De Beetham-tower van architect Ian Simpson met 47 verdiepingen is net opgeleverd en vormt het nieuwe landmark van de stad. Daarnaast bevinden zich congrescentrum G-Mex in een voormalig treinstation en de nieuwe Bridgewaterhall, waar het Hallé Orchestra huist. Urbis, ook een creatie van Simpson, is een gloednieuw museum voor ‘urban life’ in het noordelijk deel van het stadscentrum. Op een kwartier gaans van het stadshart, in buurgemeente Salford, bevinden zich het iconografische Imperial War Museum van Daniel Libeskind en de Lowry, een grootschalig complex met theaterzalen en galeries. Het zijn allemaal voorbeelden van recente, prestigieuze projecten die het tastbare bewijs vormen van de nieuwe identiteit die Manchester momenteel aan het ontwikkelen is. De gemeente is druk doende met het uitrollen van een ambitieus beleid om de kunst en de creatieve industrie van Manchester op te stoten in de vaart der volkeren. Fran Toms, ‘head of cultural strategy’ van de Manchester City Council: “Ons beleid is samen te vatten als het intensiveren van activiteiten op het gebied van kunst en creatieve industrie om daarmee een culturele metropool te zijn en de deelname in kunst en creatieve bedrijvigheid te stimuleren. Daarmee dragen we substantieel bij aan een goed vestigingsklimaat voor zowel mensen als bedrijven door een goede levenskwaliteit met schone lucht en betaalbare huisvesting te bieden. Het is een raamwerk voor universiteiten, culturele organisaties en bedrijven om in de sectoren, kunst, sport, toerisme, erfgoed en media gezamenlijk deze doelen te bereiken. Er is een zeer goede culturele infrastructuur met onder meer tachtig musea in stad en regio, de stad heeft maar liefst 10.000 theaterstoelen en er zijn minstens vier clubs die elke avond een open podium bieden.” Om de internationale pretenties nog verder tastbaar te maken, heeft de stad een opdracht verstrekt om een nieuw kunstfestival te ontwikkelen. Toms: “In 2007 vindt voor het eerst het Manchester International Festival plaats. Het gaat zich onderscheiden van andere kunstfestivals door vooral opdrachten aan hedendaagse kunstenaars te verstrekken. De eerste opdracht is een circusopera, geregisseerd door Chen Shi-Zheng, waarbij Damon Albarn en Jamie Howlett van The Gorillaz zorgen voor de muziek en het visuele concept. We hebben er zeer hoge verwachten van.” ‘The world's first international festival of original, new work’ jubelt de festivalwebsite. Of dit nieuwe festival werkelijk substantieel onderscheidend zal zijn, valt te bezien. Immers, het wemelt in Europa van de grote festivals en al geruime tijd werken grote Europese kunstenfestivals in Salzburg, Edinburgh en Amsterdam samen, vooral om de productiebudgetten mogelijk te maken. En ook Manchester doet dat. Het programma meldt co-producties met het Parijse Théâtre du Chatelet. Toms laat zich echter niet uit het veld slaan. “Veel groots opgezette producties gaan in Manchester in première waarna ze elders gaan spelen in steden als Parijs, New York en Berlijn. Wij zullen hiermee zeker veel aandacht genereren.”

Madchester
Manchester is de bakermat van de industriële revolutie en heeft dan ook een uitgebreide traditie van technische vernieuwing die in gang werd gezet door de uitvinding van de stoommachine. In de 18^e eeuw floreerde de textielindustrie dankzij de verbetering van het weefgetouw waarmee een veel hogere productie gerealiseerd kon worden. In die tijd ontstond ook het befaamde kanalenstelsel, dat thans belangrijk erfgoed vormt. In de vorige eeuw zijn de computer en scanner ontwikkeld in Manchester. De stad heeft drie universiteiten met een totaal van ruim 30.000 studenten. Fran Toms: “Niet alleen het aantrekken van studenten is onderdeel van onze aanpak, ook doen we erg ons best om studenten na het afstuderen te behouden voor de stad. Manchesters reputatie als muziekstad helpt daar natuurlijk goed bij.” Voor niet ingewijden: Beroemde bands als Simply Red, Joy Division en het latere New Order en Oasis zijn afkomstig uit Manchester en bezorgden de stad veel faam. Tony Wilson, directeur van Factory Records, startte in 1982 de Hacienda, wat snel uitgroeide tot een van de hipste clubs ter wereld. De term Madchester werd ook in die tijd geboren. Die roemruchte periode –de Hacienda sloot begin jaren negentig- is enkele jaren geleden door Michael Winterbottom smaakvol gedocumenteerd in de film 24 hour Party People.

Komst van BBC: Mediacity
Phil Birchenal werkt voor Creative Industries Development Services (CIDS), een non-profit organisatie die gefinancierd wordt door lokale en regionale overheden. Het ondersteunt nieuwe en gevestigde bedrijven in de creatieve sector en ontwikkelt daartoe netwerkbijeenkomsten en informatieve publicaties zoals de jaarlijkse ‘Manchester Creatieve Annual’, en ‘Creative Times’, een krant die vier keer per jaar verschijnt in een oplage van 5.000 exemplaren. Samen met andere organisaties ontwikkelde CIDS het Creative Industries Action Plan, waarin de strategie voor de komende jaren is uitgezet. “Hierin zijn trainingsprogramma’s opgenomen en is ook voorzien in een alliantie met de universiteiten in Manchester waarbij onderwijsprogramma’s rekening houden met ontwikkelingen en wensen van de markt en ook stageprogramma’s gericht zijn op het opdoen van zo relevant mogelijke ervaring. Ondernemersmanifestaties op scholen en universiteiten en carrièrebeurzen horen daar ook bij”. Birchenal toont zich enthousiast over de huidige ontwikkelingen: “In de creatieve industrie In Manchester zijn op dit moment 53.000 mensen aan het werk in ruim 7000 bedrijven. Een groei van 11 procent in de afgelopen tien jaar. Voor de komende tien jaar verwachten we een verdere groei van 19 %. Een substantieel deel daarvan is voorzien in de komst van een deel van de BBC naar Manchester. Al geruime tijd is de BBC van plan om een deel van zijn activiteiten in Noord-Engeland onder te brengen en alles wijst er op dat Manchester hiervoor in de prijzen gaat vallen. In Salford, rondom The Lowry en het Imperial War Museum, is een grootschalig plan ontwikkeld voor de vestiging van een zogenaamde mediacity. De BBC zorgt voor 1500 nieuwe arbeidsplaatsen en wij gaan ervan uit dat de komende tien jaar 15.500 nieuwe banen ontstaan voor 1150 bedrijven.”

Kritische massa
De toegenomen aantrekkelijkheid van Manchester als toeristenbestemming en de populariteit van Manchester als werkstad laat zich niet eenvoudig duiden. De beleidsnota’s bevatten vooral ronkende taal en een samenhang in het beleid om het product Manchester te marketen is moeilijk te ontwaren. Helen Corkering van Arts About Manchester: “Het beleid maakt een onderscheid tussen de zogenaamde attack-branches en slipstream-branches. Bij de attack-branches gaat het vooral om het aantrekken van bedrijven en belangrijke evenementen. Sport is daarbij een prioriteit. De Commonwealth Games die we hier in 2002 hadden –deelnemers uit 72 landen, 4.000 atleten en een miljoen toeschouwers- zijn daarvan een goed voorbeeld. Momenteel is druk overleg gaande om kunst een sliptream-branche te laten zijn. Het culturele aanbod neemt nog steeds toe, het aantal bezoekers aan de stad stijgt. De stad heeft veel goedkope werkruimtes beschikbaar. Dat blijkt vooral aantrekkelijk voor kleine creatieve bedrijven die vaak in netwerkverbanden opereren. Er is een kritische massa van ondernemingen bereikt die nu veel aantrekkingskracht genereert onder nieuwkomers ” Phil Birchenal van  Creative Industries Development Services onderschrijft dit: “De bereikte kritische massa blijkt een magneetfunctie te hebben. Vergeleken bij London, is Manchester natuurlijk klein. Maar Manchester wordt gezien als een stad waar je makkelijker succesvol kunt zijn. Wij zeggen hier vaak: ‘It is better to be a big fish in a small pond.’ We zien natuurlijk regelmatig dat mensen na hun studie naar London vertrekken, maar steeds vaker merken we dat mensen terugkomen om hier iets op te bouwen.” In de cultuurnota van de gemeente uit 2004 staat dat Manchester wil concurreren met steden als Milaan en Barcelona. Is dat niet wat te veel van het goede? Helen Corkering: “Manchester heeft een ruim cultureel aanbod dat nog steeds groeiende is en een traditie van inventiviteit, innovatie en ondernemingslust. Dat leidt tot een gunstig beeld van de stad. De studentenpopulatie is groot en zorgt voor veel dynamiek.” Phil Birchenal: “Het gaat heel goed met Manchester en de perspectieven zijn buitengewoon positief. Waarom zouden we geen ambitieuze doelen nastreven?”

Verder lezen:
Arts about Manchester: www.aam.org.uk
Creative Industries Development Services: www.cids.co.uk
Manchester City Council: www.manchester.gov.uk 
BBC in Manchester: www.mediacityuk.co.uk/

Kadertekst: Paul Rutten: “Conversie Manchester lijkt succesvol”
Paul Rutten is hoogleraar digitale mediastudies aan de universiteit van Leiden en lector media & entertainmentmanagement aan de Hogeschool InHolland in Haarlem. Hij is betrokken bij het Urbact-netwerk dat zich richt op stedelijke ontwikkeling en heeft zich bezig gehouden met de economische kansen van de cultuur en creatieve industrie van Manchester.
“Manchester maakt een gigantische verandering door van industriestad naar creatieve stad. Er wordt consequent gewerkt aan de ontwikkeling van de stad, waarbij het beleid voortdurend bijgesteld wordt en misschien daardoor niet altijd helder overkomt. De stad is bezig met een enorme conversie wat natuurlijk bij uitstek een lange termijn strategie vraagt. Ik vind het dan ook sterk dat ze bij het zoeken van passende grootschalige evenementen, nu inzetten op een prestigieus kunstenfestival en niet hebben gekozen voor een meer commercieel getint evenement omdat het goed past in het nieuwe klimaat dat nu ontstaat. Immers, steden die weinig te bieden hebben en dan een kunstenfestival optuigen, creëren een momentum waarna het weer stil wordt. Manchester heeft enkele miljoenen in het festival geïnvesteerd in de hoop daarmee nog meer geld uit de private sector aan trekken en dat blijkt zeer succesvol. In Manchester is de ontwikkeling van het culturele aanbod en de creatieve industrie, vooral door de komst van de BBC, nog volop gaande en dit proces zal nog jaren duren. De vergelijking met Barcelona lijkt me nogal ambitieus, maar dat de stad zijn doelen hoog stelt, is natuurlijk wel goed. Als je de marketing van de stad vergelijkt met Amsterdam, dan valt onmiddellijk een groot verschil op. Amsterdam heeft een totaal andere geschiedenis en was altijd al het culturele en creatieve kloppend hart van Nederland, maar probeert dat nu beter naar buiten te verkopen. Manchester ondergaat ingrijpende veranderingen en ontwikkelt nieuwe activiteiten en zoekt daarbij nieuwe kansen. Het lijkt er op dat dit succesvol gaat worden.”
Verder lezen: http://urbact.eu/home

Dit verhaal is geschreven voor SICAmagazine