Na jarenlange voorbereiding en veel tegenslag is de Sahel Opera dan eindelijk gereed gekomen. Het begon als een droom van Prins Claus, fervent Afrikaliefhebber. Hij wilde geen Afrikaanse Mozart, maar Afrikaanse musici en schrijvers prikkelen om met een voor hen nieuw concept de uitwisseling van culturele uitgangspunten stimuleren. In de Sahel Opera werken artiesten uit de hele Sahelregio samen, van Senegal en Mali tot aan Togo, Tsjaad en Niger. Els van der Plas, directeur van het Prins Claus Fonds: “Na de plotselinge dood van producent Michel Mavros in oktober vorig jaar, een maand voor de geplande première in Mali, zag ik het somber in. Gelukkig vonden we snel een vervanger. Het is erg complex om een voorstelling te maken waarbij tachtig mensen op het podium staan. De cast bestaat uit mensen met veel verschillende nationaliteiten en niet iedereen is er aan gewend om zo intensief samen te werken. In februari lukte het alsnog om aan de oevers van de Niger de opera op te voeren. Een prachtmoment. De locatie was erg sfeervol en het artistieke resultaat heeft me toch nog verrast. Wie vertrouwd is met muziek uit West-Afrika zal veel herkenning horen. Tegelijk is het toch heel anders en ja.. het is toch echt opera geworden.” De Amsterdamse première was voorzien in december 2006, maar moest dus ook uitgesteld worden. Van der Plas: “Pierre Audi was lid van het comité dat het artistieke team heeft samengesteld. Toen hij hoorde van de problemen, bood hij direct aan om de Sahel Opera in het Holland festival op te nemen. Geweldig. Dat blijkt het publiek ook te vinden, want alle voorstellingen zijn nu al uitverkocht.”
Wasis Diop, componist en gitarist uit Senegal, voert de muzikale regie. Tijdens een workshop in Amsterdam, ver voor de première in Bamako zei hij al: “Voor mij is het project eigenlijk nu al een succes. Het ambitieniveau en het bereik van deze opera is een prachtkans om duidelijk te maken dat mensen uit Afrika dezelfde dromen en verlangens hebben als westerse mensen. Daarmee ligt een grote druk op ons, maar tegelijkertijd is het ook erg opwindend. Opera is natuurlijk nauwelijks bekend in Afrika, al zijn er in Zuid-Afrika wel eens opera’s gemaakt. Maar wij hebben in West-Afrika wel de traditie van de griots, de muzikale vertellers. Dat is een mooi aanknopingspunt.” Het libretto voor de opera is gemaakt door Koulsy Lamko uit Tsjaad. Hij schreef in het Frans en daarna is het vertaald in het Wolof, Bambara en Malinke, de belangrijkste talen uit Senegal en Mali. Het vertelt het verhaal van de vrouw Bintou Were. Samen met een groep mannen trekt ze door de Sahel richting Europa. Ze hebben het zwaar onderweg. Verschillende mannen claimen de vader te zijn van het kind dat Bintou Were in haar buik draagt. De vraag dringt zich op waar het kind zal opgroeien: in Afrika of in Europa. Bintou Were is afwisselend serieus en satirisch van toon en gaat in op de verschillen en overeenkomsten tussen Afrika en Europa.
Voor de muziek was aanvankelijk een team van vier componisten aangezocht, maar uiteindelijk nam componist Zé Manel uit Guinee-Bissau de hele opera voor zijn rekening. Van der Plas van het Prins Claus Fonds: “Dat was ook lastig. De andere componisten kwamen er niet goed uit en de nodige voortgang kwam in gevaar. Toen heeft Wasis Diop moeten besluiten om met één componist verder te gaan.” Théâtre du Châtelet in Parijs is coproducent van de Sahel Opera en zou ook de Europese tournee organiseren. Door het uitstel is dat ook op losse schroeven komen te staan. Van der Plas: “We gaan nu bekijken of die tournee alsnog in 2008 gerealiseerd kan worden. Ook de plannen voor een tournee in Afrika zijn nog niet rond. Cheick Oumar Sissokou, voormalig cineast en thans minster van Cultuur in Mali is druk bezig hiervoor het benodigde geld bijeen te krijgen.” Alle problemen ten spijt, toont Van der Plas zich tevreden. “De aangezochte mensen voor deze productie waren deels zeer ervaren. Componist Wasis Diop, choreograaf Germaine Acogny van Compagnie Jant-Bi en ook Oumou Sy die de kostuums ontwierp, zijn al jaren lang succesvol internationaal opererende kunstenaars. Maar een deel van de cast bestaat ook uit onbekende mensen met weinig of geen ervaring. Twee zangeressen die belangrijke rollen hebben, proberen nu in Nederland aan het conservatorium te komen en Djeneba Kone die de rol van Bintou Were vertolkt, heeft van haar honorarium een stuk grond gekocht voor haar ouders in Segou. Ze is apetrots.”
Sahel Opera, 7, 8 & 9 juni in het Muziekgebouw aan ’t IJ. De voorstellingen zijn boventiteld in het Engels en Nederlands.