|
|
| |
Culturele marge |
|
| |
Gepubliceerd in het Financieele Dagblad, 6-10-07
Terwijl de economie na de crisis van de negentiger jaren substantieel aantrekt, is een gemiddeld maandloon in Bulgarije nog steeds maar 175 euro. Met het kersverse EU-lidmaatschap op zak, zijn de Bulgaren druk doende met hun grote stap voorwaarts. Ook de kunstwereld evolueert, maar veranderingen gaan langzaam.
Musea hangen vol met traditionele kunst en verkeren in slechte staat. Grote theaters en concertzalen zijn nog steeds staatseigendom en verouderde, logge, instituten waar bij gebrek aan geld en nieuwe ideeën, weinig opzienbarends gebeurt. Het ministerie van Cultuur voert geen beleid en |
|
|
|
|
| |
heeft nauwelijks budget omdat kunst geen prioriteit heeft. Het politieke klimaat is ondanks veel corruptie redelijk stabiel te noemen, maar de problemen zijn nog groot. Het onderwijs, eens de trots van Bulgarije, is erbarmelijk en elitaire privé-scholen zijn in opkomst. “En dan hebben we het maar niet over het kunstonderwijs, waar docenten zijn blijven hangen in het vroege modernisme en al honderd jaar op dezelfde manier wordt gedoceerd”, aldus Krassimir Terziev, beeldend kunstenaar in Sofia. “De veranderingen in Bulgarije gaan snel, maar in het culturele klimaat is dat nog niet tastbaar. Veel hangt af van kleinschalige, persoonlijke initiatieven, waarbij kunstenaars natuurlijk de blik op het buitenland richten, anders ben je kansloos. Toch gaan we wel de goede kant op. Zo heeft Bulgarije dit jaar voor het eerst deelgenomen aan de Biënnale van Venetië.” Curator Iara Boubnova voegt toe: “Nedko Solakov exposeert inmiddels wereldwijd en gooide dit jaar hoge ogen op de Documenta. Maar het culturele klimaat is zeer moeizaam. Veel jonge mensen gaan in het buitenland studeren en komen niet terug. De afname van de bevolking wordt vooral gewijd aan migratie, maar de regering ontkent het probleem van de braindrain.” Muziekkenner Momchil Gergiev wijst op het gebrek aan beleid. “In zeventien jaar zijn er dertien cultuurministers geweest. Het is een rommeltje. De afgelopen jaren kon de sector profiteren van budgetten van de Soros Foundation, maar die heeft vanwege het EU-lidmaatschap de geldkraan dichtgedraaid. De invloed van buitenlandse culturele instituten zoals het Goethe Instituut en de British Council geven wel een injectie aan het culturele leven, maar de kunstsector zal het nog jaren moeilijk hebben. De boekensector en ook de filmindustrie zijn inmiddels geprivatiseerd en kunnen zich met enige moeite redden. De teloorgang van de internationale reputatie van de muziekcultuur is echter een feit. Nu nog spelen overal ter wereld Bulgaren in symfonieorkesten, maar dat is waarschijnlijk een aflopende zaak. Onze rijke volksmuziekcultuur leent zich niet voor export en hoewel we een grote potentie hebben in de zigeunermuziek, profiteert Bulgarije nauwelijks van de hype van de Balkanmuziek. Platenmaatschappijen zijn niet geďnteresseerd en afgezien van Ivan Papasov zijn er geen ensembles die succesvol kunnen zijn in het buitenland.” Maar er gloren veranderingen. Red House is een succesvol centrum voor politiek en cultuur, gemodelleerd naar De Balie in Amsterdam. Het is opgezet met steun van de Gulliver Foundation, het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken, het Prins Bernhard Fonds en de eerdere genoemde Soros Foundation. Directeur Dessilova Gravilova: “We organiseren soms drie activiteiten per dag en trekken 70.000 bezoekers per jaar. Inmiddels redden we ons zonder publieke middelen, dankzij horeca en een bed and breakfast. Zonder de steun bij onze start, hadden we echter nooit onze huidige positie kunnen bereiken. Dat we nu een serieuze factor zijn in het kunstklimaat, blijkt uit het feit dat we onlangs na jarenlange lobby een fonds hebben verworven voor nieuwe culturele initiatieven. De eerste oproepen voor aanvragen zijn onlangs uitgegaan. Het budget komt van de gemeente Sofia en is 200.000 euro, voor Bulgaarse begrippen veel geld.” Een ander lichtpunt is de creatieve industrie. Bulgarije kent een groot aantal ict’ers die volgens velen de concurrentie met India aan kunnen. Ook in de theatersector zijn er opmerkelijke initiatieven. Elena Papadova is leider van een mimegezelschap. “We spelen door heel Bulgarije en werken graag met jongeren. We financieren dat doordat een deel van ons gezelschap enkele maanden per jaar in Zuid-Korea werkt waar we flink verdienen.” Papadova is een van de vele jonge mensen die deel uitmaakt van een groeiende Bulgaarse middenklasse. Die groep vormt dan ook een belangrijke doelgroep voor een ander opmerkelijk initiatief dat deel uitmaakt van verschillende recente culturele initiatieven vanuit Nederland ter gelegenheid van de toetreding tot de EU. Binnenkort kunnen inwoners van Sofia voor enkele euro’s per maand, thuis kunst aan de muur hangen. Het Nederlandse kunstuitleensysteem wordt eind dit jaar in Bulgarije en snel daarna ook in Roemenië geďntroduceerd. Voor beeldende kunstenaars is het een hoopvolle ontwikkeling die extra inkomen kan genereren en ook kan bijdragen aan een beter begrip van eigentijdse kunst. Consultant Freek Bloemers verzorgt al jaren lang managementtrainingen voor de kunstsector in Bulgarije. Samen met sleutelfiguren in Sofia zette hij een stichting op die samenwerkt met Nederlandse en Bulgaarse overheden. Bloemers: “We zetten in op het midden- en kleinbedrijf. Daar tref je de mensen die optimistisch werken aan hun toekomst en die van hun land.” Kleinschalig, zeker, maar wel gericht op duurzaamheid en een van de weinige tastbare gevolgen van de toetreding tot de Europese Unie voor het kunstklimaat van Bulgarije."
|
|
|
|
|
| |
|
|
| |
|
|
|
|
|
Welkom op mijn weblog. Ik houd me bezig met journalistiek en marketing in de podiumkunsten. Ik schrijf voor Het Financieele Dagblad, Haarlems Dagblad, Kracht van Cultuur, Heaven Popmagazine en ben eindredacteur voor een tijdschrift over internationaal cultuurbeleid: SICA Magazine. Op deze verzamelplaats voor mijn teksten wil ik ervaringen delen. Reacties krijg ik graag op jos[at]josschuring.nl. Informatie over mijn andere werkzaamheden staat op