiek zit op een kleine tribune en kijkt uit op een landweggetje met bushalte en daarachter een weiland. Leuke vondsten, zeer grappig, mooie muziek: een hele fijne voorstelling. Gezien op 4 aug op Boulevard         5-8-2007 | 23:35           Powerboat – Datsja     Eerst vult elke bezoeker in waarvan hij bevrijd wil worden. Bij inlevering van het briefje krijgt iedereen een vuilniszak en een zaklamp, tas of handschoenen. Eenmaal binnen nemen we deel aan een wodka-ritueel en worden ons de regels voor het verbouwen van de datsja uitgelegd. De wijze waarop bezoekers min of meer gedwongen worden in contact met elkaar te treden, is flauw en enigszins irritant. Je voelt mijlenver van te voren aankomen dat bezoekers uitgedaagd (!) worden de regels aan hun laars te lappen. Leiden of volgen, van die dingen weet je wel… Gedateerd, gratuit en melig. Gezien op 4 aug op Boulevard.         5-8-2007 | 23:35           De Fantasten     Een uur lang dansen en bewegen ze in woordeloze scènes waarin dans, beeldend theater en slapstick elkaar aangenaam afwisselen. In het hoogst inventieve debuut van De Fantasten met hun gelijknamige voorstelling maken Marle Brouwer en Bart Rijnink indruk. Ze leerden elkaar kennen op de Amsterdamse toneelschool en hadden toen al een dansopleiding achter de rug. Dat zie je. De Fantasten is origineel en grappig zonder hilarisch te zijn, daarvoor is hun spel te subtiel. Het duo toont zich meesters in dosering en ook de timing is sterk. Zelden zie je een debuut dat zo goed in balans is. Gezien op 3 augustus in het Vondelpark Openluchttheater; nog te zien t/m 16 nov, zie www.fantasten.nl         5-8-2007 | 23:33           Alptraum - Oostpool     Een clown komt bij de bank om zijn zoet gespaarde muntjes in te leveren en wordt aangezien als een bankovervaller. Alptraum is een echte whodunnit, maar dan anders, slapsticktoneel waarin alles heerlijk wordt uitvergroot. Je ziet een heerlijk stel acteurs die lekker vet spelen en van deze komedie een onbekommerd uurtje lachen weten te maken. Het spelplezier is zo groot, dat je je onvermijdelijk overgeeft. Het is opvallend dat Oostpool nooit een slechte voorstelling maakt. Gezien op 17 juli in Bellevue, tournee dit najaar, zie www.oostpool.nl         19-7-2007 | 23:32           Kassys – Good cop, bad cop     Twee poezen en een hond bewegen op de speelvloer. Tussendoor zien we de acteurs die de poezen en hond spelen op een scherm waarin zij vertellen over hun onderlinge verhoudingen. Het spel van Liesbeth Gritter, Esther Snelder als poes en Ton Heijligers als hond is adembenemend en vaak hilarisch. De tekstintermezzo’s op het scherm koppelen menselijke emoties aan gedrag van dieren waardoor het spel een ongewone, dramatische lading krijgt. Kassys vraagt aandachtig kijken, maar de toeschouwer wordt ruimschoots beloond. Creatief, knap en zeer subtiel. Kassys toert van feb tot juni 2008: www.kassys.nl         14-7-2007 | 23:30           U bevindt zich hier – Dries Verhoeven     Soms zie je een voorstelling waarvan je anderen zou willen kunnen verplichten er heen te gaan. U bevindt zich hier is er zo een. Bij binnenkomst krijgt elke bezoeker de sleutel van zijn hotelkamer. In de kamer staat een simpel bed. Ik ga liggen en zie mezelf in het spiegelplafond. Elke bezoeker vult een formuliertje in met vragen als 'wat heb je vannacht gedroomd?' of 'wat heb je vandaag gemist? Dan gaat het plafond heel langzaam omhoog. Ik zie steeds meer andere bezoekers en uiteindelijk iedereen op hun hotelkamer liggen: een magisch, bijna hallucinerend moment van grote schoonheid. De ingevulde formuliertjes worden door acteurs razendsnel verwerkt tot een tekst over alledaagse bezigheden die een poëtische kracht krijgen. Er gebeurt nog veel meer in de vijf kwartier die je op je kamer verblijft. Maar dat moet je zelf ervaren. U bevindt zich hier is groots theater waarin allemaal individuen op hoogst originele wijze met elkaar verbonden blijken. Mijn meest indringende theaterervaring sinds jaren. Ga kijken!         14-7-2007 | 23:29           De Vogelfabriek - Flater     Sanne Vogel maakt samen met Egbert-Jan Weeber Flater. Ruig cabaret met een vooral hilarische Sanne Vogel die, zoals wel vaker gebeurt, schaamteloos haar molligheid in de strijd gooit. Als Weeber zegt dat daarop haar hele acriière is gebaseerd riposteert Vogel dat die van hem is geënt op twee maanden neuken met Katja Schuurman. Zo'n voorstelling. Volstrekt eigenzinnig en heel erg over the top. Wat een genot. Gezien op 25 juni op de Parade in Rotterdam         28-6-2007 | 14:40           Orkater - Koud meisje     Karel de Rooij, de kleine van Mini en Maxi, regisseert Paul van der Laan van Bambie en Ria Marks die prachtig worden opgestuwd door drummer Arend Niks en gitariste Mick Pauwe. Rauw, fysiek, poëtisch, hilarisch en prachtig, vooral als Van der Laan gaat zingen. Koud meisje duurt een half uurtje en is een enrome eruptie van sprankelende creativiteit. Gezien op 25 juni op de Parade in Rotterdam         28-6-2007 | 14:40           Paardenkathedraal - Kassa     Zouteloze sketches in een supermarkt in een regie van Paula Bangels met als enig lichtpuntje actrice Eva van de Wijdeven. Gezien op 25 juni op de Parade in Rotterdam         28-6-2007 | 14:40           NL-kunst in de VS: “Fris, brutaal en origineel”     “Zo’n controversiële voorstelling als De gesluierde monologen is veelzeggend. Artiesten moeten een inspirerend voorbeeld zijn in de samenleving. Het toont aan wat een krachtig land Nederland is.” Vleiende woorden van Tina Packer, artistiek leider van Shakespeare & Company, een theatergezelschap in Lennox in de Berkshires in de Verenigde Staten. Hier gaat Adelheid Roosen binnenkort trainingen volgen met haar Turkse spelers met wie zij de voorstellingen De gesluierde monologen en Isman maakte. Cultureel attaché Jeanne Wikler had het contact gelegd. “Ik wist dat ze graag iets controversieels wilden om de conservatieve bevolking hier een beetje op te schudden. Toen dacht ik direct aan Roosen, maar de Engelse taalvaardigheid van de acteurs was niet voldoende. Toen riep Packer van Shakespeare & Company dat ze graag trainingen wilde organiseren om de acteurs te helpen. Dat gaat dus straks gebeuren en daarna gaan ze op tournee in de Verenigde Staten.”     >> Lees verder     28-6-2007 | 14:27           PeerGrouP – Noabers     Net voor de dijk, tegen het wad aan, staan vijf staketsels van hout. Het zijn kapschuren waarin het publiek in vier van de vijf bouwwerken op kleine bankjes kan plaatsnemen. Noabers gaat over het elkaar als buren helpen als dat nodig is. Vooral op het platteland is dat een sterke traditie die geworteld is in het boerenbedrijf. Regisseur Sjoerd Wagenaar onderzoekt hoe deze gewoonte zich staande houdt in de moderne samenleving. Hij weeft hiervoor twee verhaallijnen door elkaar die een raadselachtige, onheldere vertelling opleveren. De ene lijn heeft een boedelscheiding na een overlijden als onderwerp en de andere gaat over een bomenproject in Afrika. Dramaturgisch rammelt het nogal. Als tegen het einde de spelers een van de vijf kapschuren, symbool voor de lijkkist van de overledene, wil verplaatsen, blijkt het bouwwerk te zwaar. De spelers kijken het publiek aan. Na enige aarzeling snapt het publiek dat het moet helpen. Tientallen mensen staan op en de schuur wordt enige meters verplaatst. In de weidse groene vlakte met een prachtig kleurende avondlucht is dat een indrukwekkend beeld dat voor een groots moment zorgt. Daarna is er een kruidenborrel en cake. Gezien op 22 juni op Oerol         25-6-2007 | 14:28           Guy en Roni – Language of walls     De afsplitsing van Galili Dance maakt vooral furore in het buitenland. 'Language of walls' is een enorme eruptie van energiek, rauw theater met dans als basis. Niet alle scènes zijn even sterk, maar de inzet van de zes danseressen, soms begeleid door een drummer, werkt zeer aanstekelijk. De dans- en bewegingsscènes zijn zonder uitzondering heftig en tegendraads en blinken niet uit in subtiliteit waardoor de voorstelling soms minder sterke momenten kent. Erg leuk zijn de volstrekt onconventionele elementen inde voorstelling, zoals de liedjes, de aanzetten daartoe en het opzettelijk vals zingen. De scènes in de buffetkast (!) zijn verrassend, origineel en grappig. Met een beter uitgebalanceerde choreografie moet deze jongehondenclub nog tot veel mooie producties in staat worden geacht. Gezien op 21 juni op Oerol, ook op 29 juni in het Vondelpark in Amsterdam.         25-6-2007 | 14:28           Vis à Vis - Groenland     Het spektakelgezelschap haakt in op de opwarmende aarde met een voorstelling waarin vakanties en huizenbezit op Groenland gestimuleerd wordt. Dit aardige idee wordt nauwelijks uitgewerkt. Het decor is fraai, de vondsten soms grappig, maar meestal niet en een verhaal is nauwelijks aanwezig. Hierdoor blijft 'Groenland' veel te veel hangen in een uitgangspunt en wil de voorstelling nergens grappig of enerverend worden. Gezien op 21 juni op Oerol         25-6-2007 | 14:28           Oostpool – Bok en geit     Herman van de Wijdeven is huisschrijver bij Wetten van Kepler en schreef nu Bok en geit voor Oostpool. Samen met Juul Vrijdag speelt hij ook, waarbij de acteurs prachtig begeleid worden door maar liefst zeventien blazers. Bok en geit verhaalt over een oude liefde van twee leden van een fanfaregezelschap. Van de Wijdeven toont zich opnieuw een vaardig auteur die met regelmaat mooie, gevoelige, maar ook zeer humoristische zinnen laat passeren. Juul Vrijdag is in haar element en blaast ook een partijtje mee op de sopraansax. Oostpool heeft wéér een zomerhit. Gezien op 21 juni op Oerol, nog te zien in Nijmegen en Arnhem, zie www.oostpool.nl         25-6-2007 | 14:28           Nora Heilmann - Helling     Volmaakte stilte heerst bij aanvang van Helling van Nora Heilmann. Bovenaan de zandhelling staat een zwart geklede danseres een tijd roerloos stil. Plots valt zij om en is uit het zicht verdwenen. Een fascinerend begin dat even later nog enkele malen herhaald wordt, wat afbreuk doet aan deze fraaie opening. Even later zijn er nog drie dansers en het viertal rent wat rond en laat zich van de helling afrollen. Dan staan ze weer bovenaan de zandhelling te springen. Alles speelt zich op tientallen meters afstand van het publiek af dat op rubber matjes in het zand zit. Het bewegingstheater van Heilmann, dans kun je het niet echt noemen, is zeer abstract en afstandelijk. Drama ontbreekt. Hierdoor blijft de voorstelling hangen in slechts wat heen en weer rennen, springen en buitelen door het zand. Gezien op 22 juni         25-6-2007 | 14:23           Laika en Time Circus – Senzazione     Kan het Vlaamser? Een aantal heuse kermisattracties –aangedreven door menselijke energie- is in Senzaione appetijtelijk vermengd met typische volksverhalen. Zo is daar Johnny Garcon die ons vertelt over zijn moeder. Nadat we een lolly met een drankje er in hebben gekregen, gaan we door de klapdeurtjes naar binnen voor een ontmoeting. Binnenin de ronde ruimte zijn de muren behangen met spiegels en verhaalt Johnny’s moeder over kansen in de liefde. Ze koppelt mannen en vrouwen aan elkaar, we krijgen allemaal een ei dat we in een klein kamertje met zijn tweeën mogen open maken. De kleur van het binnenste van het ei bepaalt de kansen van onze liefde. Het is slechts een van de verhalen uit de voorstelling die sappig taalgebruik kent, leuk is, mensen speels met elkaar in contact brengt, maar toch ook wat vrijblijvend is. Gezien op 22 juni op Oerol         25-6-2007 | 14:22           Arling en Arling – De astronaute en de ster     Twee acteurs hebben voornamelijk geanimeerde videokarakters als tegenspeler. Dat is erg goed gedaan, vooral vanwege de smaakvolle, komische animaties. Het verhaal lijkt te gaan over een astronaute die gelanceerd wordt om de sterrenhemel te repareren maar mondt uit in een voorspelbaar liefdesverhaaltje. Jammer, er zitten een paar grappige vondsten in de voorstelling, maar het geheel is nogal rommelig. Gezien op 22 juni         25-6-2007 | 14:21           Guillermo Klein and Los Gauchos     De roemruchte Village Vanguard is slechts voor de helft gevuld bij het optreden van Guillermo Klein en zijn band. De Argentijnen maakten in de jaren negentig eerder furore in de New Yorkse jazzscene, maar Klein keerde terug naar Buenos Aires om daar zijn geluid te verfijnen. In de Village Vanguard treedt hij aan met een grote bezetting met drie hout- en drie koperblazers, de ritmesectie bestaat uit bas, drums, percussie en gitaar. Klein zelf zit met zijn rug naar het publiek toe aan de vleugel en –verrassend- zingt af en toe op traag gespeelde, prachtig vloeiende melodielijnen. Het ritmische geluid van de band is vooral origineel, volstrekt harmonieus en erg cool. Slechts een enkele keer is er ruimte voor solo’s in de meestal niet zo lange composities. De saxofonisten speelden sterk, maar eigenlijk ontpopten alle spelers zich als zeer beheerste instrumentalisten. Ze konden lekker loos gaan zonder dat de muziek uitmondde in een kakafonie of te freaky werd. Gezien op 13 juni in de Village Vanguard, New York. Meer over Guillermo Klein: www.sunnysiderecords.com         15-6-2007 | 10:02           Slavic Soul Party     In New York leeft de Balkanhype ook hevig. Een van de volgens velen beste groepen is Slavic Soul Party, een tienkoppige band bestaande uit New Yorkers, waarvan sommigen een Balkanachtergrond hebben. Het geluid van de band lijkt enigszins op dat van Fanfare Ciocarlia, maar is net even wat scherper en vooral voller. De band speelt erg strak en met zichtbaar plezier. Het prachtige kopergeluid leunt tegen de jazz aan en de band improviseert lustig, zonder te vervallen in lange solo’s of eindeloos gedreutel. Het piepkleine Barbès in Brooklyn is een café met een soort huiskamertje achter de bar, wat een heel intieme sfeer geeft. Het is een hotspot voor wereldmuziek in New York en heeft ook een eigen platenlabel. Slavic Soul Party speelt er elke dinsdag en hun muziek gedijt er uitstekend, maar deze band is eigenlijk veel te goed om in zulke kleine tenten te spelen. Gezien op 12 juni in Barbès, New York. Zie www.slavicsoulparty.com; www.barbesbrooklyn.com         13-6-2007 | 10:01           Bintou Were, de Sahel Opera     Het enigszins megalomane project ontsproot aan het brein van Prins Claus. Na jaren van voorbereiding en veel productionele tegenslag, ging dan eindelijk in februari Bintou Were in première in Mali. Gisteravond was de Europese première in Amsterdam. Met tal van bekende Afrikaanse artiesten werd de productie opgetuigd. Wasis Diop had de muzikale leiding en deed een fenomenale ontdekking. Djeneba Koné heet ze. Deze 18-jarige hoofdrolspeler is van grote klasse. Met een uiterlijk dat aan Tracy Chapman doet denken, bewoog ze met het grootste gemak over het podium, intussen de sterren van de hemel zingend. Ook Carlo D, zanger/rapper uit Dakar, imponeerde met zijn prachtige diepe stem en imposante presence. De muziek was prachtig. Fluiten, djembé en kora voerden de boventoon. Koulsy Lamko uit Tsjaad schreef in het Frans het libretto dat daarna is vertaald in het Wolof, Bambara en Malinke, de belangrijkste talen uit Senegal en Mali. Het vertelt het verhaal van de zwangere vrouw Bintou Were. Samen met een groep mannen die allen claimen vader van haar kind te zijn, trekt ze richting Europa. Na veel ontberingen vindt de dramatische ontknoping plaats op het grensgebied tussen Afrika en Europa. Bintou Were sterft, haar kind en haar vaders blijven in Afrika. Het libretto is loodzwaar. Relativering ontbreekt. Dat verhoudt zich moeizaam tot de West-Afrikaanse mentaliteit, waarin ondanks de ellende van het dagelijks bestaan optimisme en vrolijkheid een substantiële factor vormt. De enscenering van Jean-Pierre Leurs is voorbeeldig, de kostuums zijn prachtig, de zang is van mooi tot schitterend, maar het is de topzware inhoud die het geheel enigszins moeilijk verteerbaar maakt. Opera is een bij uitstek Europese discipline. Zouden de Afrikanen gedacht hebben dat het zwaar moest zijn omdat dat zo hoort? En toch: "Prins Claus leeft niet meer, maar in Afrika zijn de doden niet dood. Met deze opera blijft hij in onze harten. Cultuur is sterker dan oorlog. Alleen zo kunnen we de dagelijkse problemen overstijgen. Met deze opera laat je zien welke kracht cultuur kan hebben." Aldus een Malinese bezoeker in Bamako in februari. De Sahel Opera heeft meer betekenis dan een louter artistieke waarde. Niettemin lijkt het alsof de enorme potentie van het creatieve team nog beter benut had kunnen worden. Gezien in het Muziekgebouw op 7 juni, daar nog t/m 10 juni.         8-6-2007 | 11:02           The Who     In 1965 zong The Who 'My generation'. Het was een van de eerste popliedjes, nog ver voor de flower power tijd, die een soort hymne werden voor een nieuwe generatie jonge mensen. Met name de regel 'Hope I die before I get old' werd befaamd. Tweeenveertig jaar later zingt The Who in dat verdomde Ahoy wederom 'My generation'. En ze komen er heel goed mee weg. Het feit dat de zestigers dit liedje nog zo geloofwaardig kunnen brengen is eigenlijk een statement van jewelste. Townshend is doof, oogt al jaren kaal en grijs, en nee hij springt niet meer zo hoog als vroeger, maar hij staat wel zeer energiek en bezield te spelen en te zingen. Dat laatste gaat hem moeizaam af, wat aandoenlijk is. Op Roger Daltrey lijken de jaren weinig vat te hebben gehad. Hij ziet er strak uit, zwarte broek en t-shirt en is vooral vooral heel erg goed bij stem. De band bestond verder uit Ringo's zoon, Zak Starkey op drums, toetsenist John "Rabbit" Bundrick -ooit bij The Free- op bas Pino Palladino en Pete's broer Simon Townshend op gitaar. The Who bracht een dwarsdoorsnede uit hun rijke repertoire, waarbij ook verschillende liedjes van hun laatste vorig jaar verschenen cd 'Endless wire' gespeeld werden. Een verdienstelijke plaat met veel echo's van de jaren zeventig. Meer niet. Maar als je zestigplus bent, mag je citeren uit eigen werk. Vivaldi deed het zijn hele leven. The Who was vooral sterk in het nog altijd monumentale 'Baba O'Riley' en 'Won't get fooled again', maar ook een pastiche van 'Tommy' en enkele nummers van 'Quadropehnia' werden zeer overtuigend gespeeld. Het was een mooie avond met onverwacht goede muziek. In de toegift kregen we nog 'The kids are allright' wat inmiddels een totaal andere lading heeft, gevolgd door 'Pinball wizard' en het onvermijdelijke 'See me, feel me'. Aan het eind van van het concert was ik ontroerd. Sentiment natuurlijk, maar toch.. Het kwam ook doordat de mannen er zelf duidelijk lol in hadden en zich zeer dankbaar toonden voor hun succes. Ook dat was mooi.. Gezien in Ahoy op 5 juni         6-6-2007 | 11:01           Laura van Dolron/Noord Nederlands Toneel - Lieg ik soms?     Na eerdere producties bij het Gasthuis en Huis aan de Werf vroeg Koos Terpstra haar om een productie te maken in Groningen. Van Dolron is een filosofisch ingestelde theatermaker die de gave heeft moeilijke onderwerpen op een toegankelijke manier te verpakken. In 'Lieg ik soms' laat ze drie acteurs op standup-achtige wijze een documentaire navertellen en becommentariëren. Het verhaal gaat over een klein plaatsje in de Verenigde Staten waar scholieren doende zijn met het maken van hun eigen holocaustmonument met zes miljoen paperclips. Al snel blijkt dat de betrokkenen vooral persoonlijke motieven hebben die anders zijn dan het betuigen van respect aan het joodse volk. Dat biedt allerlei mogelijkheden voor de acteurs om daar lekker op in te hakken, compleet met knauwende Amerikaanse accenten. Dat gaat op de van NNT bekende van-dik-hout-zaagt-men-planken-methode, totdat, net als de joligheid en het vette spel vermoeiend dreigen te worden, een van de acteurs een ander aanspreekt op zijn eigen gedrag en gevoelens. Dan verandert de voorstelling in een interessant gesprek waarin de drie spelers gedachten over engagement en eerlijkheid uitwisselen. Lieg ik soms is humoristisch, scherp, eigentijds toneel. Van Dolron schreef de tekst en regisseerde trefzeker. Het kan niet anders of we gaan nog veel moois zien van dit oorspronkelijke talent. Gezien op 1 juni in Bellevue, de voorstelling is uitgespeeld.         4-6-2007 | 16:41           Jetse Batelaan/Ro Theater – Hoofd     Batelaans regies wekken altijd bewondering vanwege de originaliteit van het idee èn de liefde voor het detail. Dat uit zich bij Hoofd naast sterke beelden, ook in tekst. De voorstelling heeft weinig tekst en die is ook zeker niet heel bijzonder. Maar toch ook weer wel. De weinige woorden zijn precies juist geplaatst en hebben in al hun banaliteit, veel zeggingskracht. We zien mensen in een ziekenhuiskamer hun terminale dierbare bezoeken. De bezoekers dragen een pop om de nek dat dezelfde kleren aanheeft als een van de andere bezoekers. Een prachtige vondst, die ruimte laat voor verschillende interpretaties. Meest voor de hand ligt de gedachte dat we als mensen allemaal gemeen hebben dat we nietige sloebers zijn en de last van een dood met ons mee torsen. Maar Hoofd is geen treurige voorstelling. Wel is de voorstelling traag en verstild, maar dat kenmerkt alle producties van Batelaan. Daardoor bereikt hij soms grote effecten. Als een van de bezoekers zijn lege plastic koffiebekertje in een ander bekertje plaatst dat nog halfvol zit, drupt de koffie op de smetteloze ziekenhuisvloer, wat een bijna hels kabaal veroorzaakt. Het onhandige gedrag van de mensen in de ziekenhuiskamer is aandoenlijk, maar ook onweerstaanbaar grappig. Hoofd relativeert het gedrag van gewone mensen in zware omstandigheden en is daardoor troostrijk. Dit was mijn vierde Batelaanvoorstelling en alweer was het prachtig. De vorige die ik zag, Broeders, was niettemin iets te lang; Hoofd is met een uur precies op maat. Gezien op 31 mei in het Ro theater, t/m 16 juni te zien in Rotterdam, Den Haag en Haarlem, tournee sept 07 en feb 08. zie www.rotheater.nl         4-6-2007 | 16:40           Theatermaker Jetse Batelaan: “Het is wel prettig dat mensen veel op elkaar lijken.”     Kan een theatervoorstelling troost bieden? Wie naar 'Hoofd' van het Ro Theater komt kijken, zal het vast beamen. “Dat was ook wat ik wilde, een voorstelling over herkenbaar gewone mensen die benadrukt dat we als mensen toch veelal gelijk zijn. Het is zo’n dogma dat veel mensen zich graag willen onderscheiden van anderen. Ik denk dat het juist doodeng is wanneer mensen echt zo ontzettend verschillend zouden zijn. Met 'Hoofd' wil ik laten zien dat het juist wel prettig is dat mensen veel op elkaar lijken.”     >> Lees verder     4-6-2007 | 15:56           Tragikomische roman Don Duyns over theatermakers     Toneelauteur Sam Molenaar gaat met een gelegenheidsgezelschap van ervaren en beginnende acteurs zijn nieuwste toneeltekst Geluk ensceneren. Sam is rond de veertig en wordt tijdens het repetitieproces voortdurend overmand door besluiteloosheid. Zijn relatie met zijn vriendin wankelt en Sam twijfelt zeer aan zijn capaciteiten als regisseur. Het repetitieproces verloopt moeizaam. Geldgebrek, heftige meningsverschillen en weglopende spelers bepalen.de sfeer.     >> Lees verder     25-5-2007 | 13:16           Sahel Opera: Geen Afrikaanse Mozart     “Prins Claus leeft niet meer, maar in Afrika zijn de doden niet dood. Met deze opera blijft hij in onze harten. Cultuur is sterker dan oorlog. Alleen zo kunnen we de dagelijkse problemen overstijgen. Met deze opera laat je zien welke kracht cultuur kan hebben. Mali heeft geluk gehad met deze première. Er is nog nooit een dergelijk spektakel hier opgevoerd.” Aldus touroperator Amadou Dama uit Bamako, na afloop van de première van de Sahel Opera. Het belang van deze welhaast megalomane onderneming is daarmee treffend gekenschetst.     >> Lees verder     25-5-2007 | 13:15           ROK – Boogaerdt en Van der Schoot     Perfecte voorstelling. Grote woorden, maar toch. Suzan Boogaerdt en Bianca van der Schoot wilden een voorstelling maken over vrouwen waarin de onderlinge verhoudingen en hoe belemmerend die kunnen zijn, gepaard worden aan een ode aan het vrouwelijke geslacht. Dat is glansrijk gelukt. De dames slagen er in om met subtiele beelden –de openingsscène is van grote schoonheid- en goed getroffen scènes staaltjes van typisch vrouwengedrag aannemelijk te laten zien. Rake dialogen, kolderieke uitvergrotingen, verstilde beelden, het is allemaal even goed en subtiel gedoseerd. En zowaar weten de dames aan het eind te ontroeren als ze vrouwen als Aletta Jacobs, maar ook een vroeger buurmeisje bedanken voor hun betekenis voor de ontwikkeling van de vrijheid van vrouwen. Heel knap. Prachtig. Gezien op 12 mei, Toneelschuur, alleen nog komende week vanaf donderdag in Frascati.         14-5-2007 | 09:06           ThEAter EA – Vuile handen     De openingsscène is fraai, maar dan gaat de acteur zingen. The Partisan van Leonard Cohen nog wel. Dat is even slikken. Uitspraak en zangkwaliteit schieten zeer te kort. Oei, gaat dit wel goed komen? De eerste paar scènes in Vuile Handen vallen niet mee. Het jonge acteursgezelschap lijkt wel erg licht voor deze tekst van Sartre. Maar na enige tijd komen de spelers op een of andere manier beter in hun spel. En dan komt Khaldoun Elmecky op en trekt het niveau van de voorstelling enorm omhoog. Fascinerend. Erik van der Horst als de jonge Hugo die graag een daad wil stellen, maar bij het motief daarvoor voortdurend zwalkt tussen idealisme en liefde, ofwel eigen belang, doet het uiteindelijk niet slecht. Het verhaal van Sartre blijkt, ondanks de parallellen met de hedendaagse samenleving, uiteindelijk toch enigszins gedateerd. Tegelijkertijd is het goed dat regisseur Tarkan Köroglu geen poging heeft gedaan om het verhaal in het nu te plaatsen. Hij heeft kundig geregisseerd en geeft de voorstelling een aangenaam, sterk ritme mee en creëert fraaie beelden. Vuile handen is aan de lange kant, maar wordt uiteindelijk door spannende scènes naarmate het einde nadert, een fraaie toneelavond. Gezien op 9 mei, Compagnietheater Amsterdam, tournee vanaf 15 september, zie www.theaterea.nl         14-5-2007 | 09:05           Ricky Koole in nieuwe voorstelling van Karina Kroft bij Toneelschuurproducties     “Acteren en zingen gaan prima samen. Vorig jaar zat ik in Hof van Haile van Orkater. Dat was geweldig, maar zo veel van dat soort rollen zijn er nu ook weer niet. Of ik moet musicals gaan doen, maar daar heb ik geen zin in. Deze rol was mij op het lijf geschreven. En dat het in de Toneelschuur is, maakte het extra aantrekkelijk om mee te gaan doen.” Ricky Koole zou eigenlijk nu in Nieuw Zeeland zitten voor filmopnamen.     >> Lees verder     8-5-2007 | 09:10           Toneelschuur Producties – Door 't stof     De jonge Haarlemse theatermaker Fabian Jansen kreeg Mirjam Koen en Ria Marks zover om zijn vertaling van Neil Labute’s Mercy Seat te gaan ensceneren. Labute werd bekend met In the Company of Men en is ook de auteur van The Shape of Things dat jaren geleden onder Ivar van Urk bij het Nationaal Toneel en fraaie uitvoering beleefde. Het uitgangspunt van Door t stof is intrigerend. Het is 12 september 2001 en in de puinhopen van nine-eleven bedenkt een jonge huisvader dat hij met zijn minnares probleemloos een nieuw leven kan starten omdat iedereen zal denken dat hij is omgekomen. Het verhaal beslaat de dialoog tussen de twee als hij zijn keuze moet maken. De tekst overtuigt niet helemaal. De minnaars lijken meer op een uitgeblust stel dan op twee mensen die samen het avontuur zoeken. Het drama van de twintowers blijkt beperkt tot decorum, er gebeurt verder niets mee. De vertaling is adequaat en het spel van Jansen en ook dat van Marks is goed. Labute mag dan teleurstellen, wel hebben we kennis gemaakt met een veelbelovende jonge theatermaker. Gezien in de Toneelschuur op 14 april, tournee.         5-5-2007 | 09:44           Susan Boogaerdt over ROK     Iedereen kent het. Je komt iemand tegen die jou enthousiast begroet. Je laat natuurlijk niet merken dat je niet weet wie het is en probeert je zo goed mogelijk uit de situatie te redden. Het is één van de scènes uit ROK van Boogaerdt en Van der Schoot. Het komische duo brengt daarin een ode aan de vrouw. Tegelijk worden vrouwen in de voorstelling flink belachelijk gemaakt. “Maar het is toch ook een eerbetoon. Althans, we zijn zelf tevreden met de manier waarop de voorstelling uiteindelijk zijn vorm heeft gevonden en blij als mensen het op die manier interpreteren.”     >> Lees verder     5-5-2007 | 09:43           Nederlands Dans Theater introduceert Kylián in de Balkan     “Voor ons was het een spannende onderneming. We zijn natuurlijk wel wat gewend, maar waren nog niet eerder actief in de Balkan. Naast de verschillende optredens was vooral het educatieve project met jonge dansers uit verschillende Balkanlanden voor ons erg bijzonder. Het totale project is in nog geen drie maanden uit de grond hebben gestampt, vooral dankzij de inzet van de mensen op de ambassades in Sofia, Boekarest en Belgrado. Ik heb de nodige ervaring, maar een dergelijk toewijding van ambassadepersoneel had ik nog niet eerder meegemaakt.” René Vlemmix is verantwoordelijk voor de planning van buitenlandse tournees, contracten, financiering, en logistiek bij het Nederlands Dans Theater I (NDT I). Het meest bereisde dansgezelschap van ons land toerde in maart en april uitgebreid door de Balkan.     >> Lees verder     5-5-2007 | 09:42           HRMNNH! van Made In Da Shade: multimediaal kung fu spektakel     “Oké jongens, daar gaan we weer, we need the flow. Doe voorzichtig. Enjoy! Na de soundcheck om kwart over zeven wil ik graag applaus oefenen.” Regisseur Marjorie Boston van Made in da Shade houdt daags voor de première de touwtjes strak in handen. Dat moet ook wel, want "HRMNNH! Kung Fu Hossel" is een grote productie met acht mensen op het toneel.     >> Lees verder     24-4-2007 | 09:13           Vesturport Theatre - Woyzeck     De jonge Gísli Örn Gardarsson is een talentvolle regisseur die momenteel internationaal furore maakt. Zijn vrijpostige bewerking van de klassieker van Büchner is een sterk staaltje muziektheater dat meer leunt tegen dat lekker ouderwetse begrip rockopera. Dramaturgisch is deze Woyzeck bepaald niet subtiel. Gardarsson pakt uit met trapezeacts, veel fysiek geweld en lekkere harde rockmuziek. De geest van Nick Cave is duidelijk terug te horen in de soundscape die hij samen met Warren Ellis maakte. Spektakel dus in het muziektheater, zeer grappig zelfs ook hier en daar, maar tegelijk is deze Woyzeck toch ook heel duidelijk een voorstelling die het meer moet hebben van het uiterlijk vertoon dan van de inhoud. Gezien in het Muziektheater op 18 april.         23-4-2007 | 09:09           TIN-directeur Henk Scholten: "Stadsgezelschappen moeten intercultureel werken"     "In de verstedelijkte gebieden zijn 30 tot 50 % van de jonge mensen niet van Nederlandse afkomst. Dus vind ik dat de nieuw te vormen stadsgezelschappen een intercultureel beleid moeten gaan voeren." Henk Scholten, directeur van het Theater Instituut Nederland (TIN) deed zijn uitspraak aan het slot van een vandaag gehouden congres over theater vanuit intercultureel perspectief, georganiseerd door TIN, Netwerk CS en het Walter Maas Huis. Hierin stond programmeren en produceren van theater door en voor een cultureel divers publiek centraal. Het zou mooi zijn als wat Scholten zegt ook gaat gebeuren, maar echt voor de hand ligt dat niet. Het zou een aardverschuiving betekenen binnen de arrogante en nog immer zeer witte toneelwereld. Die aardverschuiving komt er wellicht wel, maar die verkleuring laat vast nog jaren op zich wachten.         20-4-2007 | 09:07           Haarlemse theatermaker Fabian Jansen Met Ria Marks in Toneelschuurproductie     “Nee, ik ga niet meer zingen, anders heb ik morgen niets meer voor je,” zegt Fabian Jansen lachend tegen zijn regisseur. Zojuist heeft hij de longen uit zijn lijf geschreeuwd in een hilarische imitatie van de videoclip van Ironic van Alanis Morissette. De scène is een mooie illustratie van de acteerstijl van Jansen die lekker te keer kan gaan, maar ook heel beheerst kan spelen. Met Fabian Jansen lijkt Haarlem     >> Lees verder     10-4-2007 | 10:23           PeerGrouP - Park No.1     Fastfood, fast transport? Nee, slow food en less transport! Met dit motto trok de PeerGrouP afgelopen week langs een aantal plattelandslocaties om het publiek te confronteren met de donkere kanten van onze hedendaagse voedselcultuur. In Park No.1 kiest de PeerGrouP daarvoor een nogal lollige vorm, namelijk die van een quiz, waarbij één deelnemer vragen beantwoordt over de voedselindustrie. De prikkelende inhoud staat in schril contrast met de extreme joligheid die zo ver over the top is dat het zijn doel voorbij schiet. Bedenker en presentator Henry Alles ziet Park No.1 als een opmaat voor het hoogst originele, volgende plan van de PeerGrouP, het Ministerie van Turen, dat gedurende vier maanden zitting neemt in het inmiddels befaamde strokasteel in Veenhuizen. Ook daarin worden natuur en cultuur -de twee turen- bijeen gebracht. Hopelijk zijn bij dit project van het aangenaam eigenzinnige gezelschap uit Veenhuizen vorm en inhoud beter in balans. Gezien op 6 april in de voormalige zuivelfabriek in Kolderveen. www.peergroup.nl         10-4-2007 | 10:20           Bob Dylan     Slechts drie kwartier na afloop van het optreden stond de setlist al op internet. Het tekent de nog altijd immense populariteit van his Bobness. De laatste jaren zijn veel fraaie live-opnamen legaal verschenen in de bootlegs-series. No Direction Home, de fraaie docu van Martin Scorsese had ook al voor een flinke Dylan-opleving gezorgd de laatste jaren. Maar na het onverwacht grote commerciële succes van het toch wat overschatte Modern times is Dylan helemaal terug in de actualiteit. Er waren dan ook best veel veertigminners in de Heineken Music Hall. Het zien van een Dylanconcert is natuurlijk veel meer een emotionele, zelfs sentimentele ervaring dan dat je een overrompelende muzikale kwaliteit verwacht. Dat neemt niet weg dat het Dylanconcert dat ik zag in 2000 wel ijzersterk was, ook vanwege een pracht begeleidingsband. Met het optreden van gisteravond was ik niet ontevreden. Op de eerste vier nummers na zat Dylan het hele concert achter zijn keyboard. Dat ziet er toch iets minder fijn uit dan wanneer hij vooraan op het podium met gitaar te zien is. Van de zeventien liedjes die hij speelde, waren er vijf afkomstig van Modern Times waarvan Ain't Talking de meeste indruk maakte. Visions of Johanna en It's allright ma, I'm only bleeding kregen ook verrassend scherpe vertolkingen, waarbij Dylan zich niet eenmaal vergiste in die toch flinke lappen tekst. Fraai was ook dat hij Watchng the river flow speelde, hoewel het enige tijd duurde voordat ik besefte dat het dat nummer was. Dat is een andere sterke kant van Dylan: hij blijft zijn liedjes in telkens nieuwe uitvoeringen brengen. Het was mooi om te zien dat Dylan zichtbaar in zijn element was. De band was, hoewel niet slecht, toch wat kleurloos. Geen wereldconcert, wel een fijne Bob-beleving. Gezien op 9 april Amsterdam, Heineken Music Hall, verslagen van zijn huidige Europese concerten, eerdere tours en heel veel boblinks: http://my.execpc.com/~billp61/dates.html#cur         10-4-2007 | 10:20           Mexicaanse Hond - Wees ons genadig     Waarom speelt Alex van Warmerdam zelf nooit meer zijn eigen teksten? Niets ten nadele van de acteurs in Wees ons genadig, maar sommige van die typische Van Warmerdam-zinnen hoor ik onbewust in gedachten met zo'n typische Van Warmerdam-intonatie uit zijn mond komen en dat geeft zulke fijne binnenpret. 'Wees ons genadig' opent prachtig en potsierlijk met drie mannen die beurtelings vertellen hoe blij ze wel niet zijn. In de volgende scène verschijnen een vrouw en drie mannen ten tonele en dan ontrolt zich het verhaal. De mannen moeten allemaal een artistieke prestatie leveren om de vrouw te behagen. De een is schilder, de ander dichter en de derde componist. Allen worden door de vrouw op lompe manier afgescheept. De vrouw doet niets anders dan hunkeren naar verheerlijking. Daardoor zoeken de mannen toenadering tot elkaar en raakt de vrouw in een isolement. 'Wees ons genadig' is tekstueel sterker dan 'De verschrikkelijke moeder'. Dat verhaal was wel erg gekunsteld en leek te veel op een vehikel voor de acteerkunst van Pierre Bokma. 'Wees ons genadig' levert een buitengewoon onderhoudende, enigszins sprookjesachtige toneelavond op, waarbij je heerlijk kan smullen van absurde situaties die Van Warmerdam typeren. Vooral de verwikkelingen rond enkele persoonsverwisselingen zijn hilarisch. De karikaturaal opgetekende en mooi gespeelde man-vrouw-verhouding levert stof voor overpeinzingen. Zijn de mannen talentloos of is hun muze talentloos? Wie beïnvloedt wie? Waren de mannen zo blij aan het begin omdat zij toen nog niet onder de invloed van een vrouw waren? Het ligt voor de hand te denken dat alle drie mannen staan voor Alex van Warmerdam zelf. Dat roept weer de vraag op of deze het dan zo moeilijk heeft in zijn leven met vrouwen. Uiteraard is de man-vrouw verhouding in zijn werk altijd een hachelijk drama, maar daar is het toneel of cinema voor. Van Warmerdam geeft met zijn jongste toneelstuk veel hints en geen antwoorden. Dat is mooi. Gezien op 30 maart, Stadsschouwburg Amsterdam, tournee t/m 15 juni, zie www.orkater.nl         3-4-2007 | 11:56           Tinariwen     Mali heeft Senegal inmiddels overtroefd als broedplaats van muziektalent. Naast Boubacar Traoré, Ali Farka Touré, Salif Keita en Oumou Sangaré zijn sinds twee jaar Amadou & Mariam -met dank aan Manu Chao-ook supersterren. En dan is er dus Tianriwen. In kleinere kring is de uit Touaregs betsaande gitaarband al hoog aangeschreven sinds hun tweede cd 'Amassakoul' van drie jaar geleden, terwijl hun debuut uit 2001 eigenlijk nog beter is. Hun derde wederom sterke cd 'Aman Iman' is net uit en lijkt de definiteve doorbraak te bewerkstelligen. Tinariwen speelde gisteravond in een vol Melkweg uiterst subtiel, hoewel leider Ibrahim Ag Alhabib wat minder in vorm leek. Zijn stem was niet altijd toonvast en tijdens enkele achtereenvolgende nummers trok hij zich terug van het podium. Zijn gemis werd echter uitstekend opgevangen door de andere zangers en gitaristen die beurtelings leidende partijen voor hun rekening namen. De basis van het specifieke Tinariwengeluid wordt gevormd door simpele gitaarakkoorden, die een totaal eigen geluid hebben dat direct herkenbaar is. Samen met de fraaie meerstemmige zang en de trage ritmes zorgt dat voor een heerlijke muzikale beleving die een aanstekelijk gevoel van loomheid op curieuze wijze weet te combineren met energie. Minpunt was de bescheiden geluidsafstelling. Met het enorme geklets van de vaste melkweg-clientèle aan de bar, was het op zich wel prettige volumeniveau, soms te laag om met de subtiele muziek de lallende bartypes te overstemmen. Zonde van zo'n mooie band. Gezien op 2 april in De Melkweg,         3-4-2007 | 11:52           Peter Heerschop in Shakespearestuk bij Het Toneel Speelt?     "Ik zou wel meer toneel willen spelen. Het liefst ineen stuk van Shakespeare en dan samen met Gijs Scholten van Aschat en Pierre Bokma bij Het Toneel Speelt." Na afloop van het interview dat ik met Peter Heerschop had over de nieuwe productie van Niet Uit het Raam voor Haarlems Dagblad kwam deze wens bij Heerschop spontaan naar boven. "Dankzij wijlen Willem heb ik Gijs en Pierre leren kennen en het klikte wel. Het lijkt me geweldig samen met die kanonnen op het podium te staan." Met wijlen Willem bedoelt Heerschop Willem van de Sande Bakhuysen. Ronald Klamer, leider van Het Toneel Speelt, reageert aangenaam verbaasd als hij met de wens van Heerschop wordt geconfronteerd. "Interessante gedachte, we gaan er eens over nadenken." Maar Het Toneel Speelt doet toch alleen Nederlands repertoire? Klamer: "Tot nu toe wel ja, maar wie weet.."         31-3-2007 | 11:23           Is-man     Na haar opzienbarende 'De gesluierde monologen' is Adelheid Roosen op zoek gegaan naar de geheimen van islamitische mannen. Dat doet ze aan de hand van het thema eerwraak. Dat verhaal wordt op indringende wijze verteld. Naarmate het vordert vraag je je af wat de motieven voor deze productie waren. Is dit een observatie of een stellingname? Als observatie is het geslaagd omdat het inzicht geeft in hoezeer mensen die eerwraak plegen daartoe aangezet worden door hun familieleden. Dat mag dan deels bekend zijn, de beklemming wordt hier wel duidelijk voelbaar. Onduidelijk blijft of de makers met deze voorstelling begrip vragen voor het plegen van eerwraak. En daarin slaagt de voorstelling niet. Eerwraak beschouwen als een verschijnsel is dat nu eenmaal bij een bepaalde cultuur hoort en daarom misschien anders beoordeeld moet worden dan westerlingen gewend zijn als het om moord gaat, is immers een uiterst moeizame stelling. De voorstelling beschrijft eerwraak maar toont geen visie op het onderwerp. 'Is-man' is fraai gestileerd en smaakvol aangekleed met mooie muziek en dans. Dat Roosen een poging doet om de intercultureel dialoog te versterken, is prijzenswaardig, maar wat de makers met 'Is-man' willen vertellen, blijft de vraag. Gezien op 28 maart in De Brakke Grond, Amsterdam, tournee t/m 22 mei, reprise na de zomer, zie www.bostheaterproducties.nl         29-3-2007 | 11:57           Peter Heerschop van Niet Uit Het Raam: "Het zou mooi zijn als mensen veriontrust de zaal uitlopen"     Het zit niet mee. Joep Deudekom moet onverwacht de repetities verlaten en de mannen kunnen niet verder. “Dan gaan jullie nu gewoon je teksten leren”, zegt regisseur Han Römer en trekt zijn jas aan. Viggo Waas en Eddie B. Wahr repeteren nog een scène met z’n tweeën. Peter Heerschop kijkt geamuseerd toe. Hij is goed gemutst. Dat een week voor de eerste try-out de teksten nog niet helemaal geramd zitten, deert hem niet.     >> Lees verder     28-3-2007 | 13:46           Masterplan voor Afrikaanse kunstsector     Rondtoerende dansgroepen, het kassucces van ‘Nollywood’ en internationaal meetellende kunstbiënnales in Dakar en Johannesburg. Cultureel Afrika zit in de lift. En wordt steeds meer een economische factor van belang. Tijd voor een structurele aanpak. “Waar hebben we het eigenlijk over als we spreken over al die eigenschappen die het continent Afrika vaak toegedicht worden? We kennen de excessen, de vernederingen, de armoede, de wanhoop, maar ook de schoonheid en de creativiteit waarmee Afrika vaak geassocieerd wordt. Maar gaat het dan over geschiedenis? Over cultuur? Economie? Ras misschien? Aan wie behoort het continent Afrika eigenlijk toe?” Schrijver Breyten Breytenbach wierp veel vragen op in de openingsrede van een conferentie over de versterking van de culturele sector in Afrika.     >> Lees verder     22-3-2007 | 22:24           Orkater-Cecilia     Waarom iedereen dit omhoog schreef is me een raadsel. Natuurlijk, de spelers zijn goed, heel goed zelfs. Titus Tiel Groenestege en Ria Marks zijn zo goed op elkaar ingespeeld inmiddels dat ze elkaar altijd in balans houden. En Nynke Laverman doet het ook qua acteren zeker niet slecht, hoewel ze als zangeres natuurlijk beter is. Maar die tekst? Mij raakt het geen moment en ontgaat de betekenis totaal. Gezien in Toneelschuur, 20 maart, daar nog t/m 31 maart, www.orkater.nl         22-3-2007 | 16:22           Tragedie – Toneelgroep Amsterdam     Het individu regeert, meeleven met anderen is zinloos en leidt nergens toe. Solidariteit is geweest. Dat lijkt de essentie van Tragedie, een montagevoorstelling van good old GJ. De overactieve Rijnders dook de laatste jaren overal op als schrijver, vertaler of regisseur in niet altijd even sterke producties. Na Tim van Athene is dit eindelijk weer eens een puntgave voorstelling die volledig voldoet aan wat je wilt dat theater met je doet: verrassen en tot nadenken stemmen. Groots en soms ronduit hilarisch zijn de effecten om te illustreren hoe zeer onverschilligheid het menselijke gedrag bepaalt. Het toneelbeeld oogt bij aanvang schitterend. We zien een rechthoekige vijver waarachter het koor aan een lange tafel zit en druk doende is zich niets aan te trekken van de protagonisten die opduiken. Zij zijn gewend de hoofdrol te spelen, maar vervallen hier tot bijrollen en hebben daar veel moeite mee. Interessant is dat de eensgezindheid binnen het koor dat met regelmaat zegt of zingt “wij doen niet meer mee” na verloop van tijd afbrokkelt. Tragedie is een fraai geslaagd experiment waarbij vorm en inhoud elkaar op indringende, welhaast onontkoombare wijze in evenwicht houden. Gezien op 18 maart, Compagnietheater in Amsterdam. Alleen daar nog t/m 14 april. www.toneelgroepamsterdam.nl         19-3-2007 | 10:31           Régis Gizavo     Hij is een virtuoos op de accordeon, begenadigd liedjescomponist en een dijk van een zanger. Régis Gizavo uit Madagascar maakt muziek waar je vooral heel erg vrolijk van wordt. Samen met zijn Franse drummer/percussionist David Miradonde en de Zuid-Afrikaanse gitarist Louis Mhlanga toert de rondborstige Gizavo door het land in het kader van een festival, genaamd De Accordeonslag. In Nieuwegein heette de Belgische Accordeonfanfare het publiek uitbundig welkom in de foyer. Veertien accordeonisten maakten samen een massief, fraai geluid dat heerlijk opzwepend en sfeervol is. Daarna was het de beurt aan Gizavo die een goed concert gaf. Toch wilde het niet echt vlammen. Hoe dat komt is onduidelijk. Het publiek was niet massaal komen opdagen, maar was wel zeer enthousiast en welwillend. Vriend en wereldmuziekkenner Henk meldde zaterdagochtend dat Gizavo de avond er voor in Leeuwarden weergaloos was. Mogelijk hadden de musici niet de juiste vorm deze avond. Toch was er wel veel te genieten. Het subtiele spel van gitarist Mhlanga combineerde erg mooi met de accordeon van Gizavo. De twee beleven zichtbaar plezier aan hun samenspel. Gizavo heeft een volstrekt eigen geluid dat ontzettend krachtig is en zijn zang is sterk. Het mooist is dat te horen op de cd Samy Olombelo. Gizavo is met enige regelmaat in ons land te horen en speelt ook vaak met anderen, zoals Fernando Lamereinhas. Hou ‘em in de gaten.. Gezien op 17 maart, De Kom, Nieuwegein. Nog te zien op 21 mrt Den Bosch, Parade Theater en 24 mrt Helmond / Theater ’t Speelhuis; zie www.accordeonslag.nl         19-3-2007 | 10:31           De swingende muziekscene van Dakar: Carlou D en Cheikh Lô     Vanwege mijn werk voor de Kracht van Cultuur was ik vorige week in Dakar aanwezig bij een conferentie over de versterking van de culturele sector in Afrika. Dat was een bijzondere en buitengewoon inspirerende ervaring. Een verhaal daarover volgt later. Na de conferentie bleven Alfred, mijn KvC-collega en ik nog enkele dagen in de culturele hoofdstad van West-Afrika. En natuurlijk zochten we de muziek op. Er gebeurt veel in Dakar. De club van Youssou N'Dour, Thiosanne genaamd, wordt geroemd, maar blijkt geen hotspot meer te zijn.     >> Lees verder     14-3-2007 | 17:18           Rhinoceros - De Nieuw Amsterdam     Angst is het centrale thema van Rhinoceros, een klassieker van de Eugene Ionesco uit 1957. Rhinoceros gaat vooral over de angst om niet te zijn zoals de massa. Dit wordt in de tekstbewerking van Justus van Oel handig verbonden aan het hedendaagse voeden van xenofobie door populistische politici. Rhinoceros is grappig en er wordt goed gespeeld. Gezien op 27 februari in Bellevue, tournee t/m 15 april, www.denieuwamsterdam.nl         14-3-2007 | 10:35           Kwatta - Fabian of het land dat niet bestond     Fabian wil voor zijn verjaardag graag een geheime tunnel hebben. Zijn ouders begrijpen daar helemaal niets van. Deze twee zinnen vormen de kern van het prachtige verhaal dat Josee Hussaarts schreef en regisseerde voor haar gezelschap Kwatta. De tekst is bijzonder helder en grappig en wordt prima gespeeld. De truttige ouders zijn komisch en het domme buurmeisje oogt in het begin echt dom. Fabian stapt soms even uit zijn rol om als verteller het publiek toe te spreken. De muziek en geluiden worden grotendeels live uitgevoerd en vormen een essentieel deel van de voorstelling. Fabian is een ode aan de verbeelding die eigenlijk eenvoudig, maar tegelijk zeer creatief is vormgegeven. Wat deze zes-plus-voorstelling echter vooral zo krachtig maakt is het feit dat de ‘boodschap’ over de kracht van verbeelding niet mis kan worden verstaan. Dat is erg knap. Gezien op 2 mei in de Toneelschuur.www.kwatta.info          5-3-2007 | 09:07           Het Syndicaat – Kopvoeter     Ook een nieuwe tekst, maar dan wel van een stel mensen dat zeer goed op elkaar is ingespeeld. De bijna mathematische precisie van het werk van Esther Gerritsen is door Daniëlle Wagenaar al herhaaldelijk voorzien van een sobere, scherpe regie die acteurs en tekst laat samensmelten tot een organisch geheel. Gras en Lijk gelden als klassiekers binnen het oeuvre van Het Syndicaat. Kopvoeter past goed in die traditie. En wie vertrouwd is met deze voorstellingen, merkt ook dat de tekst op de acteurs is gemaakt. Alle vier spelers Manon Nieuweboer en Niek van der Horst, Eva Zwart en Gerold Guthman zijn ijzersterk met de rol van Manon als verlamde kunstschilderes als meest dankbare om beheerst uit te halen. Fraai neemt de tekst het hedendaagse naïeve optimisme van mensen op de hak en heel fraai blijft tot vlak voor het einde toe ongewis hoe het verhaal zal aflopen. De tekst raakt aan veel thema’s waarin de maakbaarheid van de samenleving, liefde, macht en manipulatie een hoofdrol spelen. De tekst is grappig en het geheel is strak geregisseerd. Kopvoeter is een hit. Gezien op 22 februari in het Rozentheater Amsterdam, tournee, zie www.hetsyndicaat.com         24-2-2007 | 22:39           Toneelregisseur Koos Terpstra: “In je eigen stront roeren is niet prettig”     “Dat één mens een hele vastgelopen situatie tussen strijdende partijen kan lostrekken, fascineert me enorm. Daarom wilde ik graag Jeanne d’Arc maken. Er zijn natuurlijk al veel toneelteksten over haar gemaakt. Ik had er vijf verzameld, waaronder teksten van Schiller en Shaw. Ik wilde daar een compilatie van maken, maar dat bleek totaal niet te werken. Toen ben ik zelf maar een bewerking gaan schrijven.”     >> Lees verder     2-2-2007 | 22:17           Festival au desert in Mali: zwaardgevechten, kamelenraces en de geest van Ali Farka Touré     “Allez Baba, prends la guitare!” Enkele leden van de groep Tinariwen moedigen Baba Salah aan. Onder een boom in de hete woestijnzon zitten de muzikanten relaxt te jammen. Het kleine gitaarversterkertje wordt gevoed via de accu van een jeep. Baba Salah, een jonge Malinese muzikant wiens ster snel rijzende is, pakt een gitaar aan. Zo’n dertig omstanders zien hem vervolgens voor de vuist weg een nummertje meespelen. Het spontane miniconcertje van Tinariwen en Baba Salah typeert Le Festival au Desert, dat dit jaar in het tweede weekend van januari plaatsvond in Essakane, een oase in de Sahara-woestijn op ruim zestig kilometer afstand van Timboektoe in Mali.     >> Lees verder     2-2-2007 | 09:52           De nieuwe identiteit van Manchester     Voetballer worden of een popbandje beginnen. Dat leek voor veel jonge mensen in het Verenigd Koninkrijk tijdens het Tatcher-bewind in de jaren tachtig de enige mogelijkheid om te ontsnappen aan een grauw bestaan. De economie beleefde zware tijden. Door gebrek aan innovatie raakten de ooit zo machtige oude Britse industriesteden in verval en steeg de werkloosheid tot grote hoogten. Hoe anders is de situatie nu. Het Verenigd Koninkrijk is, net als veel andere westerse landen, steeds meer een diensteneconomie geworden en vertoont de laatste tien jaar een gemiddelde groei van 2.7%. Eén van die oude, roemruchte Engelse industriesteden is Manchester dat momenteel een ware metamorfose ondergaat waarin vooral de creatieve industrie een belangrijke rol speelt.     >> Lees verder     1-2-2007 | 22:10           Max - Soms verdwaal ik in een draak     Gemaakt voor vierplussers maar voor iedereen die zich kan verwonderen is deze voorstelling met tekst van Pauline Mol in regie van Moniek Merkx een feest. Mol grasduint in overbekende sprookjes en maakt daar een vrije bewerking van waarin angst de boventoon voert. De regie is prachtig en de vormgeving zo creatief dat vorm en inhoud hier prachtig samenkomen en elkaar op krachtig versterken. Prima spel, een fraai decor en mooie vondsten in beeld èn in geluid maken deze Max-voorstelling tot een juweeltje. Gezien op 1 april in De Toneelschuur, Haarlem; tournee t/m 18 april, zie www.tgmax.nl         4-1-2007 | 09:08           De Varkensfabriek - Spreekuur     Met het snelle, cabareteske en virtuoze De Varkensfabriek speelden Mohammed Azaay en Karim El Guennouni vorig seizoen de zalen plat. De opvolger is Spreekuur dat op een vergelijkbare manier is gemaakt. Spreekuur heeft een dunne verhaallijn over twee broers die allerlei problemen moeten overwinnen als zij hun vader willen begraven in Marokko. Al snel blijkt dat het verhaal vooral dient als vehikel voor allerlei losse scènes, variërend van een parodie op André Hazes en een Surinamer die graag wil dat hij weer ouderwets wordt uitgescholden vanwege z'n afkomst tot een hoogst vermakelijk Grieks koor, dat zoals het een koor betaamt, commentaar levert op wat er gebeurt. De multiculti-grappen vliegen je om de oren, soms wat flauw, soms scherp, soms hilarisch. Dat het verhaal zo magertjes is, stelt ietwat teleur, maar wordt ruimschoots goedgemaakt door de razende energie en het zichtbare speelplezier van de twee Marokkanen. In een fractie van een seconde wisselen ze van personage en passen ze hun taal of accent aan. Azaay en El Guennouni blijken - meer nog dan in hun gezamenlijke debuut - begenadigde komedianten. De voorstelling bevindt zich nog in een heel prille try-out-fase en moet nog wat aan diepgang kunnen winnen. Dat neemt niet weg dat het Heemsteedse publiek het duo wel op drie open doekjes trakteerde. Spreekuur moet nog wat meer gaan prikkelen, maar is absoluut amusant. Gezien op 17 december in Theater De Luifel in Heemstede. Première 10 januari in Bellevue, te zien t/m mei www.grunfeld.nl         18-12-2006 | 10:43           Marketing vertroebelt kunstproduct     Op verzoek van Museumvisie, vakblad voor museummedewerkers, schreef ik een verhaal waarin de marketing van verschillende kunstsectoren is vergeleken en geconstateerd wordt dat naarmate kunstmarketing zich veder ontwikkelt, het artistieke product verschraalt.     >> Lees verder     28-6-2006 | 22:16           Porgy Franssen speelt nieuwe solo bij Orkater     De sfeer is relaxt tijdens de repetities in de bovenzaal van de Toneelschuur. Op de grote speelvloer loopt Porgy Franssen al acterend rustig heen en weer. Een handjevol betrokkenen zit langs de kant. Er zijn soms versprekingen of gemiste aanwijzingen voor muziek of licht, cues in jargon. Dit is normaal en hoeft niet te verontrusten. Maar als later blijkt dat de acteur enkele pagina’s in het script compleet heeft overgeslagen, is Franssen toch wel erg verbaasd en bladert verbouwereerd door zijn tekst.     >> Lees verder     9-1-2006 | 13:47           Intro     Welkom op mijn weblog. Ik houd me bezig met journalistiek en marketing in de podiumkunsten. Ik schrijf voor Het Financieele Dagblad, Haarlems Dagblad, Kracht van Cultuur, Heaven Popmagazine en ben eindredacteur voor een tijdschrift over internationaal cultuurbeleid: SICA Magazine. Op deze verzamelplaats voor mijn teksten wil ik ervaringen delen. Reacties krijg ik graag op jos[at]josschuring.nl. Informatie over mijn andere werkzaamheden staat op www.josschuring.nl     26-2-2007 | 23:49                 Conculega's:     www.simber.nl www.wijbrandschaap.nl www.loekzonneveld.nl           Kijk ook eens op:     www.krachtvancultuur.nl www.moose.nl www.theatercentraal.nl www.8weekly.nl